लिङ्गपुराणम्

ज्ञानस्यैवेह माहात्म्यं प्रसंगादिह शोभनम् एवं पाशुपतं योगं कथितं त्वीश्वरेण तु

इथे फक्त ज्ञानाचेच महत्त्व शुभ आहे; अशा प्रकारे, पाशुपत योग प्रभूने तुम्हाला शिकवला आहे.

न देयं यस्य कस्यापि शिवोक्तं मुनिपुङ्गवाः दातव्यं योगिने नित्यं भस्मनिष्ठाय सुप्रियम्

हे ऋषिश्रेष्ठांनो, शिवांनी सांगितलेली गोष्ट कुणालाही देऊ नये; ती नेहमी राखेवर प्रेम करणाऱ्या, योगात मग्न असलेल्या, खऱ्या अर्थाने प्रिय असलेल्या योग्य व्यक्तीलाच द्यावी.

यः पठेच्छृणुयाद्वापि संसारशमनं नरः स याति ब्रह्मसायुज्यं नात्र कार्या विचारणा

जो कोणी हे वाचतो किंवा ऐकतो, जे संसारातून मुक्ती देणारे आहे, तो मनुष्य ब्रह्माशी एकरूप होतो—याबद्दल काहीही शंका ठेवू नये.

निशम्य ते महाप्राज्ञाः कुमाराद्याः पिनाकिनम् प्रोचुः प्रणम्य वै भीताः प्रसन्नं परमेश्वरम्

हे ऐकल्यावर कुमार व इतर ज्ञानी लोक धनुष्यधारी परमेश्वराजवळ गेले, त्यांनी भीतीने नमस्कार केला आणि प्रसन्न असलेल्या परमेश्वराला बोलले.

एवं चेदनया देव्या हैमवत्या महेश्वर क्रीडसे विविधैर्भोगैः कथं वक्तुमिहार्हसि

हे महादेव, जर तुम्ही हिमालयकन्या पार्वतीसोबत विविध प्रकारच्या लीलांनी रमण करता, तर आम्ही हे येथे कसे सांगावे?

एवमुक्तः प्रहस्येशः पिनाकी नीललोहितः प्राह ताम् अंबिकां प्रेक्ष्य प्रणिपत्य स्थितान् द्विजान्

असे विचारल्यावर निळ्या गळ्याचे, धनुष्यधारी ईश्वर हसले आणि अंबिकेकडे पाहून, नमस्कार केलेल्या द्विजांकडे पाहत बोलले.

बन्धमोक्षौ न चैवेह मम स्वेच्छा शरीरिणः अकर्तज्ञः पशुर्जीवो विभुर्भोक्ता ह्यणुः पुमान्

शरीरधारी जीवांसाठी बंधन आणि मुक्ती माझ्या इच्छेवर नाही; अज्ञानामुळे जीव बांधला जातो, तोच अनुभव घेणारा असतो, आणि परमात्मा सर्वांचा भोक्ता असतो—हीच खरी ओळख आहे.

मायी च मायया बद्धः कर्मभिर् युज्यते तु सः ज्ञानं ध्यानं च बन्धश् च मोक्षो नास्त्यात्मनो द्विजाः

मायेने बांधला गेलेला जीव कर्मांमध्ये गुंततो; ज्ञान, ध्यान, बंधन आणि मुक्ती हे आत्म्याचे नाहीत, हे द्विजांनो.

यदैवं मयि विद्वान् यस् तस्यापि न च सर्वतः एषा विद्या ह्यहं वेद्यः प्रज्ञैषा च श्रुतिः स्मृतिः

जो मला या प्रकारे ओळखतो, त्यालाही सर्व ठिकाणी हे तंतोतंत लागू होत नाही; हीच खरी विद्या आहे—मीच जाणण्यासारखा आहे—हीच प्रज्ञा, वेद आणि स्मृती आहे.

धृतिरेषा मया निष्ठा ज्ञानशक्तिः क्रिया तथा इच्छाख्या च तथा ह्याज्ञा द्वे विद्ये न च संशयः

हीच दृढता, माझी स्थिती, ज्ञानशक्ती आणि कृती आहे; इच्छाशक्ती आणि आज्ञा देखील ह्याच प्रकारच्या दोन विद्याच आहेत—यात काहीही शंका नाही.

न ह्येषा प्रकृतिर्जैवी विकृतिश् च विचारतः विकारो नैव मायैषा सदसद्व्यक्तिवर्जिता

ही निसर्ग नाही, बदलही नाही; विचार केला तर ही माया कोणताही विकार नाही, ती प्रकट किंवा अप्रकटही नाही.

पुरा ममाज्ञा मद्वक्त्रात् समुत्पन्ना सनातनी पञ्चवक्त्रा महाभागा जगतामभयप्रदा

पूर्वी माझ्या पाच मुखांतून, सनातन, अत्यंत तेजस्वी अशी माझी आज्ञा प्रकट झाली, जी जगांना निर्भयता देणारी आहे.

तामाज्ञां सम्प्रविश्याहं चिन्तयन् जगतां हितम् सप्तविंशत्प्रकारेण सर्वं व्याप्यानया शिवः

त्या आज्ञेत प्रवेश करून, जगाच्या कल्याणाचा विचार करत, मी शिवाने त्या आज्ञेद्वारे सत्तावीस प्रकारांनी सर्वत्र व्याप्त झालो.

तदाप्रभृति वै मोक्षप्रवृत्तिर्द्विजसत्तमाः एवमुक्त्वा तदापश्यद् भवानीं परमेश्वरः

त्या वेळेपासून, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, मुक्तीचा मार्ग सुरू झाला; असे सांगून परमेश्वराने भवानीकडे पाहिले.

