लिङ्गपुराणम्

अग्नेर् अपां च संयोगाद् अत्यन्तोपहतस्य च रसानामिह सर्वेषां शुद्धिरुत्प्लवनं स्मृतम्

या सर्व वस्तू फारच अशुद्ध झाल्या असतील, तर अग्नी किंवा पाण्याचा स्पर्श किंवा बुडवून शुद्धी करावी, असं सांगितलं आहे.

तृणकाष्ठादिवस्तूनां शुभेनाभ्युक्षणं स्मृतम् उष्णेन वारिणा शुद्धिस् तथा स्रुक्स्रुवयोरपि

काडी, लाकूड आणि अशा वस्तूंचे शुद्धीकरण शुभ पाण्याने शिंपडून किंवा गरम पाण्याने धुऊन केले जाते. हेच नियम स्रुक आणि स्रुव या पात्रांनाही लागू पडतात.

तथैव यज्ञपात्राणां मुशलोलूखलस्य च शृङ्गास्थिदारुदन्तानां तक्षणेनैव शोधनम्

यज्ञाच्या पात्रांचे, मुसळ आणि उखळाचे, तसेच शिंग, हाड, लाकूड किंवा हस्तिदंत याने बनवलेल्या वस्तूंचे शुद्धीकरण खरवडून केले जाते.

संहतानां महाभागा द्रव्याणां प्रोक्षणं स्मृतम् असंहतानां द्रव्याणां प्रत्येकं शौचमुच्यते

एकत्र असलेल्या वस्तूंचे शुद्धीकरण शिंपडून केले जाते, पण वेगवेगळ्या वस्तू स्वतंत्रपणे स्वच्छ कराव्यात.

अभुक्तराशिधान्यानाम् एकदेशस्य दूषणे तावन्मात्रं समुद्धृत्य प्रोक्षयेद्वै कुशांभसा

न खाल्लेल्या धान्याच्या राशींपैकी एखादा भाग अशुद्ध झाला, तर तो भाग काढून उरलेल्या धान्यावर कुशाच्या पाण्याने शिंपडावे.

शाकमूलफलादीनां धान्यवच्छुद्धिरिष्यते मार्जनोन्मार्जनैर् वेश्म पुनःपाकेन मृन्मयम्

शाक, कंद, फळे आणि इतर वस्तू धान्याप्रमाणेच शुद्ध कराव्यात. घर झाडून आणि पुसून स्वच्छ होते, तर मातीची भांडी पुन्हा तापवून शुद्ध होतात.

उल्लेखनेनाञ्जनेन तथा संमार्जनेन च गोनिवासेन वै शुद्धा सेचनेन धरा स्मृता

माती खरवडून, लेप लावून, झाडून, गायीच्या शेणाने किंवा पाण्याने शिंपडून शुद्ध होते.

भूमिस्थम् उदकं शुद्धं वैतृष्ण्यं यत्र गौर्व्रजेत् अव्याप्तं यदमेध्येन गन्धवर्णरसान्वितम्

जमिनीवर असलेले पाणी गायीने तहान भागवू शकेल असे असेल, त्यात अशुद्धता नसेल आणि त्याचा वास, रंग, चव चांगली असेल, तर ते पाणी शुद्ध मानले जाते.

वत्सः शुचिः प्रस्रवणे शकुनिः फलपातने स्वदारास्यं गृहस्थानां रतौ भार्याभिकाङ्क्षया

झऱ्याजवळ वासरू, फळ पडताना पक्षी, आणि पत्नीची इच्छा असताना गृहस्थाने पत्नीचे तोंड — हे प्रसंग शुद्ध मानले जातात.

हस्ताभ्यां क्षालितं वस्त्रं कारुणा च यथाविधि कुशांबुना सुसंप्रोक्ष्य गृह्णीयाद्धर्मवित्तमः

हाताने धुतलेले वस्त्र आणि नीट धुतलेली भांडी, हे कुशाच्या पाण्याने व्यवस्थित शिंपडून धर्मज्ञ व्यक्तीने वापरावीत.

