लिङ्गपुराणम्

उद्धृतानुष्णफेनाभिः पूताभिर् वस्त्रचक्षुषा अद्भिः समाचरेत्सर्वं वर्जयेत्कलुषोदकम्

सर्व कर्मे नेहमी स्वच्छ पाणी, जे उकळलेलं, फेसाळलेलं किंवा अशुद्ध नाही, स्वच्छ वस्त्र आणि स्वच्छ दृष्टीने करावीत; अशुद्ध पाणी टाळावं.

गन्धवर्णरसैर्दुष्टम् अशुचिस्थानसंस्थितम् पङ्काश्मदूषितं चैव सामुद्रं पल्वलोदकम्

जे पाणी वास, रंग किंवा चवीमुळे खराब झालंय, जे अशुद्ध जागी साठलेलं आहे, चिखल किंवा दगडामुळे मळलेलं आहे, समुद्र किंवा डबक्यातील आहे,

सशैवालं तथान्यैर्वा दोषैर्दुष्टं विवर्जयेत् वस्त्रशौचान्वितः कुर्यात् सर्वकार्याणि वै द्विजाः

किंवा जे पाणी शेवाळ किंवा इतर अशुद्धीमुळे खराब झालंय, ते टाळावं; सर्व कर्मे स्वच्छ वस्त्र घालूनच करावीत, हे द्विजांनो.

नमस्कारादिकं सर्वं गुरुशुश्रूषणादिकम् वस्त्रशौचविहीनात्मा ह्य् अशुचिर्नात्र संशयः

नमस्कार किंवा गुरूची सेवा यांसारखी सर्व कर्मे स्वच्छ वस्त्राशिवाय केली, तर माणूस अशुद्ध होतो — याबद्दल काहीच शंका नाही.

देवकार्योपयुक्तानां प्रत्यहं शौचमिष्यते इतरेषां हि वस्त्राणां शौचं कार्यं मलागमे

देवकार्यांसाठी वापरलेल्या वस्त्रांची रोज शुद्धी करावी; इतर वस्त्रांची शुद्धी ते मळले की करावी.

वर्जयेत्सर्वयत्नेन वासो ऽन्यैर् विधृतं द्विजाः कौशेयाविकयो रूक्षैः क्षौमाणां गौरसर्षपैः

द्विजांनो, दुसऱ्यांनी घातलेली वस्त्रे सर्व प्रकारे टाळावीत; रेशीम आणि लोकरी वस्त्रे कुशा किंवा मोहरीच्या झाडाने स्वच्छ करावीत.

श्रीफलैरंशुपट्टानां कुतपानामरिष्टकैः चर्मणां विदलानां च वेत्राणां वस्त्रवन्मतम्

नारळ, सूर्यकिरणाच्या तंतू, कुटप, अरिष्टक, कातडी, साली किंवा वाळीच्या वस्त्रांसाठीही वस्त्रांसारखाच नियम आहे.

वल्कलानां तु सर्वेषां छत्रचामरयोरपि चैलवच्छौचमाख्यातं ब्रह्मविद्भिर् मुनीश्वरैः

सर्व झाडाच्या सालीची वस्त्रे, छत्री आणि चामर यांच्यासाठीही वस्त्रांसारखाच शुद्धीचा नियम ब्रह्मज्ञानी ऋषींनी सांगितला आहे.

भस्मना शुध्यते कांस्यं क्षारेणायसम् उच्यते ताम्रमम्लेन वै विप्रास् त्रपुसीसकयोरपि

कांस्य राखेने, लोखंड क्षाराने, तांबे आम्लाने, आणि टिन व शिसं यांनाही तसेच शुद्ध करावे, हे ब्राह्मणांनो.

