लिङ्गपुराणम्

अङ्गुष्ठेन विना कर्म कृतं तदफलं यतः शृणुष्व सर्वयज्ञेभ्यो जपयज्ञो विशिष्यते

अंगठ्याशिवाय केलेले कर्म निष्फळ असते; म्हणून ऐक, सर्व यज्ञांमध्ये जपयज्ञ श्रेष्ठ आहे.

हिंसया ते प्रवर्तन्ते जपयज्ञो न हिंसया यावन्तः कर्मयज्ञाः स्युः प्रदानानि तपांसि च

जपयज्ञ नेहमी अहिंसात्मक असतो; हिंसा असलेले यज्ञ जपयज्ञ होत नाहीत. जितके कर्मयज्ञ, दान किंवा तप असतील—

सर्वे ते जपयज्ञस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् माहात्म्यं वाचिकस्यैव जपयज्ञस्य कीर्तितम्

—त्यांना जपयज्ञाच्या सोळाव्या भागाइतकीही तुलना करता येत नाही. वाचिक जपयज्ञाचे महात्म्य असे सांगितले आहे.

तस्माच्छतगुणोपांशुः सहस्रो मानसः स्मृतः यद् उच्चनीचस्वरितैः शब्दैः स्पष्टपदाक्षरैः

म्हणूनच, उपांशु जप वाचिक जपापेक्षा शंभरपट श्रेष्ठ मानला जातो आणि मानसिक जप हजारपट श्रेष्ठ असतो, कारण वाचिक जप मोठ्या-लहान स्वरात, स्पष्ट शब्दांनी आणि अक्षरांनी केला जातो.

मन्त्रमुच्चारयेद्वाचा जपयज्ञः स वाचिकः शनैरुच्चारयेन्मन्त्रम् ईषद् ओष्ठौ तु चालयेत्

जोव्हा मंत्र मोठ्याने उच्चारला जातो, तो वाचिक जप म्हणतात; मंत्र हळूहळू म्हणावा आणि ओठ थोडे हलवावेत.

किंचित् कर्णान्तरं विद्याद् उपांशुः स जपः स्मृतः धिया यदक्षरश्रेण्या वर्णाद्वर्णं पदात्पदम्

जप करणाऱ्याच्या कानाला थोडा आवाज ऐकू येतो, तो उपांशु जप म्हणतात. जेव्हा मनाने एकेक अक्षर, एकेक शब्द नीट विचारात घेतात—

शब्दार्थं चिन्तयेद्भूयः स तूक्तो मानसो जपः त्रयाणां जपयज्ञानां श्रेयान् स्यादुत्तरोत्तरः

—आणि शब्दांचा अर्थ पुन्हा पुन्हा मनाशी लावून धरतात, तो मानसिक जप म्हणतात. या तिन्ही जपयज्ञांमध्ये, प्रत्येक पुढचा मागच्यापेक्षा श्रेष्ठ असतो.

भवेद्यज्ञविशेषेण वैशिष्ट्यं तत्फलस्य च जपेन देवता नित्यं स्तूयमाना प्रसीदति

प्रत्येक यज्ञाला वेगळी विशेषता आणि फळ असते; जपामुळे देवतेचे नेहमी स्तवन होत असल्याने ती प्रसन्न होते.

प्रसन्ना विपुलान् भोगान् दद्यान्मुक्तिं च शाश्वतीम् यक्षरक्षःपिशाचाश् च ग्रहाः सर्वे च भीषणाः जापिनं नोपसर्पन्ति भयभीताः समन्ततः

देवता प्रसन्न झाली की, ती विपुल सुखे आणि शाश्वत मुक्ती देते. सर्व यक्ष, राक्षस, पिशाच्च आणि भयंकर ग्रह जप करणाऱ्याजवळ भीतीने फिरकत नाहीत.

जपेन भोगान् जयते च मृत्युं जपेन सिद्धिं लभते च मुक्तिम्

जपामुळे मनुष्य सुख मिळवतो आणि मृत्यूलाही जिंकतो; जपामुळे सिद्धी आणि मुक्ती प्राप्त होते.

एवं लब्ध्वा शिवं ज्ञानं ज्ञात्वा जपविधिक्रमम्

अशा प्रकारे, शिवज्ञान मिळवून आणि जपविधीची योग्य क्रमवारी समजून—

सदाचारी जपन्नित्यं ध्यायन् भद्रं समश्नुते सदाचारं प्रवक्ष्यामि सम्यग्धर्मस्य साधनम्

—जो नेहमी चांगल्या आचाराने जप करतो व ध्यान करतो, तो शुभत्व प्राप्त करतो. आता मी योग्य आचार म्हणजेच सच्चा धर्मसाधन सांगतो.

यस्मादाचारहीनस्य साधनं निष्फलं भवेत् आचारः परमो धर्म आचारः परमं तपः

ज्याच्याकडे आचार नाही, त्याचे साधन निष्फळ ठरते. आचार हा सर्वोच्च धर्म आहे; आचार हेच श्रेष्ठ तप आहे.

आचारः परमा विद्या आचारः परमा गतिः सदाचारवतां पुंसां सर्वत्राप्यभयं भवेत्

आचार हीच श्रेष्ठ विद्या आहे; आचार हा सर्वोच्च मार्ग आहे. जे सतत चांगला आचार पाळतात, त्यांना सर्वत्र निर्भयता मिळते.

तद्वदाचारहीनानां सर्वत्रैव भयं भवेत् सदाचारेण देवत्वम् ऋषित्वं च वरानने

पण ज्यांच्यात आचार नाही, त्यांना सर्वत्र भीतीच असते. चांगल्या आचारामुळेच देवत्व आणि ऋषित्व मिळते, हे सुंदर मुखी.