पण्यं प्रसारितं चैव वर्णाश्रमविभागशः शुचिराकरजं तेषां श्वा मृगग्रहणे शुचिः

विभागानुसार मांडलेला माल जर खाणीतून आलेला असेल तर तो शुद्ध असतो. श्वान जर वन्य प्राणी पकडत असेल तर तोही शुद्ध मानला जातो.

छाया च विप्लुषो विप्रा मक्षिकाद्या द्विजोत्तमाः रजो भूर् वायुर् अग्निश् च मेध्यानि स्पर्शने सदा

छाया, दव, माशी वगैरे, धूळ, माती, वारा आणि अग्नि — हे सर्व नेहमीच स्पर्शासाठी शुद्ध असतात.

सुप्त्वा भुक्त्वा च वै विप्राः क्षुत्त्वा पीत्वा च वै तथा ष्ठीवित्वाध्ययनादौ च शुचिरप्याचमेत्पुनः

झोपल्यानंतर, खाल्ल्यानंतर, शिंकून, पाणी पिऊन, थुंकून किंवा वाचन केल्यावर, जरी पूर्वी शुद्ध असला तरी ब्राह्मणाने पुन्हा आचमन करावे.

पादौ स्पृशन्ति ये चापि पराचमनबिन्दवः ते पार्थिवैः समा ज्ञेया न तैरप्रयतो भवेत्

पायाला लागलेले किंवा आचमन करताना बाहेर पडलेले पाण्याचे थेंब हे मातीप्रमाणेच मानावे, आणि ते मन लावून न वापरावे.

कृत्वा च मैथुनं स्पृष्ट्वा पतितं कुक्कुटादिकम् सूकरं चैव काकादि श्वानमुष्ट्रं खरं तथा

मैथुन केल्यावर, पतित, कोंबडा, डुक्कर, कावळा, कुत्रा, उंट किंवा गाढव यांना स्पर्श केल्यावर स्नान केल्याने शुद्धी मिळते.

यूपं चाण्डालकाद्यांश् च स्पृष्ट्वा स्नानेन शुध्यति रजस्वलां सूतिकां च न स्पृशेदन्त्यजामपि

यूप किंवा चांडाळ वगैरे अस्पृश्यांना स्पर्श केल्यावर स्नान केल्याने शुद्धी मिळते. पण रजस्वला, बाळंत स्त्री किंवा अस्पृश्य यांना स्पर्श करू नये.

सूतिकाशौचसंयुक्तः शावाशौचसमन्वितः संस्पृशेन्न रजस्तासां स्पृष्ट्वा स्नात्वैव शुध्यति

बाळंतपण किंवा मृत्यूच्या अशौचात असलेला माणूस रजस्वला स्त्रीला स्पर्श करू नये; स्पर्श झाला तर स्नान केल्यानेच शुद्धी मिळते.

नैवाशौचं यतीनां च वनस्थब्रह्मचारिणाम् नैष्ठिकानां नृपाणां च मण्डलीनां च सुव्रताः

यती, वनवासी, ब्रह्मचारी, निष्ठावान, राजा किंवा मंडळींना अशौच लागत नाही.

ततः कार्यविरोधाद्धि नृपाणां नान्यथा भवेत् वैखानसानां विप्राणां पतितानामसंभवात्

राजांच्या कर्तव्यात अडथळा येऊ नये म्हणून त्यांना अशौच लागू पडत नाही; तसेच वैखानस ब्राह्मणांना, कारण त्यांच्यात पतितपणा नसतो.

असंचयाद् द्विजानां च स्नानमात्रेण नान्यथा तथा संनिहितानां च यज्ञार्थं दीक्षितस्य च

द्विजांना केवळ स्नान केल्यानेच शुद्धी मिळते, काही साठवण किंवा इतर काही करण्याची गरज नाही. यज्ञासाठी जमलेल्या लोकांना आणि दीक्षा घेतलेल्या व्यक्तीलाही हेच लागू पडते.