भवानी च तमालोक्य मायामहरदव्यया ते मायामलनिर्मुक्ता मुनयः प्रेक्ष्य पार्वतीम्

भवानीने त्यांच्याकडे पाहून, अविनाशी माया दूर केली; आणि मायेच्या कलुषातून मुक्त झालेले ते ऋषी पार्वतीला पाहू लागले.

प्रीता बभूवुर्मुक्ताश् च तस्मादेषा परा गतिः उमाशङ्करयोर्भेदो नास्त्येव परमार्थतः

ते सर्व आनंदित आणि मुक्त झाले; म्हणून हीच सर्वोच्च अवस्था आहे—उमा आणि शंकर यांच्यात खऱ्या अर्थाने काहीही भेद नाही.

द्विधासौ रूपमास्थाय स्थित एव न संशयः यदा विद्वानसंगः स्याद् आज्ञया परमेष्ठिनः

ते दोघे द्वैत रूप धारण करून असतात—यात शंका नाही; जेव्हा ज्ञानी माणूस आसक्ती सोडतो, तेव्हा ते सर्व परमेश्वराच्या आज्ञेनेच होते.

तदा मुक्तिः क्षणादेव नान्यथा कर्मकोटिभिः क्रमो ऽविवक्षितो भूतविवृद्धः परमेष्ठिनः

त्या वेळी मुक्ती क्षणात मिळते—कोट्यवधी कर्मांनीही नाही; क्रम हा परमेश्वराच्या इच्छेने नसतो, कारण तो सर्व वाढीचा मूळ आहे.

प्रसादेन क्षणान्मुक्तिः प्रतिज्ञैषा न संशयः गर्भस्थो जायमानो वा बालो वा तरुणो ऽपि वा

कृपेने मुक्ती क्षणात मिळते—ही परमेश्वराची खात्री आहे, यात शंका नाही; मग तो गर्भात असो, जन्म घेणारा असो, लहान असो किंवा तरुण असो.

वृद्धो वा मुच्यते जन्तुः प्रसादात्परमेष्ठिनः अण्डजश् चोद्भिज्जो वापि स्वेदजो वापि मुच्यते

वयाने मोठा असो वा लहान, कोणताही जीव परमेच्छ्वराच्या कृपेने मुक्त होतो. तो अंडातून जन्मलेला असो, अंकुरातून, किंवा घामातून जन्मलेला असो, सर्वजण मुक्त होतात.

प्रसादाद्देवदेवस्य नात्र कार्या विचारणा एष एव जगन्नाथो बन्धमोक्षकरः शिवः

देवतांचा देव शंकर यांच्या कृपेने यात शंका नाही; हेच जगाचे स्वामी शिव, बंधन आणि मुक्ती यांचे कारण आहेत.

भूर्भूवःस्वर्महश् चैव जनः साक्षात्तपः स्वयम् सत्यलोकस् तथाण्डानां कोटिकोटिशतानि च

ही पृथ्वी, आकाश, स्वर्ग, महर्लोक, जनलोक, तपलोक, सत्यलोक आणि असंख्य ब्रह्मांड—

विग्रहं देवदेवस्य तथाण्डावरणाष्टकम् सप्तद्वीपेषु सर्वेषु पर्वतेषु वनेषु च

देवतांचा देव शंकर यांचे रूप, आठ आवरणे, सातही द्वीप, पर्वत आणि सर्व जंगलं—

समुद्रेषु च सर्वेषु वायुस्कन्धेषु सर्वतः तथान्येषु च लोकेषु वसन्ति च चराचराः

सर्व समुद्र, सर्व वाऱ्याचे प्रवाह, आणि इतर सर्व लोकांत, जिथे जिथे चराचर जीव राहतात.

सर्वे भवांशजा नूनं गतिस्त्वेषां स एव वै सर्वो रुद्रो नमस्तस्मै पुरुषाय महात्मने

हे सर्व भवानपासूनच उत्पन्न झाले आहेत; त्यांची खरी वाट फक्त तेच आहेत. सर्व काही रुद्रच आहे—त्या महात्मा पुरुषास नमस्कार.

विश्वं भूतं तथा जातं बहुधा रुद्र एव सः रुद्राज्ञैषा स्थिता देवी ह्य् अनया मुक्तिरंबिका

हे सर्व विश्व, सर्व जीव आणि अनेक प्रकारे निर्माण झालेले सर्व काही—हे सर्व रुद्रच आहेत. रुद्राच्या आज्ञेने ही देवी स्थिर आहे; तिच्यामुळेच मुक्ती मिळते—तीच अंबिका आहे.

इत्येवं खेचराः सिद्धा जजल्पुः प्रीतमानसाः यदावलोक्य तान् सर्वान् प्रसादादनयांबिका

अशा प्रकारे, आकाशात संचार करणारे सिद्ध लोक, आनंदित मनाने, अंबिकेच्या कृपेने सर्व जीवांना पाहून एकमेकांशी बोलले.

तदा तिष्ठन्ति सायुज्यं प्राप्तास्ते खेचराः प्रभोः

मग, प्रभूशी एकरूपता मिळवलेले ते आकाशचारी सिद्ध लोक तिथेच स्थिर राहतात.

केन योगेन वै सूत गुणप्राप्तिः सतामिह अणिमादिगुणोपेता भवन्त्येवेह योगिनः तत्सर्वं विस्तरात्सूत वक्तुमर्हसि सांप्रतम्

सूताजी, कोणत्या योगाने सत्पुरुषांना अणिमा वगैरे गुण प्राप्त होतात? हे सर्व विस्ताराने सांगावे.