धृतिरेषा मया निष्ठा ज्ञानशक्तिः क्रिया तथा इच्छाख्या च तथा ह्याज्ञा द्वे विद्ये न च संशयः
हीच दृढता, माझी स्थिती, ज्ञानशक्ती आणि कृती आहे; इच्छाशक्ती आणि आज्ञा देखील ह्याच प्रकारच्या दोन विद्याच आहेत—यात काहीही शंका नाही.
न ह्येषा प्रकृतिर्जैवी विकृतिश् च विचारतः विकारो नैव मायैषा सदसद्व्यक्तिवर्जिता
ही निसर्ग नाही, बदलही नाही; विचार केला तर ही माया कोणताही विकार नाही, ती प्रकट किंवा अप्रकटही नाही.
पुरा ममाज्ञा मद्वक्त्रात् समुत्पन्ना सनातनी पञ्चवक्त्रा महाभागा जगतामभयप्रदा
पूर्वी माझ्या पाच मुखांतून, सनातन, अत्यंत तेजस्वी अशी माझी आज्ञा प्रकट झाली, जी जगांना निर्भयता देणारी आहे.
तामाज्ञां सम्प्रविश्याहं चिन्तयन् जगतां हितम् सप्तविंशत्प्रकारेण सर्वं व्याप्यानया शिवः
त्या आज्ञेत प्रवेश करून, जगाच्या कल्याणाचा विचार करत, मी शिवाने त्या आज्ञेद्वारे सत्तावीस प्रकारांनी सर्वत्र व्याप्त झालो.
तदाप्रभृति वै मोक्षप्रवृत्तिर्द्विजसत्तमाः एवमुक्त्वा तदापश्यद् भवानीं परमेश्वरः
त्या वेळेपासून, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, मुक्तीचा मार्ग सुरू झाला; असे सांगून परमेश्वराने भवानीकडे पाहिले.
भवानी च तमालोक्य मायामहरदव्यया ते मायामलनिर्मुक्ता मुनयः प्रेक्ष्य पार्वतीम्
भवानीने त्यांच्याकडे पाहून, अविनाशी माया दूर केली; आणि मायेच्या कलुषातून मुक्त झालेले ते ऋषी पार्वतीला पाहू लागले.
प्रीता बभूवुर्मुक्ताश् च तस्मादेषा परा गतिः उमाशङ्करयोर्भेदो नास्त्येव परमार्थतः
ते सर्व आनंदित आणि मुक्त झाले; म्हणून हीच सर्वोच्च अवस्था आहे—उमा आणि शंकर यांच्यात खऱ्या अर्थाने काहीही भेद नाही.
द्विधासौ रूपमास्थाय स्थित एव न संशयः यदा विद्वानसंगः स्याद् आज्ञया परमेष्ठिनः
ते दोघे द्वैत रूप धारण करून असतात—यात शंका नाही; जेव्हा ज्ञानी माणूस आसक्ती सोडतो, तेव्हा ते सर्व परमेश्वराच्या आज्ञेनेच होते.
तदा मुक्तिः क्षणादेव नान्यथा कर्मकोटिभिः क्रमो ऽविवक्षितो भूतविवृद्धः परमेष्ठिनः
त्या वेळी मुक्ती क्षणात मिळते—कोट्यवधी कर्मांनीही नाही; क्रम हा परमेश्वराच्या इच्छेने नसतो, कारण तो सर्व वाढीचा मूळ आहे.
प्रसादेन क्षणान्मुक्तिः प्रतिज्ञैषा न संशयः गर्भस्थो जायमानो वा बालो वा तरुणो ऽपि वा
कृपेने मुक्ती क्षणात मिळते—ही परमेश्वराची खात्री आहे, यात शंका नाही; मग तो गर्भात असो, जन्म घेणारा असो, लहान असो किंवा तरुण असो.
वृद्धो वा मुच्यते जन्तुः प्रसादात्परमेष्ठिनः अण्डजश् चोद्भिज्जो वापि स्वेदजो वापि मुच्यते
वयाने मोठा असो वा लहान, कोणताही जीव परमेच्छ्वराच्या कृपेने मुक्त होतो. तो अंडातून जन्मलेला असो, अंकुरातून, किंवा घामातून जन्मलेला असो, सर्वजण मुक्त होतात.
प्रसादाद्देवदेवस्य नात्र कार्या विचारणा एष एव जगन्नाथो बन्धमोक्षकरः शिवः
देवतांचा देव शंकर यांच्या कृपेने यात शंका नाही; हेच जगाचे स्वामी शिव, बंधन आणि मुक्ती यांचे कारण आहेत.
भूर्भूवःस्वर्महश् चैव जनः साक्षात्तपः स्वयम् सत्यलोकस् तथाण्डानां कोटिकोटिशतानि च
ही पृथ्वी, आकाश, स्वर्ग, महर्लोक, जनलोक, तपलोक, सत्यलोक आणि असंख्य ब्रह्मांड—
विग्रहं देवदेवस्य तथाण्डावरणाष्टकम् सप्तद्वीपेषु सर्वेषु पर्वतेषु वनेषु च
देवतांचा देव शंकर यांचे रूप, आठ आवरणे, सातही द्वीप, पर्वत आणि सर्व जंगलं—
समुद्रेषु च सर्वेषु वायुस्कन्धेषु सर्वतः तथान्येषु च लोकेषु वसन्ति च चराचराः
सर्व समुद्र, सर्व वाऱ्याचे प्रवाह, आणि इतर सर्व लोकांत, जिथे जिथे चराचर जीव राहतात.