हैमम् अद्भिः शुभं पात्रं रौप्यपात्रं द्विजोत्तमाः मण्यश्मशङ्खमुक्तानां शौचं तैजसवत्स्मृतम्

सोने आणि चांदीची भांडी पाण्याने शुद्ध करावीत, हे श्रेष्ठ द्विजांनो; रत्ने, दगड, शंख आणि मोती यांच्यासाठीही सोन्यासारखाच नियम आहे.

अग्नेर् अपां च संयोगाद् अत्यन्तोपहतस्य च रसानामिह सर्वेषां शुद्धिरुत्प्लवनं स्मृतम्

या सर्व वस्तू फारच अशुद्ध झाल्या असतील, तर अग्नी किंवा पाण्याचा स्पर्श किंवा बुडवून शुद्धी करावी, असं सांगितलं आहे.

तृणकाष्ठादिवस्तूनां शुभेनाभ्युक्षणं स्मृतम् उष्णेन वारिणा शुद्धिस् तथा स्रुक्स्रुवयोरपि

काडी, लाकूड आणि अशा वस्तूंचे शुद्धीकरण शुभ पाण्याने शिंपडून किंवा गरम पाण्याने धुऊन केले जाते. हेच नियम स्रुक आणि स्रुव या पात्रांनाही लागू पडतात.

तथैव यज्ञपात्राणां मुशलोलूखलस्य च शृङ्गास्थिदारुदन्तानां तक्षणेनैव शोधनम्

यज्ञाच्या पात्रांचे, मुसळ आणि उखळाचे, तसेच शिंग, हाड, लाकूड किंवा हस्तिदंत याने बनवलेल्या वस्तूंचे शुद्धीकरण खरवडून केले जाते.

संहतानां महाभागा द्रव्याणां प्रोक्षणं स्मृतम् असंहतानां द्रव्याणां प्रत्येकं शौचमुच्यते

एकत्र असलेल्या वस्तूंचे शुद्धीकरण शिंपडून केले जाते, पण वेगवेगळ्या वस्तू स्वतंत्रपणे स्वच्छ कराव्यात.

अभुक्तराशिधान्यानाम् एकदेशस्य दूषणे तावन्मात्रं समुद्धृत्य प्रोक्षयेद्वै कुशांभसा

न खाल्लेल्या धान्याच्या राशींपैकी एखादा भाग अशुद्ध झाला, तर तो भाग काढून उरलेल्या धान्यावर कुशाच्या पाण्याने शिंपडावे.

शाकमूलफलादीनां धान्यवच्छुद्धिरिष्यते मार्जनोन्मार्जनैर् वेश्म पुनःपाकेन मृन्मयम्

शाक, कंद, फळे आणि इतर वस्तू धान्याप्रमाणेच शुद्ध कराव्यात. घर झाडून आणि पुसून स्वच्छ होते, तर मातीची भांडी पुन्हा तापवून शुद्ध होतात.

उल्लेखनेनाञ्जनेन तथा संमार्जनेन च गोनिवासेन वै शुद्धा सेचनेन धरा स्मृता

माती खरवडून, लेप लावून, झाडून, गायीच्या शेणाने किंवा पाण्याने शिंपडून शुद्ध होते.

भूमिस्थम् उदकं शुद्धं वैतृष्ण्यं यत्र गौर्व्रजेत् अव्याप्तं यदमेध्येन गन्धवर्णरसान्वितम्

जमिनीवर असलेले पाणी गायीने तहान भागवू शकेल असे असेल, त्यात अशुद्धता नसेल आणि त्याचा वास, रंग, चव चांगली असेल, तर ते पाणी शुद्ध मानले जाते.

वत्सः शुचिः प्रस्रवणे शकुनिः फलपातने स्वदारास्यं गृहस्थानां रतौ भार्याभिकाङ्क्षया

झऱ्याजवळ वासरू, फळ पडताना पक्षी, आणि पत्नीची इच्छा असताना गृहस्थाने पत्नीचे तोंड — हे प्रसंग शुद्ध मानले जातात.

