लिङ्गपुराणम्

एकाहाद् यज्ञयाजिनां शुद्धिरुक्ता स्वयंभुवा ततस्त्वधीतशाखानां चतुर्भिः सर्वदेहिनाम्

एक दिवसाचा यज्ञ करणाऱ्यांसाठी शुद्धी मिळते असे स्वयंभूनी सांगितले आहे. चार शाखा शिकलेल्या लोकांसाठी ही शुद्धी सर्व जीवांना लागू होते.

सूतकं प्रेतकं नास्ति त्र्यहाद् ऊर्ध्वम् अमुत्र वै अर्वाग् एकादशाहान्तं बान्धवानां द्विजोत्तमाः

तीन दिवसांनंतर जन्म किंवा मृत्यूमुळे होणारे अशौच त्या जगात राहत नाही; पण इथे, श्रेष्ठ द्विजांनो, नातेवाईकांसाठी ते अकरा दिवसांपर्यंत असते.

स्नानमात्रेण वै शुद्धिर् मरणे समुपस्थिते तत ऋतुत्रयादर्वाग् एकाहः परिगीयते

मृत्यूच्या वेळी केवळ स्नान केल्याने शुद्धी मिळते; तीन ऋतूंपेक्षा कमी काळात एक दिवस पुरेसा मानला जातो.

सप्तवर्षात् ततश्चार्वाक् त्रिरात्रं हि ततः परम् दशाहं ब्राह्मणानां वै प्रथमे ऽहनि वा पितुः

सात वर्षांनंतर तीन रात्री, त्यानंतर ब्राह्मणांसाठी दहा दिवस, किंवा वडिलांच्या मृत्यूच्या पहिल्याच दिवशी अशौच असते.

दशाहं सूतिकाशौचं मातुरप्येवमव्ययाः अर्वाक् त्रिवर्षात्स्नानेन बान्धवानां पितुः सदा

बाळंतपणानंतर दहा दिवस अशौच असते, आईसाठीही हेच लागू आहे. तीन वर्षांनंतर वडिलांच्या नातेवाईकांना केवळ स्नान केल्याने शुद्धी मिळते.

अष्टाब्दाद् एकरात्रेण शुद्धिः स्याद् बान्धवस्य तु द्वादशाब्दात्ततश्चार्वाक् त्रिरात्रं स्त्रीषु सुव्रताः

आठ वर्षांनंतर नातेवाईकाची शुद्धी एका रात्रीत होते; बारा वर्षांनंतर, सज्जन हो, स्त्रियांसाठी तीन रात्री अशौच असते.

सपिण्डता च पुरुषे सप्तमे विनिवर्तते अतिक्रान्ते दशाहे तु त्रिरात्रमशुचिर्भवेत्

सप्तम्या वर्षी एकाच पिंडाचा संबंध संपतो; दहा दिवस उलटल्यावर अजून तीन रात्री अशौच राहते.

ततः संनिहितो विप्रश् चार्वाक् पूर्वं तदेव वै संवत्सरे व्यतीते तु स्नानमात्रेण शुध्यति

नंतर, जो उपस्थित असतो त्याच्यासाठी पूर्वीप्रमाणेच नियम असतो; एक वर्ष उलटल्यानंतर केवळ स्नान केल्याने शुद्धी मिळते.

स्पृष्ट्वा प्रेतं त्रिरात्रेण धर्मार्थं स्नानमुच्यते दाहकानां च नेतॄणां स्नानमात्रमबान्धवे

मृतदेहाला स्पर्श केल्यावर तीन रात्रींनी स्नान केल्याने धर्मासाठी शुद्धी मिळते; ज्या लोकांनी मृतदेह जाळला किंवा वाहून नेला, त्यांना नातेवाईक नसल्यास केवळ स्नान पुरेसे आहे.

