लिङ्गपुराणम्

जरामरणगर्भेभ्यो भीतस्य नरकादिषु एवं दाययते तस्मात् तद्भैक्ष्यमिति संस्मृतम्

ज्याला वार्धक्य, मृत्यूची भीती आहे, किंवा नरक वगैरेची भीती वाटते, त्याच्यासाठी अशी भिक्षा मागणं मुक्त करणारी मानली जाते.

दधिभक्षाः पयोभक्षा ये चान्ये जीवक्षीणकाः सर्वे ते भैक्ष्यभक्षस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

दही, दूध किंवा इतर आयुष्य कमी करणारी अन्नं खाणारे, भिक्षेवर जगणाऱ्याच्या पुण्याच्या सोळाव्या भागालाही पात्र नाहीत.

भस्मशायी भवेन्नित्यं भिक्षाचारी जितेन्द्रियः य इच्छेत् परमं स्थानं व्रतं पाशुपतं चरेत्

सतत भस्मावर झोपावं, भिक्षा मागावी आणि इंद्रियांवर ताबा ठेवावा; जो सर्वोच्च स्थान मिळवू इच्छितो, त्याने पाशुपत व्रत पाळावं.

योगिनां चैव सर्वेषां श्रेष्ठं चान्द्रायणं भवेत् एकं द्वे त्रीणि चत्वारि शक्तितो वा समाचरेत्

सर्व योग्यांमध्ये चंद्रायण व्रत हे सर्वात श्रेष्ठ आहे; आपल्या शक्तीनुसार एक, दोन, तीन किंवा चार वेळा करावं.

अस्तेयं ब्रह्मचर्यं च अलोभस्त्याग एव च व्रतानि पञ्च भिक्षूणाम् अहिंसा परमा त्विह

चोरी न करणे, ब्रह्मचर्य, लोभ न ठेवणे, त्याग — ही भिक्षुकांची पाच व्रतं आहेत; पण इथे अहिंसा ही सर्वात मोठी आहे.

अक्रोधो गुरुशुश्रूषा शौचमाहारलाघवम् नित्यं स्वाध्याय इत्येते नियमाः परिकीर्तिताः

कोप न करणे, गुरूची सेवा, स्वच्छता, अन्नात मितपणा आणि नेहमी अभ्यास करणे — हे नियम सांगितले आहेत.

बीजयोनिगुणा वस्तुबन्धः कर्मभिर् एव च यथा द्विप इवारण्ये मनुष्याणां विधीयते

बीज आणि गर्भातून येणारे गुण, वस्तूंचे बंधन हे सर्व कर्मामुळे ठरते, जसे जंगलातील हत्तीप्रमाणे माणसांचेही तसेच होते.

देवैस्तुल्याः सर्वयज्ञक्रियास्तु यज्ञाज्जाप्यं ज्ञानमाहुश् च जाप्यात् ज्ञानाद् ध्यानं संगरागादपेतं तस्मिन्प्राप्ते शाश्वतस्योपलम्भः

देवतांनी केलेल्या सर्व यज्ञकर्मे जपातून मिळणाऱ्या ज्ञानासारखीच आहेत; जपातून ज्ञान मिळते, ज्ञानातून आसक्ती व द्वेष नसलेले ध्यान येते; आणि ते मिळाले की शाश्वताचा अनुभव येतो.

दमः शमः सत्यमकल्मषत्वं मौनं च भूतेष्वखिलेषु चार्जवम् अतीन्द्रियं ज्ञानमिदं तथा शिवं प्राहुस् तथा ज्ञानविशुद्धबुद्धयः

इंद्रियसंयम, मनःशांती, सत्य बोलणे, दोषरहितपणा, मौन, सर्व प्राण्यांशी सरळपणा आणि इंद्रियांच्या पलीकडील ज्ञान — हे सर्व ज्ञानाने शुद्ध झालेल्या बुद्धीच्या लोकांनी शुभ मानले आहे.

समाप्नुयाद्योगमिमं महात्मा महर्षयश्चैवम् अनिन्दितामलाः

महात्मा आणि निष्कलंक, दोषरहित ऋषी असे योग साध्य करतात.

प्राप्यते ऽभिमतान् देशान् अङ्कुशेन निवारितः एतन्मार्गेण शुद्धेन दग्धबीजो ह्यकल्मषः

ज्याचे बीज जळाले आहे आणि जो निर्मळ आहे, तो या शुद्ध मार्गाने, अंकुशाने रोखल्यासारखा, इच्छित स्थानांवर पोहोचतो.

सदाचाररताः शान्ताः स्वधर्मपरिपालकाः सर्वांल्लोकान् विनिर्जित्य ब्रह्मलोकं व्रजन्ति ते

जे सत्कर्मात रमणारे, शांत आणि स्वतःच्या धर्माचे पालन करणारे आहेत, ते सर्व लोकांना जिंकून ब्रह्मलोकात जातात.

पितामहेनोपदिष्टो धर्मः साक्षात्सनातनः सर्वलोकोपकारार्थं शृणुध्वं प्रवदामि वः

पितामहाने प्रत्यक्ष शिकवलेला, सर्व लोकांच्या कल्याणासाठी असलेला सनातन धर्म मी सांगतो, ऐका.

गुरूपदेशयुक्तानां वृद्धानां क्रमवर्त्तिनाम् अभ्युत्थानादिकं सर्वं प्रणामं चैव कारयेत्

गुरूंच्या उपदेशाने युक्त आणि वयोवृद्ध, योग्य मार्गाने चालणाऱ्यांना उठणे, नमस्कार करणे अशी सर्व कृत्ये करावीत.