उपयान्ति कुयोनित्वं तद्वद् आचारलङ्घनात् आचारहीनः पुरुषो लोके भवति निन्दितः

आचाराचे उल्लंघन केल्याने वाईट जन्म मिळतो; आचार नसलेला मनुष्य जगात निंदेला पात्र होतो.

तस्मात्संसिद्धिमन्विच्छन् सम्यगाचारवान् भवेत् दुर्वृत्तः शुद्धिभूयिष्ठः पापीयान् ज्ञानदूषकः

म्हणून जो सिद्धी मिळवू इच्छितो, त्याने नेहमी योग्य आचार पाळावा. वाईट वर्तन असलेले, जरी बाहेरून शुद्ध दिसले, तरी ते अधिक पापी आणि ज्ञानाचे अपमान करणारे असतात.

वर्णाश्रमविधानोक्तं धर्मं कुर्वीत यत्नतः

आपल्या वर्ण आणि आश्रमानुसार सांगितलेला धर्म मनुष्याने मन लावून पाळावा.

यस्य यद्विहितं कर्म तत्कुर्वन्मत्प्रियः सदा संध्योपासनशीलः स्यात् सायं प्रातः प्रसन्नधीः

ज्याने आपल्यासाठी ठरवलेले कर्म केले, तो मला नेहमी प्रिय असतो. त्याने सकाळ-संध्याकाळ मन शांत ठेवून संध्योपासना करावी.

उदयास्तमयात्पूर्वम् आरम्य विधिना शुचिः कामान्मोहाद्भयाल्लोभात् संध्यां नातिक्रमेद्द्विजः

सूर्योदय किंवा सूर्यास्त होण्याआधी, विधिपूर्वक शुद्ध होऊन, द्विजाने काम, मोह, भीती किंवा लोभ यामुळे संध्यावंदन कधीही सोडू नये.

संध्यातिक्रमणाद्विप्रो ब्राह्मण्यात्पतते यतः असत्यं न वदेत् किंचिन् न सत्यं च परित्यजेत्

संध्यावंदन न केल्याने ब्राह्मणपणाचा पतन होते; म्हणून खोटं बोलू नये आणि सत्य कधीही सोडू नये.

यत्सत्यं ब्रह्म इत्याहुर् असत्यं ब्रह्मदूषणम् अनृतं परुषं शाठ्यं पैशुन्यं पापहेतुकम्

जे सत्य आहे तेच ब्रह्म मानले जाते; असत्य हे ब्रह्माचा कलंक आहे—खोटं बोलणं, कठोरपणा, कपट, चुगली आणि पापातून येणारे कृत्य हे सर्व त्यात येतात.

परदारान्परद्रव्यं परहिंसां च सर्वदा क्वचिच्चापि न कुर्वीत वाचा च मनसा तथा

कधीही दुसऱ्याच्या स्त्रीशी संबंध ठेवू नये, दुसऱ्याचं धन चोरू नये किंवा कोणालाही इजा करू नये—हे बोलण्यात किंवा मनातसुद्धा करू नये.

शूद्रान्नं यातयामान्नं नैवेद्यं श्राद्धमेव च गणान्नं समुदायान्नं राजान्नं च विवर्जयेत्

शूद्रांनी बनवलेलं अन्न, शिळं अन्न, नैवेद्य, श्राद्धाचं अन्न, समूहातलं अन्न, मेळाव्यातलं अन्न आणि राजाच्या घरचं अन्न टाळावं.

अन्नशुद्धौ सत्त्वशुद्धिर् न मृदा न जलेन वै सत्त्वशुद्धौ भवेत्सिद्धिस् ततो ऽन्नं परिशोधयेत्

अन्न शुद्ध असलं की मन शुद्ध होतं; केवळ माती किंवा पाण्याने नाही. मन शुद्ध झालं की सिद्धी मिळते—म्हणून अन्न नेहमी शुद्ध करावं.

राजप्रतिग्रहैर् दग्धान् ब्राह्मणान् ब्रह्मवादिनः स्विन्नानामपि बीजानां पुनर्जन्म न विद्यते

राजाकडून भेट घेतलेल्या ब्रह्मविद्या जाणणाऱ्या ब्राह्मणांचं, जणू तापाने भाजलेल्या बियांसारखं, पुन्हा जन्म होत नाही.

राजप्रतिग्रहो घोरो बुद्ध्वा चादौ विषोपमः बुधेन परिहर्तव्यः श्वमांसं चापि वर्जयेत्

राजाची भेट ही भीषण असून सुरुवातीला विषासारखी असते, हे जाणून बुद्धिमानाने ती टाळावी आणि कुत्र्याचं मांसही खाऊ नये.

अस्नात्वा न च भुञ्जीयाद् अजपो ऽग्निमपूज्य च पर्णपृष्ठे न भुञ्जीयाद् रात्रौ दीपं विना तथा

अंघोळ न करता, अग्नीची पूजा न करता, पानाच्या उलट्या बाजूवर, किंवा रात्री दिवा न लावता कधीही जेवू नये.

भिन्नभाण्डे च रथ्यायां पतितानां च संनिधौ शूद्रशेषं न भुञ्जीयात् सहान्नं शिशुकैरपि

तुटलेल्या भांड्यात, रस्त्यावर, पतितांच्या उपस्थितीत, शूद्रांच्या उरलेल्या अन्नात किंवा लहान मुलांसोबत अन्न खाऊ नये.