लिङ्गपुराणम्

तपसा विद्यया वापि योगेनेह वद प्रभो निशम्य वचनं तस्यास् तथा ह्यालोक्य पार्वतीम्

हे प्रभो, तप, विद्या किंवा योग यापैकी कोणत्या मार्गाने हे शक्य आहे? तिचे शब्द ऐकून आणि पार्वतीकडे पाहून सांग.

आह बालेन्दुतिलकः पूर्णेन्दुवदनां हसन् स्मृत्वाथ मेनया पत्न्या गिरेर्गां कथितां पुरा

चंद्रकोरीचा टिळा लावलेला, पूर्ण चंद्रासारखा चेहरा असलेला तो, हसत हसत, पूर्वी मेना या गिरिराजाच्या पत्नीने सांगितलेली गोष्ट आठवतो.

चिरकालस्थितिं प्रेक्ष्य गिरौ देव्या महात्मनः देवि लब्धा पुरी रम्या त्वया यत्प्रष्टुमर्हसि

महात्मा देवीने डोंगरावर दीर्घकाळ केलेली साधना पाहून, हे देवी, तुला ही रम्य नगरी मिळाली आहे; म्हणूनच तू याबद्दल विचारण्यास पात्र आहेस.

स्थानार्थं कथितं मात्रा विस्मृतेह विलासिनि पुरा पितामहेनापि पृष्टः प्रश्नवतां वरे

या स्थळी मिळणाऱ्या स्थानासाठी आईने ही गोष्ट सांगितली होती, पण येथे ती विसरली गेली, हे खेळकरिणी; पूर्वी पितामहानेही, प्रश्न विचारणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असताना, हेच विचारले होते.

यथा त्वयाद्य वै पृष्टो द्रष्टुं ब्रह्मात्मकं त्वहम् श्वेते श्वेतेन वर्णेन दृष्ट्वा कल्पे तु मां शुभे

जसे तू आज मला ब्रह्मस्वरूप पाहण्यासाठी विचारतेस, तशीच पूर्वी शुभ काळात ब्रह्माने मला पांढऱ्या रंगात, पांढऱ्या स्वरूपात पाहिले होते.

सद्योजातं तथा रक्ते रक्तं वामं पितामहः पीते तत्पुरुषं पीतम् अघोरे कृष्णमीश्वरम्

सद्योजात पांढऱ्या स्वरूपात प्रकट झाला, वामदेव लाल रंगात, पितामहाने तात्पुरुषाला पिवळ्या रंगात पाहिले, आणि अघोर ईश्वर काळ्या रंगात दिसला.

ईशानं विश्वरूपाख्यो विश्वरूपं तदाह माम्

ईशान, ज्याला विश्वरूप म्हणतात, त्याने मला तेव्हा विश्वरूप म्हणून सांगितले.

वाम तत्पुरुषाघोर सद्योजात महेश्वर दृष्टो मया त्वं गायत्र्या देवदेव महेश्वर केन वश्यो महादेव ध्येयः कुत्र घृणानिधे

वामदेव, तात्पुरुष, अघोर, सद्योजात, महेश्वर—गायत्रीच्या कृपेने तू मला पाहिले आहेस, हे देवाधिदेव महेश्वर. महादेव आपल्या अधीन कसा होतो, ध्यानात कसा ठेवावा आणि कुठे, हे तेजाचा स्रोत असलेल्या तू सांग.

दृश्यः पूज्यस् तथा देव्या वक्तुमर्हसि शङ्कर अवोचं श्रद्धयैवेति वश्यो वारिजसंभव

तो देवीने पाहावा आणि पूजावा, हे सांगणे योग्य आहे, हे शंकरा. मी म्हणालो: केवळ श्रद्धेनेच तो आपल्या अधीन होतो, हे कमळातून जन्मलेल्या.