अनुगम्य च वै स्नात्वा घृतं प्राश्य विशुध्यति आचार्यमरणे चैव त्रिरात्रं श्रोत्रिये मृते

मृत व्यक्तीच्या मागे गेलेल्याने स्नान करून तूप घेतल्यावर शुद्धी मिळते; गुरूच्या मृत्यूला किंवा वेदपाठी माणसाच्या मृत्यूला तीन रात्री अशौच असते.

पक्षिणी मातुलानां च सोदराणां च वा द्विजाः भूपानां मण्डलीनां च सद्यो नीराष्ट्रवासिनाम्

मामा, सख्खे भाऊ आणि द्विज, राजे व त्यांच्या मंडळी, तसेच राज्याबाहेर राहणाऱ्यांसाठी शुद्धी तात्काळ होते.

केवलं द्वादशाहेन क्षत्त्रियाणां द्विजोत्तमाः नाभिषिक्तस्य चाशौचं संप्रमादेषु वै रणे

श्रेष्ठ द्विजांनो, क्षत्रियांसाठी फक्त बारा दिवस अशौच असते; अभिषेक न झालेल्यांसाठी चुकून किंवा युद्धात अशौच लागू पडते.

वैश्यः पञ्चदशाहेन शूद्रो मासेन शुध्यति इति संक्षेपतः प्रोक्ता द्रव्यशुद्धिरनुत्तमा

वैश्याला पंधरा दिवसांत, शूद्राला एका महिन्यात शुद्धी मिळते; अशा प्रकारे पदार्थांची श्रेष्ठ शुद्धी संक्षिप्त सांगितली आहे.

अशौचं चानुपूर्व्येण यतीनां नैव विद्यते त्रेताप्रभृति नारीणां मासि मास्यार्तवं द्विजाः

संन्याशांसाठी सलग अशौच नसते; त्रेता युगापासून, द्विजांनो, स्त्रियांना मासिक पाळीमध्ये मासिक अशौच असते.

कृते सकृद् युगवशाज् जायन्ते वै सहैव तु प्रयान्ति च महाभागा भार्याभिः कुरवो यथा

कृतयुगात, युगानुसार सर्वजण एकत्र जन्माला येतात आणि एकत्रच प्रस्थान करतात, हे महाभागांनो, जसे कुरूंनी आपल्या पत्नींसह केले.

वर्णाश्रमव्यवस्था च त्रेताप्रभृति सुव्रताः भारते दक्षिणे वर्षे व्यवस्था नेतरेष्वथ

सज्जनहो, त्रेता युगापासून भारत या दक्षिण देशात वर्णाश्रम व्यवस्था आहे, पण इतर प्रदेशात ती नाही.

महावीते सुवीते च जंबूद्वीपे तथाष्टसु शाकद्वीपादिषु प्रोक्तो धर्मो वै भारते यथा

महावीत, सुवीत, जांबूद्वीप आणि आठ शाकद्वीपांसारख्या प्रदेशांत धर्म भारतात जसा आहे तसाच सांगितला आहे.

रसोल्लासा कृते वृत्तिस् त्रेतायां गृहवृक्षजा सैवार्तवकृताद् दोषाद् रागद्वेषादिभिर् नृणाम्

कृतयुगात जीवांना जगण्यासाठी रसापासून अन्न मिळायचं; त्रेतायुगात घरातल्या झाडांवरून अन्न मिळू लागलं. पण ऋतूच्या वेळी न काढलेल्या पिकामुळे, आणि माणसांमध्ये वाढलेल्या आसक्ती, द्वेष यांसारख्या दोषांमुळे हे सगळं बदललं.

मैथुनात्कामतो विप्रास् तथैव परुषादिभिः यवाद्याः सम्प्रजायन्ते ग्राम्यारण्याश्चतुर्दश

कामापोटी मैथुन आणि कठोर वागणूक यामुळे, ब्राह्मणांनो, चौदा प्रकारचे ज्वारी, गहू, आणि इतर धान्ये—गावातली आणि जंगलातली—उत्पन्न होतात.

