लिङ्गपुराणम्

तस्मात्स्थानात्पुनः श्रेष्ठो मानुष्यमुपपद्यते तस्माद्ब्रह्म परं सौख्यं ब्रह्म शाश्वतम् उत्तमम्

त्या ठिकाणाहून, श्रेष्ठ पुन्हा मनुष्यजन्म घेतो; आणि त्यानंतर, तो ब्रह्माचे परम, शाश्वत आणि उत्तम सुख प्राप्त करतो.

ब्रह्म एव हि सेवेत ब्रह्मैव हि परं सुखम् परिश्रमो हि यज्ञानां महतार्थेन वर्तते

म्हणूनच, केवळ ब्रह्माची सेवा करावी, कारण ब्रह्म हेच सर्वोच्च सुख आहे; मोठ्या यज्ञांचा परिश्रम ह्याच मोठ्या हेतूसाठी असतो.

भूयो मृत्युवशं याति तस्मान्मोक्षः परं सुखम् अथवा ध्यानसंयुक्तो ब्रह्मतत्त्वपरायणः

पुन्हा मृत्यूच्या अधीन जावे लागते; म्हणूनच, मुक्ती हेच श्रेष्ठ सुख आहे; किंवा, ध्यानाशी एकरूप होऊन, ब्रह्मतत्त्वाला समर्पित राहावे.

न तु च्यावयितुं शक्यो मन्वन्तरशतैरपि दृष्ट्वा तु पुरुषं दिव्यं विश्वाख्यं विश्वतोमुखम्

शेकडो मन्वंतरांनीही त्याला हलवता येत नाही; जो दिव्य, सर्वदिशांना तोंड देणारा, विश्व नावाचा पुरुष आहे, त्याचे दर्शन झाल्यावर—

विश्वपादशिरोग्रीवं विश्वेशं विश्वरूपिणम् विश्वगन्धं विश्वमाल्यं विश्वांबरधरं प्रभुम्

ज्याचे पाय, डोके आणि मान हे विश्वच आहेत, जो विश्वाचा स्वामी, विश्वरूप, विश्वाचा सुगंध, विश्वमाळा आणि विश्ववस्त्र परिधान करणारा प्रभू आहे—

गोभिर् महीं संपतते पतत्रिणो नैवं भूयो जनयत्येवमेव कविं पुराणम् अनुशासितारं सूक्ष्माच्च सूक्ष्मं महतो महान्तम्

जो गायींनी पृथ्वीला व्यापतो, आणि पक्षी पुन्हा तसे निर्माण करत नाहीत; तोच प्राचीन ऋषी, शासक, सूक्ष्मात सूक्ष्म आणि महानात महान आहे.

योगेन पश्येन्न च चक्षुषा पुनर् निरिन्द्रियं पुरुषं रुक्मवर्णम् अलिङ्गिनं निर्गुणं चेतनं च नित्यं सदा सर्वगं सर्वसारम्

तो योगानेच पाहता येतो, डोळ्यांनी नाही; तो इंद्रियांपलीकडील, सुवर्णवर्णी, कोणताही चिन्ह नसलेला, निर्गुण, चेतन, नित्य, सदैव, सर्वत्र व्यापलेला आणि सर्वांचा सार आहे.

अपाणिपादोदरपार्श्वजिह्वो ह्यतीन्द्रियो वापि सुसूक्ष्म एकः

त्याला हात, पाय, पोट, बाजू किंवा जीभ नाही; तो इंद्रियांपलीकडे, अत्यंत सूक्ष्म आणि एकमेव आहे.

स वेद सर्वं न च सर्ववेद्यं तमाहुरग्र्यं पुरुषं महान्तम्

तो सर्व काही जाणतो, पण सर्वांना तो ज्ञात होत नाही; त्याला श्रेष्ठ, महान पुरुष असे म्हणतात.

अचेतनां सर्वगतां सूक्ष्मां प्रसवधर्मिणीम् प्रकृतिं सर्वभूतानां युक्ताः पश्यन्ति योगिनः

योगी प्रकृतीला पाहतात—ती जड, सर्वत्र व्यापलेली, सूक्ष्म, सृष्टीचे मूळ आणि सर्व जीवांशी जोडलेली आहे.

सर्वतः पाणिपादं तत् सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम् सर्वतः श्रुतिमल् लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति

त्याचे हात-पाय सर्वत्र आहेत, त्याचे डोळे, डोके आणि तोंडे सर्वत्र आहेत; त्याचे कान जगभर पसरलेले असून, तो सर्वत्र व्यापून राहतो.

युक्तो योगेन चेशानं सर्वतश् च सनातनम् पुरुषं सर्वभूतानां तं विद्वान्न विमुह्यति

योगाने एकरूप झाल्यावर, ज्ञानी पुरुष सर्वत्र असणाऱ्या, सनातन, सर्व जीवांचा पुरुष आणि ईश्वर याला ओळखतो आणि तो कधीही गोंधळत नाही.

भूतात्मानं महात्मानं परमात्मानमव्ययम् सर्वात्मानं परं ब्रह्म तद्वै ध्याता न मुह्यति

जो सर्व जीवांचा आत्मा, महान आत्मा, अविनाशी परमात्मा, सर्वांचा आत्मा आणि परम ब्रह्म याचे ध्यान करतो, तो कधीही गोंधळत नाही.

पवनो हि यथा ग्राह्यो विचरन्सर्वमूर्तिषु पुरि शेते सुदुर्ग्राह्यस् तस्मात्पुरुष उच्यते

जसा वारा सगळ्या रूपांत असूनही पकडता येत नाही आणि शरीरात राहतो, तसाच पुरुषही अगदी सूक्ष्म आणि समजायला कठीण असतो.