ध्येयो लिङ्गे त्वया दृष्टे विष्णुना पयसां निधौ पूज्यः पञ्चास्यरूपेण पवित्रैः पञ्चभिर्द्विजैः

त्याचे लिंगात ध्यान करावे, विष्णूने पाण्याच्या महासागरात पाहिले, आणि पाच पवित्र ब्राह्मणांनी पाचमुखी रूपात त्याची पूजा करावी.

भव भक्त्याद्य दृष्टो ऽहं त्वयाण्डज जगद्गुरो सो ऽपि मामाह भावार्थं दत्तं तस्मै मया पुरा

आज तू मला भक्तीने पाहिले आहेस, हे अंडज, जगाचा गुरु. त्यानेही मला बोलले आणि पूर्वी मी त्याला भक्तीचा अर्थ दिला.

भावं भावेन देवेशि दृष्टवान्मां हृदीश्वरम् तस्मात्तु श्रद्धया वश्यो दृश्यः श्रेष्ठगिरेः सुते

देवेश्वरी, भक्तीने त्याने मला हृदयातील ईश्वर म्हणून पाहिले. म्हणून, हे श्रेष्ठ पर्वताच्या कन्ये, श्रद्धेनेच तो आपल्या अधीन होतो आणि पाहिला जातो.

पूज्यो लिङ्गे न संदेहः सर्वदा श्रद्धया द्विजैः श्रद्धा धर्मः परः सूक्ष्मः श्रद्धा ज्ञानं हुतं तपः

लिंगात नेहमीच श्रद्धेने ब्राह्मणांनी त्याची पूजा करावी, यात शंका नाही. श्रद्धा हा श्रेष्ठ, सूक्ष्म धर्म आहे; श्रद्धा म्हणजे ज्ञान, होम आणि तप.

श्रद्धा स्वर्गश् च मोक्षश् च दृश्यो ऽहं श्रद्धया सदा

श्रद्धा म्हणजे स्वर्ग आणि मोक्ष; मी नेहमी श्रद्धेनेच पाहिला जातो.

कथं वै दृष्टवान्ब्रह्मा सद्योजातं महेश्वरम् वामदेवं महात्मानं पुराणपुरुषोत्तमम्

ब्रह्माने सद्योजात, महेश्वर, वामदेव, हा महान आत्मा, प्राचीन परमपुरुष, यांना कसे पाहिले?

अघोरं च तथेशानं यथावद्वक्तुमर्हसि एकोनत्रिंशकः कल्पो विज्ञेयः श्वेतलोहितः

अघोर आणि ईशान यांनाही कसे पाहिले, हे योग्य प्रकारे सांग. एकोणतीसवा कल्प 'श्वेतलोहित' म्हणून ओळखावा.

तस्मिंस्तत्परमं ध्यानं ध्यायतो ब्रह्मणस्तदा उत्पन्नस्तु शिखायुक्तः कुमारः श्वेतलोहितः

त्या वेळी, ब्रह्मा परम ध्यान करत असताना, शिखा असलेला कुमार, श्वेतलोहित, प्रकट झाला.

तं दृष्ट्वा पुरुषं श्रीमान् ब्रह्मा वै विश्वतोमुखः हृदि कृत्वा महात्मानं ब्रह्मरूपिणमीश्वरम्

तो तेजस्वी पुरुष पाहून, चारही दिशांना तोंड असलेला ब्रह्मा, त्या महान आत्म्याला, ब्रह्मस्वरूप असलेल्या ईश्वराला, आपल्या हृदयात स्थान दिलं.

सद्योजातं ततो ब्रह्मा ध्यानयोगपरो ऽभवत् ध्यानयोगात्परं ज्ञात्वा ववन्दे देवमीश्वरम्

त्यानंतर ब्रह्मा सद्योजात याच्या ध्यानात मग्न झाला; ध्यानयोगाने परमात्म्याचं ज्ञान मिळवून, त्याने त्या देवतेची, ईश्वराची, भक्तीपूर्वक पूजा केली.