ओषध्यश् च रजोदोषाः स्त्रीणां रागादिभिर् नृणाम् अकालकृष्टा विध्वस्ताः पुनरुत्पादितास् तथा

वनस्पतींनाही अशुद्धतेचा दोष लागतो; स्त्रिया आणि पुरुष यांच्या राग, आसक्ती यामुळे त्या वेळेआधी तोडल्या जातात, नष्ट होतात, आणि पुन्हा त्याच प्रकारे उगवतात.

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन न संभाष्या रजस्वला प्रथमे ऽहनि चाण्डाली यथा वर्ज्या तथाङ्गना

म्हणून, सर्वतोपरी प्रयत्न करून, मासिक पाळीच्या स्त्रीशी बोलू नये; पहिल्या दिवशी तिला चांडाळिणीसारखी टाळावं, तशीच मासिक पाळी असलेल्या स्त्रीलाही टाळावं.

द्वितीये ऽहनि विप्रा हि यथा वै ब्रह्मघातिनी तृतीये ऽह्नि तदर्धेन चतुर्थे ऽहनि सुव्रताः

दुसऱ्या दिवशी, ब्राह्मणांनो, तिला ब्रह्महत्यारिणीसारखी वर्ज्य मानावं; तिसऱ्या दिवशी अर्ध्या प्रमाणात, आणि चौथ्या दिवशी, हे उत्तम व्रत पाळणाऱ्यांनो,

स्नात्वार्धमासात् संशुद्धा ततः शुद्धिर्भविष्यति आ षोडशात् ततः स्त्रीणां मूत्रवच्छौचमिष्यते

अर्धा महिना झाल्यावर स्नान केल्यावर ती शुद्ध होते; मग तिची पूर्ण शुद्धी होते. सोळाव्या दिवसापासून स्त्रियांसाठी मलमूत्रासारखीच स्वच्छता धरली जाते.

पञ्चरात्रं तथास्पृश्या रजसा वर्तते यदि सा विंशद्दिवसादूर्ध्वं रजसा पूर्ववत्तथा

जर तिची अशुद्धता पाच रात्रीपर्यंत टिकली, तर ती त्या काळात अस्पृश्य राहते; आणि वीस दिवसांपेक्षा जास्त झाली, तर ती पूर्वीसारखीच राहते.

स्नानं शौचं तथा गानं रोदनं हसनं तथा यानमभ्यञ्जनं नारी द्यूतं चैवानुलेपनम्

स्नान, स्वच्छता, गाणं, रडणं, हसणं, प्रवास, अंगाला तेल लावणं, जुगार खेळणं आणि सुगंध लावणं—हे सर्व स्त्रीने टाळावं.

दिवास्वप्नं विशेषेण तथा वै दन्तधावनम् मैथुनं मानसं वापि वाचिकं देवतार्चनम्

दिवसा झोपणं, विशेषतः, दात घासणं, शारीरिक किंवा मनाने मैथुन, देवतेची पूजा—हे सर्व टाळावं.

वर्जयेत्सर्वयत्नेन नमस्कारं रजस्वला रजस्वलाङ्गनास्पर्शसंभाषे च रजस्वला

मासिक पाळीच्या काळात सर्वतोपरी नमस्कार टाळावा; आणि मासिक पाळीच्या स्त्रीला स्पर्श करणं किंवा बोलणं हेही टाळावं.

संत्यागं चैव वस्त्राणां वर्जयेत्सर्वयत्नतः स्नात्वान्यपुरुषं नारी न स्पृशेत्तु रजस्वला

संपूर्ण प्रयत्न करून कपडे टाकणं टाळावं; स्नान केल्यानंतर मासिक पाळीच्या स्त्रीने दुसऱ्या व्यक्तीस स्पर्श करू नये.

ईक्षयेद्भास्करं देवं ब्रह्मकूर्चं ततः पिबेत् केवलं पञ्चगव्यं वा क्षीरं वा चात्मशुद्धये

सूर्याला पाहावं, मग ब्रह्मकुर्चा मिसळलेलं पाणी प्यावं, किंवा फक्त पंचगव्य किंवा दूध प्यावं, स्वतःच्या शुद्धीसाठी.