लिङ्गपुराणम्

पण्यं प्रसारितं चैव वर्णाश्रमविभागशः शुचिराकरजं तेषां श्वा मृगग्रहणे शुचिः

विभागानुसार मांडलेला माल जर खाणीतून आलेला असेल तर तो शुद्ध असतो. श्वान जर वन्य प्राणी पकडत असेल तर तोही शुद्ध मानला जातो.

छाया च विप्लुषो विप्रा मक्षिकाद्या द्विजोत्तमाः रजो भूर् वायुर् अग्निश् च मेध्यानि स्पर्शने सदा

छाया, दव, माशी वगैरे, धूळ, माती, वारा आणि अग्नि — हे सर्व नेहमीच स्पर्शासाठी शुद्ध असतात.

सुप्त्वा भुक्त्वा च वै विप्राः क्षुत्त्वा पीत्वा च वै तथा ष्ठीवित्वाध्ययनादौ च शुचिरप्याचमेत्पुनः

झोपल्यानंतर, खाल्ल्यानंतर, शिंकून, पाणी पिऊन, थुंकून किंवा वाचन केल्यावर, जरी पूर्वी शुद्ध असला तरी ब्राह्मणाने पुन्हा आचमन करावे.

पादौ स्पृशन्ति ये चापि पराचमनबिन्दवः ते पार्थिवैः समा ज्ञेया न तैरप्रयतो भवेत्

पायाला लागलेले किंवा आचमन करताना बाहेर पडलेले पाण्याचे थेंब हे मातीप्रमाणेच मानावे, आणि ते मन लावून न वापरावे.

कृत्वा च मैथुनं स्पृष्ट्वा पतितं कुक्कुटादिकम् सूकरं चैव काकादि श्वानमुष्ट्रं खरं तथा

मैथुन केल्यावर, पतित, कोंबडा, डुक्कर, कावळा, कुत्रा, उंट किंवा गाढव यांना स्पर्श केल्यावर स्नान केल्याने शुद्धी मिळते.

यूपं चाण्डालकाद्यांश् च स्पृष्ट्वा स्नानेन शुध्यति रजस्वलां सूतिकां च न स्पृशेदन्त्यजामपि

यूप किंवा चांडाळ वगैरे अस्पृश्यांना स्पर्श केल्यावर स्नान केल्याने शुद्धी मिळते. पण रजस्वला, बाळंत स्त्री किंवा अस्पृश्य यांना स्पर्श करू नये.

सूतिकाशौचसंयुक्तः शावाशौचसमन्वितः संस्पृशेन्न रजस्तासां स्पृष्ट्वा स्नात्वैव शुध्यति

बाळंतपण किंवा मृत्यूच्या अशौचात असलेला माणूस रजस्वला स्त्रीला स्पर्श करू नये; स्पर्श झाला तर स्नान केल्यानेच शुद्धी मिळते.

नैवाशौचं यतीनां च वनस्थब्रह्मचारिणाम् नैष्ठिकानां नृपाणां च मण्डलीनां च सुव्रताः

यती, वनवासी, ब्रह्मचारी, निष्ठावान, राजा किंवा मंडळींना अशौच लागत नाही.

ततः कार्यविरोधाद्धि नृपाणां नान्यथा भवेत् वैखानसानां विप्राणां पतितानामसंभवात्

राजांच्या कर्तव्यात अडथळा येऊ नये म्हणून त्यांना अशौच लागू पडत नाही; तसेच वैखानस ब्राह्मणांना, कारण त्यांच्यात पतितपणा नसतो.

असंचयाद् द्विजानां च स्नानमात्रेण नान्यथा तथा संनिहितानां च यज्ञार्थं दीक्षितस्य च

द्विजांना केवळ स्नान केल्यानेच शुद्धी मिळते, काही साठवण किंवा इतर काही करण्याची गरज नाही. यज्ञासाठी जमलेल्या लोकांना आणि दीक्षा घेतलेल्या व्यक्तीलाही हेच लागू पडते.