सर्वे भवांशजा नूनं गतिस्त्वेषां स एव वै सर्वो रुद्रो नमस्तस्मै पुरुषाय महात्मने
हे सर्व भवानपासूनच उत्पन्न झाले आहेत; त्यांची खरी वाट फक्त तेच आहेत. सर्व काही रुद्रच आहे—त्या महात्मा पुरुषास नमस्कार.
विश्वं भूतं तथा जातं बहुधा रुद्र एव सः रुद्राज्ञैषा स्थिता देवी ह्य् अनया मुक्तिरंबिका
हे सर्व विश्व, सर्व जीव आणि अनेक प्रकारे निर्माण झालेले सर्व काही—हे सर्व रुद्रच आहेत. रुद्राच्या आज्ञेने ही देवी स्थिर आहे; तिच्यामुळेच मुक्ती मिळते—तीच अंबिका आहे.
इत्येवं खेचराः सिद्धा जजल्पुः प्रीतमानसाः यदावलोक्य तान् सर्वान् प्रसादादनयांबिका
अशा प्रकारे, आकाशात संचार करणारे सिद्ध लोक, आनंदित मनाने, अंबिकेच्या कृपेने सर्व जीवांना पाहून एकमेकांशी बोलले.
तदा तिष्ठन्ति सायुज्यं प्राप्तास्ते खेचराः प्रभोः
मग, प्रभूशी एकरूपता मिळवलेले ते आकाशचारी सिद्ध लोक तिथेच स्थिर राहतात.
केन योगेन वै सूत गुणप्राप्तिः सतामिह अणिमादिगुणोपेता भवन्त्येवेह योगिनः तत्सर्वं विस्तरात्सूत वक्तुमर्हसि सांप्रतम्
सूताजी, कोणत्या योगाने सत्पुरुषांना अणिमा वगैरे गुण प्राप्त होतात? हे सर्व विस्ताराने सांगावे.
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि योगं परमदुर्लभम् पञ्चधा संस्मरेदादौ स्थाप्य चित्ते सनातनम्
आता मी तो अत्यंत दुर्मिळ योग सांगतो; सुरुवातीला मनात सनातन तत्व पाच प्रकारे ध्यानात धरावे.
कल्पयेच्चासनं पद्मं सोमसूर्याग्निसंयुतम् षड्विंशच्छक्तिसंयुक्तम् अष्टधा च द्विजोत्तमाः
पद्मासनाची रचना करावी, त्यात चंद्र, सूर्य आणि अग्नी यांच्या शक्तींचा समावेश असावा, सहावीसंख्या शक्तींसह आणि आठ प्रकारांनी, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
ततः षोडशधा चैव पुनर्द्वादशधा द्विजाः स्मरेच् च तत् तथा मध्ये देव्या देवम् उमापतिम्
त्यानंतर, सोळा प्रकारांनी आणि पुन्हा बारा प्रकारांनी, हे द्विजांनो, देवी मध्यभागी आणि उमापती देव यांचे ध्यान करावे.
अष्टशक्तिसमायुक्तम् अष्टमूर्तिमजं प्रभुम् ताभिश्चाष्टविधा रुद्राश् चतुःषष्टिविधाः पुनः
आठ शक्ती आणि आठ रूपांनी युक्त, अजन्मा प्रभू, आणि त्या आठ शक्तींनी पुन्हा चौसष्ट प्रकारचे रुद्र.
शक्तयश् च तथा सर्वा गुणाष्टकसमन्विताः एवं स्मरेत्क्रमेणैव लब्ध्वा ज्ञानमनुत्तमम्
तसेच, सर्व शक्ती आठ गुणांनी युक्त आहेत; अशा प्रकारे क्रमाने ध्यान केल्याने श्रेष्ठ ज्ञान मिळते.
एवं पाशुपतं योगं मोक्षसिद्धिप्रदायकम् तस्याणिमादयो विप्रा नान्यथा कर्मकोटिभिः
असा हा पाशुपत योग, जो मुक्ती आणि सिद्धी देतो; अणिमा वगैरे शक्ती दुसऱ्या कोणत्याही प्रकारे, लाखो कर्मांनीही, मिळत नाहीत.
तत्राष्टगुणमैश्वर्यं योगिनां समुदाहृतम् तत्सर्वं क्रमयोगेन ह्य् उच्यमानं निबोधत
तेथे योग्यांच्या आठ प्रकारच्या ऐश्वर्यशक्ती सांगितल्या आहेत; हे सर्व मी क्रमाने सांगतो, ते नीट समजून घ्या.
अणिमा लघिमा चैव महिमा प्राप्तिरेव च प्राकाम्यं चैव सर्वत्र ईशित्वं चैव सर्वतः
अणिमा, लघिमा, महिमा, प्राप्ती, प्राकाम्य सर्वत्र, आणि ईशित्व सर्वत्र—
वशित्वमथ सर्वत्र यत्र कामावसायिता तच्चापि त्रिविधं ज्ञेयम् ऐश्वर्यं सार्वकामिकम्
सर्वत्र जिथे इच्छा तशी पूर्ण होते, तिथे मिळणारे वशित्व हे तीन प्रकारचे असते, आणि सर्व इच्छा पूर्ण करणारे ऐश्वर्य म्हणून ओळखले जाते.
सावद्यं निरवद्यं च सूक्ष्मं चैव प्रवर्तते सावद्यं नाम यत्तत्र पञ्चभूतात्मकं स्मृतम्
हे दोषयुक्त, निर्दोष आणि सूक्ष्म असे तीन प्रकारचे असते. दोषयुक्त तेच जे पाच घटकांनी बनलेले आहे असे समजले जाते.