अथ चेल्लुप्तधर्मा तु सावशेषैः स्वकर्मभिः ततस्तु ब्रह्मगर्भे वै शुक्रशोणितसंयुते

जर एखाद्याच्या कर्माचा उरलेला भाग असेल आणि तो देह सोडतो, तर तो शुक्र आणि रक्त यांच्या संयोगाने ब्रह्माच्या गर्भात प्रवेश करतो.

स्त्रीपुंसोः संप्रयोगे हि जायते हि ततः प्रभुः ततस्तु गर्भकालेन कललं नाम जायते

पुरुष आणि स्त्री यांच्या संयोगातून प्रभू जन्माला येतो; मग योग्य वेळी 'कलल' नावाचा गर्भ तयार होतो.

कालेन कललं चापि बुद्बुदं सम्प्रजायते मृत्पिण्डस्तु यथा चक्रे चक्रावर्तेन पीडितः

काळानुसार ते कलल फुग्याप्रमाणे होते, जसा चिखलाचा गोळा चाकावर फिरवून आकार घेतो.

हस्ताभ्यां क्रियमाणस्तु बिंबत्वमनुगच्छति एवमाध्यात्मिकैर्युक्ता वायुना संप्रपूरितः

हातांनी आकार दिल्यावर तो गोल बनतो; अशा प्रकारे आतल्या शक्तींनी आणि वायूने भरून त्याचा विकास होतो.

यदि योनिं विमुञ्चामि तत्प्रपद्ये महेश्वरम् यावद्धि वैष्णवो वायुर् जातमात्रं न संस्पृशेत्

जर मी गर्भ सोडला, तर मी महेश्वराच्या आश्रयाला जाईन; जोपर्यंत वैष्णव वायू नवजात बाळाला स्पर्श करत नाही, तोपर्यंत महादेवाची उपासना करावी असे मनात ठेवावे.

तावत्कालं महादेवम् अर्चयामीति चिन्तयेत् जायते मानुषस्तत्र यथारूपं यथावयः

त्या काळात 'मी महादेवाची पूजा करीन' असे मनाशी ठरवावे; मग तिथे मनुष्य आपल्या रूप आणि वयाप्रमाणे जन्म घेतो.

वायुः संभवते खात्तु वाताद्भवति वै जलम् जलात् सम्भवति प्राणः प्राणाच्छुक्रं विवर्धते

वायू आकाशातून निर्माण होतो, वाऱ्यापासून पाणी तयार होते, पाण्यातून प्राण निर्माण होतो आणि प्राणापासून शुक्र वाढतो.

रक्तभागास् त्रयस्त्रिंशद् रेतोभागाश् चतुर्दश भागतो ऽर्धफलं कृत्वा ततो गर्भो निषिच्यते

रक्ताचे तैंतीस भाग आणि शुक्राचे चौदा भाग असतात; त्यातील अर्धा भाग एकत्र करून मग गर्भ तयार होतो.

ततस्तु गर्भसंयुक्तः पञ्चभिर् वायुभिर् वृतः पितुः शरीरात्प्रत्यङ्गं रूपमस्योपजायते

मग गर्भाशी एकरूप होऊन आणि पाच वायूंनी वेढला जाऊन, पित्याच्या शरीरातून प्रत्येक अवयवाचा विकास होतो.

ततो ऽस्य मातुराहारात् पीतलीढप्रवेशनात् नाभिदेशेन वै प्राणास् ते ह्य् आधारा हि देहिनाम्

मग आईच्या अन्नातून, पचन झालेल्या रसाच्या प्रवेशाने, नाभीमार्गे प्राण शरीरात येतात, कारण तेच देहधारकांचे आधार असतात.

नवमासात् परिक्लिष्टः संवेष्टितशिरोधरः वेष्टितः सर्वगात्रैश् च अपर्याप्तप्रवेशनः

नऊ महिने उलटल्यावर, डोके आणि मान वाकलेली, सगळे अवयव दाबलेले, असा जीव हालचाल करू शकत नाही.

नवमासोषितश्चापि योनिच्छिद्रादवाङ्मुखः ततः स्वकर्मभिः पापैर् निरयं सम्प्रपद्यते

नऊ महिने गर्भात राहून, योनीच्या छिद्राजवळ खाली डोके करून, आपल्या वाईट कर्मांमुळे तो नरकात जातो.

असिपत्रवनं चैव शाल्मलिच्छेदनं तथा ताडनं भक्षणं चैव पूयशोणितभक्षणम्

तो असिपत्रवनाचा त्रास, शाल्मली वृक्षाची कापणी, मारहाण, पू आणि रक्त खाण्याचा अनुभव घेतो.

यथा ह्यापस्तु संछिन्नाः संश्लेष्मम् उपयान्ति वै तथा छिन्नाश् च भिन्नाश्च यातनास्थानम् आगताः

जशा पाण्याच्या धारांना वेगळे केले तरी त्या पुन्हा एकत्र येतात, तसंच छाटलेले आणि तुटलेले जीव यातना मिळवतात.

एवं जीवास्तु तैः पापैस् तप्यमानाः स्वयंकृतैः प्राप्नुयुः कर्मभिः शेषैर् दुःखं वा यदि वेतरत्

अशा प्रकारे, स्वतः केलेल्या पापांनी जिवांना यातना मिळतात; उरलेल्या कर्मांमुळे त्यांना दुःख किंवा काही वेगळे फळ मिळते.