एकाहाद् यज्ञयाजिनां शुद्धिरुक्ता स्वयंभुवा ततस्त्वधीतशाखानां चतुर्भिः सर्वदेहिनाम्

एक दिवसाचा यज्ञ करणाऱ्यांसाठी शुद्धी मिळते असे स्वयंभूनी सांगितले आहे. चार शाखा शिकलेल्या लोकांसाठी ही शुद्धी सर्व जीवांना लागू होते.

सूतकं प्रेतकं नास्ति त्र्यहाद् ऊर्ध्वम् अमुत्र वै अर्वाग् एकादशाहान्तं बान्धवानां द्विजोत्तमाः

तीन दिवसांनंतर जन्म किंवा मृत्यूमुळे होणारे अशौच त्या जगात राहत नाही; पण इथे, श्रेष्ठ द्विजांनो, नातेवाईकांसाठी ते अकरा दिवसांपर्यंत असते.

स्नानमात्रेण वै शुद्धिर् मरणे समुपस्थिते तत ऋतुत्रयादर्वाग् एकाहः परिगीयते

मृत्यूच्या वेळी केवळ स्नान केल्याने शुद्धी मिळते; तीन ऋतूंपेक्षा कमी काळात एक दिवस पुरेसा मानला जातो.

सप्तवर्षात् ततश्चार्वाक् त्रिरात्रं हि ततः परम् दशाहं ब्राह्मणानां वै प्रथमे ऽहनि वा पितुः

सात वर्षांनंतर तीन रात्री, त्यानंतर ब्राह्मणांसाठी दहा दिवस, किंवा वडिलांच्या मृत्यूच्या पहिल्याच दिवशी अशौच असते.

दशाहं सूतिकाशौचं मातुरप्येवमव्ययाः अर्वाक् त्रिवर्षात्स्नानेन बान्धवानां पितुः सदा

बाळंतपणानंतर दहा दिवस अशौच असते, आईसाठीही हेच लागू आहे. तीन वर्षांनंतर वडिलांच्या नातेवाईकांना केवळ स्नान केल्याने शुद्धी मिळते.

अष्टाब्दाद् एकरात्रेण शुद्धिः स्याद् बान्धवस्य तु द्वादशाब्दात्ततश्चार्वाक् त्रिरात्रं स्त्रीषु सुव्रताः

आठ वर्षांनंतर नातेवाईकाची शुद्धी एका रात्रीत होते; बारा वर्षांनंतर, सज्जन हो, स्त्रियांसाठी तीन रात्री अशौच असते.

सपिण्डता च पुरुषे सप्तमे विनिवर्तते अतिक्रान्ते दशाहे तु त्रिरात्रमशुचिर्भवेत्

सप्तम्या वर्षी एकाच पिंडाचा संबंध संपतो; दहा दिवस उलटल्यावर अजून तीन रात्री अशौच राहते.

ततः संनिहितो विप्रश् चार्वाक् पूर्वं तदेव वै संवत्सरे व्यतीते तु स्नानमात्रेण शुध्यति

नंतर, जो उपस्थित असतो त्याच्यासाठी पूर्वीप्रमाणेच नियम असतो; एक वर्ष उलटल्यानंतर केवळ स्नान केल्याने शुद्धी मिळते.

स्पृष्ट्वा प्रेतं त्रिरात्रेण धर्मार्थं स्नानमुच्यते दाहकानां च नेतॄणां स्नानमात्रमबान्धवे

मृतदेहाला स्पर्श केल्यावर तीन रात्रींनी स्नान केल्याने धर्मासाठी शुद्धी मिळते; ज्या लोकांनी मृतदेह जाळला किंवा वाहून नेला, त्यांना नातेवाईक नसल्यास केवळ स्नान पुरेसे आहे.