सद्योजातं ततो ब्रह्म ब्रह्म वै समचिन्तयत् ततो ऽस्य पार्श्वतः श्वेताः प्रादुर्भूता महायशाः

मग ब्रह्माने सद्योजाताला ब्रह्मरूप मानून चिंतन केलं; त्यानंतर त्याच्या बाजूला प्रसिद्ध असे शुभ्रवर्णी प्रकट झाले.

सुनन्दो नन्दनश्चैव विश्वनन्दोपनन्दनौ शिष्यास्ते वै महात्मानो यैस्तद्ब्रह्म सदावृतम्

सुनंद, नंदन, विश्वनंद आणि उपनंद हे त्याचे शिष्य, हे सर्व महान आत्मे, त्या ब्रह्माला नेहमी वेढून असतात.

तस्याग्रे श्वेतवर्णाभः श्वेतो नाम महामुनिः विजज्ञे ऽथ महातेजास् तस्माज्जज्ञे हरस्त्वसौ

त्याच्या समोर, शुभ्रवर्णाचा तेजस्वी, श्वेत नावाचा महान ऋषी प्रकट झाला; त्याच्यापासून पुढे प्रचंड तेज असलेला हराचा जन्म झाला.

तत्र ते मुनयः सर्वे सद्योजातं महेश्वरम् प्रपन्नाः परया भक्त्या गृणन्तो ब्रह्म शाश्वतम्

तेथे सर्व मुनीजन, अत्यंत भक्तीने, सद्योजात महेश्वराच्या चरणी शरण गेले आणि शाश्वत ब्रह्माचे स्तवन करू लागले.

तस्माद्विश्वेश्वरं देवं ये प्रपद्यन्ति वै द्विजाः प्राणायामपरा भूत्वा ब्रह्मतत्परमानसाः

म्हणूनच, जे द्विजजन विश्वेश्वर देवाच्या चरणी शरण जातात, प्राणायामात तल्लीन होऊन, मन ब्रह्मात एकाग्र करतात—

ते सर्वे पापनिर्मुक्ता विमला ब्रह्मवर्चसः विष्णुलोकमतिक्रम्य रुद्रलोकं व्रजन्ति ते

ते सर्वजण पापमुक्त, निर्मळ आणि ब्रह्मतेजाने उजळलेले होतात; ते विष्णुलोक ओलांडून रुद्रलोकात पोहोचतात.

ततस्त्रिंशत्तमः कल्पो रक्तो नाम प्रकीर्तितः ब्रह्मा यत्र महातेजा रक्तवर्णमधारयत्

यानंतर त्रीसाव्या कल्पाचे नाव रक्त असे प्रसिद्ध आहे; त्यात तेजस्वी ब्रह्माने लालवर्ण धारण केला.

ध्यायतः पुत्रकामस्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः प्रादुर्भूतो महातेजाः कुमारो रक्तभूषणः

पुत्रप्राप्तीच्या इच्छेने ध्यान करणाऱ्या परमेच्छ ब्रह्माच्या ध्यानातून, तेजस्वी, लाल अलंकारांनी सजलेला कुमार प्रकट झाला.

रक्तमाल्याम्बरधरो रक्तनेत्रः प्रतापवान् स तं दृष्ट्वा महात्मानं कुमारं रक्तवाससम्

लाल फुलांच्या माळा आणि वस्त्र परिधान केलेला, लाल डोळ्यांचा आणि तेजस्वी असलेला, त्या महात्मा कुमाराला त्याने लाल वस्त्रात पाहिलं.

परं ध्यानं समाश्रित्य बुबुधे देवमीश्वरम् स तं प्रणम्य भगवान् ब्रह्मा परमयन्त्रितः

परम ध्यानाचा आधार घेत, त्याने त्या देवतेला, ईश्वराला ओळखलं; मग त्या भगवंताला, ब्रह्माने, मनावर संयम ठेवून, नमस्कार केला.