एकाहाद् यज्ञयाजिनां शुद्धिरुक्ता स्वयंभुवा ततस्त्वधीतशाखानां चतुर्भिः सर्वदेहिनाम्

एक दिवसाचा यज्ञ करणाऱ्यांसाठी शुद्धी मिळते असे स्वयंभूनी सांगितले आहे. चार शाखा शिकलेल्या लोकांसाठी ही शुद्धी सर्व जीवांना लागू होते.

सूतकं प्रेतकं नास्ति त्र्यहाद् ऊर्ध्वम् अमुत्र वै अर्वाग् एकादशाहान्तं बान्धवानां द्विजोत्तमाः

तीन दिवसांनंतर जन्म किंवा मृत्यूमुळे होणारे अशौच त्या जगात राहत नाही; पण इथे, श्रेष्ठ द्विजांनो, नातेवाईकांसाठी ते अकरा दिवसांपर्यंत असते.

स्नानमात्रेण वै शुद्धिर् मरणे समुपस्थिते तत ऋतुत्रयादर्वाग् एकाहः परिगीयते

मृत्यूच्या वेळी केवळ स्नान केल्याने शुद्धी मिळते; तीन ऋतूंपेक्षा कमी काळात एक दिवस पुरेसा मानला जातो.

सप्तवर्षात् ततश्चार्वाक् त्रिरात्रं हि ततः परम् दशाहं ब्राह्मणानां वै प्रथमे ऽहनि वा पितुः

सात वर्षांनंतर तीन रात्री, त्यानंतर ब्राह्मणांसाठी दहा दिवस, किंवा वडिलांच्या मृत्यूच्या पहिल्याच दिवशी अशौच असते.

दशाहं सूतिकाशौचं मातुरप्येवमव्ययाः अर्वाक् त्रिवर्षात्स्नानेन बान्धवानां पितुः सदा

बाळंतपणानंतर दहा दिवस अशौच असते, आईसाठीही हेच लागू आहे. तीन वर्षांनंतर वडिलांच्या नातेवाईकांना केवळ स्नान केल्याने शुद्धी मिळते.

अष्टाब्दाद् एकरात्रेण शुद्धिः स्याद् बान्धवस्य तु द्वादशाब्दात्ततश्चार्वाक् त्रिरात्रं स्त्रीषु सुव्रताः

आठ वर्षांनंतर नातेवाईकाची शुद्धी एका रात्रीत होते; बारा वर्षांनंतर, सज्जन हो, स्त्रियांसाठी तीन रात्री अशौच असते.

सपिण्डता च पुरुषे सप्तमे विनिवर्तते अतिक्रान्ते दशाहे तु त्रिरात्रमशुचिर्भवेत्

सप्तम्या वर्षी एकाच पिंडाचा संबंध संपतो; दहा दिवस उलटल्यावर अजून तीन रात्री अशौच राहते.

ततः संनिहितो विप्रश् चार्वाक् पूर्वं तदेव वै संवत्सरे व्यतीते तु स्नानमात्रेण शुध्यति

नंतर, जो उपस्थित असतो त्याच्यासाठी पूर्वीप्रमाणेच नियम असतो; एक वर्ष उलटल्यानंतर केवळ स्नान केल्याने शुद्धी मिळते.

स्पृष्ट्वा प्रेतं त्रिरात्रेण धर्मार्थं स्नानमुच्यते दाहकानां च नेतॄणां स्नानमात्रमबान्धवे

मृतदेहाला स्पर्श केल्यावर तीन रात्रींनी स्नान केल्याने धर्मासाठी शुद्धी मिळते; ज्या लोकांनी मृतदेह जाळला किंवा वाहून नेला, त्यांना नातेवाईक नसल्यास केवळ स्नान पुरेसे आहे.