अनुगम्य च वै स्नात्वा घृतं प्राश्य विशुध्यति आचार्यमरणे चैव त्रिरात्रं श्रोत्रिये मृते

मृत व्यक्तीच्या मागे गेलेल्याने स्नान करून तूप घेतल्यावर शुद्धी मिळते; गुरूच्या मृत्यूला किंवा वेदपाठी माणसाच्या मृत्यूला तीन रात्री अशौच असते.

पक्षिणी मातुलानां च सोदराणां च वा द्विजाः भूपानां मण्डलीनां च सद्यो नीराष्ट्रवासिनाम्

मामा, सख्खे भाऊ आणि द्विज, राजे व त्यांच्या मंडळी, तसेच राज्याबाहेर राहणाऱ्यांसाठी शुद्धी तात्काळ होते.

केवलं द्वादशाहेन क्षत्त्रियाणां द्विजोत्तमाः नाभिषिक्तस्य चाशौचं संप्रमादेषु वै रणे

श्रेष्ठ द्विजांनो, क्षत्रियांसाठी फक्त बारा दिवस अशौच असते; अभिषेक न झालेल्यांसाठी चुकून किंवा युद्धात अशौच लागू पडते.

वैश्यः पञ्चदशाहेन शूद्रो मासेन शुध्यति इति संक्षेपतः प्रोक्ता द्रव्यशुद्धिरनुत्तमा

वैश्याला पंधरा दिवसांत, शूद्राला एका महिन्यात शुद्धी मिळते; अशा प्रकारे पदार्थांची श्रेष्ठ शुद्धी संक्षिप्त सांगितली आहे.

अशौचं चानुपूर्व्येण यतीनां नैव विद्यते त्रेताप्रभृति नारीणां मासि मास्यार्तवं द्विजाः

संन्याशांसाठी सलग अशौच नसते; त्रेता युगापासून, द्विजांनो, स्त्रियांना मासिक पाळीमध्ये मासिक अशौच असते.

कृते सकृद् युगवशाज् जायन्ते वै सहैव तु प्रयान्ति च महाभागा भार्याभिः कुरवो यथा

कृतयुगात, युगानुसार सर्वजण एकत्र जन्माला येतात आणि एकत्रच प्रस्थान करतात, हे महाभागांनो, जसे कुरूंनी आपल्या पत्नींसह केले.

वर्णाश्रमव्यवस्था च त्रेताप्रभृति सुव्रताः भारते दक्षिणे वर्षे व्यवस्था नेतरेष्वथ

सज्जनहो, त्रेता युगापासून भारत या दक्षिण देशात वर्णाश्रम व्यवस्था आहे, पण इतर प्रदेशात ती नाही.

महावीते सुवीते च जंबूद्वीपे तथाष्टसु शाकद्वीपादिषु प्रोक्तो धर्मो वै भारते यथा

महावीत, सुवीत, जांबूद्वीप आणि आठ शाकद्वीपांसारख्या प्रदेशांत धर्म भारतात जसा आहे तसाच सांगितला आहे.

रसोल्लासा कृते वृत्तिस् त्रेतायां गृहवृक्षजा सैवार्तवकृताद् दोषाद् रागद्वेषादिभिर् नृणाम्

कृतयुगात जीवांना जगण्यासाठी रसापासून अन्न मिळायचं; त्रेतायुगात घरातल्या झाडांवरून अन्न मिळू लागलं. पण ऋतूच्या वेळी न काढलेल्या पिकामुळे, आणि माणसांमध्ये वाढलेल्या आसक्ती, द्वेष यांसारख्या दोषांमुळे हे सगळं बदललं.

मैथुनात्कामतो विप्रास् तथैव परुषादिभिः यवाद्याः सम्प्रजायन्ते ग्राम्यारण्याश्चतुर्दश

कामापोटी मैथुन आणि कठोर वागणूक यामुळे, ब्राह्मणांनो, चौदा प्रकारचे ज्वारी, गहू, आणि इतर धान्ये—गावातली आणि जंगलातली—उत्पन्न होतात.