हस्ताभ्यां क्षालितं वस्त्रं कारुणा च यथाविधि कुशांबुना सुसंप्रोक्ष्य गृह्णीयाद्धर्मवित्तमः

हाताने धुतलेले वस्त्र आणि नीट धुतलेली भांडी, हे कुशाच्या पाण्याने व्यवस्थित शिंपडून धर्मज्ञ व्यक्तीने वापरावीत.

पण्यं प्रसारितं चैव वर्णाश्रमविभागशः शुचिराकरजं तेषां श्वा मृगग्रहणे शुचिः

विभागानुसार मांडलेला माल जर खाणीतून आलेला असेल तर तो शुद्ध असतो. श्वान जर वन्य प्राणी पकडत असेल तर तोही शुद्ध मानला जातो.

छाया च विप्लुषो विप्रा मक्षिकाद्या द्विजोत्तमाः रजो भूर् वायुर् अग्निश् च मेध्यानि स्पर्शने सदा

छाया, दव, माशी वगैरे, धूळ, माती, वारा आणि अग्नि — हे सर्व नेहमीच स्पर्शासाठी शुद्ध असतात.

सुप्त्वा भुक्त्वा च वै विप्राः क्षुत्त्वा पीत्वा च वै तथा ष्ठीवित्वाध्ययनादौ च शुचिरप्याचमेत्पुनः

झोपल्यानंतर, खाल्ल्यानंतर, शिंकून, पाणी पिऊन, थुंकून किंवा वाचन केल्यावर, जरी पूर्वी शुद्ध असला तरी ब्राह्मणाने पुन्हा आचमन करावे.

पादौ स्पृशन्ति ये चापि पराचमनबिन्दवः ते पार्थिवैः समा ज्ञेया न तैरप्रयतो भवेत्

पायाला लागलेले किंवा आचमन करताना बाहेर पडलेले पाण्याचे थेंब हे मातीप्रमाणेच मानावे, आणि ते मन लावून न वापरावे.

कृत्वा च मैथुनं स्पृष्ट्वा पतितं कुक्कुटादिकम् सूकरं चैव काकादि श्वानमुष्ट्रं खरं तथा

मैथुन केल्यावर, पतित, कोंबडा, डुक्कर, कावळा, कुत्रा, उंट किंवा गाढव यांना स्पर्श केल्यावर स्नान केल्याने शुद्धी मिळते.

यूपं चाण्डालकाद्यांश् च स्पृष्ट्वा स्नानेन शुध्यति रजस्वलां सूतिकां च न स्पृशेदन्त्यजामपि

यूप किंवा चांडाळ वगैरे अस्पृश्यांना स्पर्श केल्यावर स्नान केल्याने शुद्धी मिळते. पण रजस्वला, बाळंत स्त्री किंवा अस्पृश्य यांना स्पर्श करू नये.

सूतिकाशौचसंयुक्तः शावाशौचसमन्वितः संस्पृशेन्न रजस्तासां स्पृष्ट्वा स्नात्वैव शुध्यति

बाळंतपण किंवा मृत्यूच्या अशौचात असलेला माणूस रजस्वला स्त्रीला स्पर्श करू नये; स्पर्श झाला तर स्नान केल्यानेच शुद्धी मिळते.

नैवाशौचं यतीनां च वनस्थब्रह्मचारिणाम् नैष्ठिकानां नृपाणां च मण्डलीनां च सुव्रताः

यती, वनवासी, ब्रह्मचारी, निष्ठावान, राजा किंवा मंडळींना अशौच लागत नाही.

ततः कार्यविरोधाद्धि नृपाणां नान्यथा भवेत् वैखानसानां विप्राणां पतितानामसंभवात्

राजांच्या कर्तव्यात अडथळा येऊ नये म्हणून त्यांना अशौच लागू पडत नाही; तसेच वैखानस ब्राह्मणांना, कारण त्यांच्यात पतितपणा नसतो.