अष्टाङ्गप्रणिपातेन त्रिधा न्यस्तेन सुव्रताः त्रिःप्रदक्षिणयोगेन वन्द्यो वै ब्रह्मणो गुरुः

सुव्रतांनी आठ अंगांनी नमस्कार करावा, तीन प्रकारे शरीर ठेवावे आणि तीन वेळा प्रदक्षिणा घालावी; अशा रीतीने ब्रह्मगुरूचे पूजन करावे.

ज्येष्ठान्ये ऽपि च ते सर्वे वन्दनीया विजानता आज्ञाभङ्गं न कुर्वीत यदीच्छेत् सिद्धिम् उत्तमाम्

ज्येष्ठ असलेल्यांना सुज्ञाने नेहमी वंदन करावे; जो उत्तम सिद्धी इच्छितो त्याने त्यांच्या आज्ञेचे उल्लंघन करू नये.

धातुशून्यबिलक्षेत्रक्षुद्रमन्त्रोपजीवनम् विषग्रहविडम्बादीन् वर्जयेत् सर्वयत्नतः

जिथे मूलद्रव्य नाही, पोकळी किंवा लहान शेतात, मंत्रावर उपजीविका करू नये; विष, भूत, फसवणूक यापासून सर्वतोपरी टाळावे.

कैतवं वित्तशाठ्यं च पैशुन्यं वर्जयेत्सदा अतिहासम् अवष्टम्भं लीलास्वेच्छाप्रवर्तनम्

फसवणूक, संपत्तीबद्दल कपट, निंदा, अती हास्य, गर्व, आणि केवळ मनमानी करणे — हे नेहमी टाळावे.

वर्जयेत्सर्वयत्नेन गुरूणामपि संनिधौ तद्वाक्यप्रतिकूलं च अयुक्तं वै गुरोर्वचः

गुरूंच्या उपस्थितीत, त्यांच्या वचनाच्या विरुद्ध किंवा अनुचित बोलणे व कृती सर्वतोपरी टाळावी.

न वदेत्सर्वयत्नेन अनिष्टं न स्मरेत्सदा यतीनामासनं वस्त्रं दण्डाद्यं पादुके तथा

कोणतीही अशुभ गोष्ट बोलू नये किंवा आठवू नये; तसेच संन्याशांचे आसन, वस्त्र, दंड, पादत्राणे यांचा अपमान करू नये.

माल्यं च शयनस्थानं पात्रं छायां च यत्नतः यज्ञोपकरणाङ्गं च न स्पृशेद् वै पदेन च

फुलमाळ, झोपण्याची जागा, भांडी, सावली आणि यज्ञाची साधने — हे सर्व पायाने स्पर्श करू नये.

देवद्रोहं गुरुद्रोहं न कुर्यात्सर्वयत्नतः कृत्वा प्रमादतो विप्राः प्रणवस्यायुतं जपेत्

देवतांचा किंवा गुरूचा अपमान कधीच करू नये; चुकून केला तर, दहा हजार वेळा प्रणवाचा जप करावा.

देवद्रोहगुरुद्रोहात् कोटिमात्रेण शुध्यति महापातकशुद्ध्यर्थं तथैव च यथाविधि

देवतांचा किंवा गुरूचा अपमान केल्यावर कोटी पट शुद्धी होते; तसेच, मोठ्या पापांची शुद्धीही योग्य विधीने होते.

पातकी च तदर्धेन शुध्यते वृत्तवान्यदि उपपातकिनः सर्वे तदर्धेनैव सुव्रताः

जो माणूस पापी असतो, पण त्याचं वर्तन चांगलं असेल, तर त्याला अर्ध्या प्रमाणातच शुद्धी मिळते. तसेच, जे लहान गुन्हे करणारे पण नीट वागणारे असतात, त्यांनाही अर्ध्या प्रमाणातच शुद्धी मिळते.

संध्यालोपे कृते विप्रः त्रिरावृत्त्यैव शुध्यति आह्निकच्छेदने जाते शतमेकमुदाहृतम्

ब्राह्मणाने संध्यावंदन सोडलं तर ते तीनदा म्हणल्याने शुद्धी मिळते. पण रोजच्या कर्माचं पालन केलं नाही तर शंभर वेळा म्हणणं सांगितलं आहे.

लङ्घने समयानां तु अभक्ष्यस्य च भक्षणे अवाच्यवाचने चैव सहस्राच्छुद्धिरुच्यते

व्रत मोडल्यावर, निषिद्ध अन्न खाल्ल्यावर किंवा बोलू नये ते बोलल्यावर, हजार वेळा म्हणल्याने शुद्धी होते असं सांगितलं आहे.

काकोलूककपोतानां पक्षिणामपि घातने शतमष्टोत्तरं जप्त्वा मुच्यते नात्र संशयः

कावळा, घार, कबूतर यांसारख्या पक्ष्यांना मारल्यावर, एकशे आठ वेळा म्हणल्याने मुक्ती मिळते — याबद्दल काहीच शंका नाही.

यः पुनस्तत्त्ववेत्ता च ब्रह्मविद् ब्राह्मणोत्तमः स्मरणाच्छुद्धिमाप्नोति नात्र कार्या विचारणा

पण जो खरा तत्त्वज्ञ, ब्रह्म जाणणारा आणि श्रेष्ठ ब्राह्मण आहे, त्याला फक्त आठवणीनं शुद्धी मिळते — यात विचार करण्याचं काही कारण नाही.

नैवमात्मविदामस्ति प्रायश्चित्तानि चोदना विश्वस्यैव हि ते शुद्धा ब्रह्मविद्याविदो जनाः

आत्मा जाणणाऱ्यांसाठी प्रायश्चित्ताची काहीही आज्ञा नाही; कारण ते नेहमीच शुद्ध असतात, कारण ते ब्रह्मविद्या जाणणारे असतात.