लिङ्गपुराणम्

यतीनां संहृतिर् न्यासः सिद्धिर् भवति नान्यथा अङ्गन्यासः करन्यासो देहन्यास इति त्रिधा

यतींसाठी संहार हा न्यास आहे; याशिवाय सिद्धी मिळत नाही. अंगन्यास, करन्यास आणि देहन्यास असे तीन प्रकार आहेत.

उत्पत्त्यादित्रिभेदेन वक्ष्यते ते वरानने न्यसेत्पूर्वं करन्यासं देहन्यासम् अनन्तरम्

सुंदर मुख असलेल्या देवी, मी तुला उत्पत्तीपासून सुरू होणारा त्रिविध विभाग सांगतो. प्रथम करन्यास करावा, त्यानंतर देहन्यास.

अङ्गन्यासं ततः पश्चाद् अक्षराणां विधिक्रमात् मूर्धादिपादपर्यन्तम् उत्पत्तिन्यास उच्यते

त्यांनंतर, अक्षरांच्या योग्य क्रमाने, डोक्यापासून पायापर्यंत अंगन्यास करावा; यालाच उत्पत्ती न्यास म्हणतात.

पादादिमूर्धपर्यन्तं संहारो भवति प्रिये हृदयास्यगलन्यासः स्थितिन्यास उदाहृतः

पायापासून डोक्यापर्यंत न्यास करणे म्हणजे संहार, प्रिये. हृदय, तोंड आणि गळा यावर न्यास करणे म्हणजे स्थिती न्यास असे सांगितले आहे.

ब्रह्मचारिगृहस्थानां यतीनां चैव शोभने सशिरस्कं ततो देहं सर्वमन्त्रेण संस्पृशेत्

ब्रह्मचारी, गृहस्थ आणि यती यांच्यासाठी, शुभे, डोक्यावर स्पर्श केल्यानंतर संपूर्ण शरीर मंत्राने स्पर्श करावा.

स देहन्यास इत्युक्तः सर्वेषां सम एव स दक्षिणाङ्गुष्ठमारभ्य वामाङ्गुष्ठान्त एव हि

हा देहन्यास म्हणतात, जो सर्वांसाठी सारखाच आहे; उजव्या अंगठ्यापासून डाव्या अंगठ्यापर्यंत करावा.

न्यस्यते यत्तदुत्पत्तिर् विपरीतं तु संहृतिः अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तं न्यस्यते हस्तयोर् द्वयोः

अशा प्रकारे जो न्यास केला जातो तो उत्पत्ती आहे; उलट केल्यास तो संहार होतो. अंगठ्यापासून लहान बोटापर्यंत दोन्ही हातांवर न्यास करावा.

अतीव भोगदो देवि स्थितिन्यासः कुटुंबिनाम् करन्यासं पुरा कृत्वा देहन्यासम् अनन्तरम्

हे देवी, हा अंगन्यासाचा विधी गृहस्थांसाठी फारच फलदायी आहे. आधी हातांवर करन्यास करून मगच शरीरावर अंगन्यास करावा.

अङ्गन्यासं न्यसेत्पश्चाद् एष साधारणो विधिः ओङ्कारं संपुटीकृत्य सर्वाङ्गेषु च विन्यसेत्

नंतर अंगन्यास करावा; हा सर्वसाधारण विधी आहे. ओंकार मनात धरून तो सर्व अंगांवर लावावा.

करयोरुभयोश्चैव दशाग्रांगुलिषु क्रमात् प्रक्षाल्य पादावाचम्य शुचिर्भूत्वा समाहितः

मग दोन्ही हातांवर, दहा बोटांच्या टोकांवर एकामागोमाग एक, पाय धुऊन, तोंड स्वच्छ करून, शुद्ध आणि एकाग्र होऊन हे करावे.

प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि न्यासकर्म समाचरेत् स्मरेत् पूर्वम् ऋषिं छन्दो दैवतं बीजमेव च

पूर्व किंवा उत्तर दिशेला तोंड करून, प्रथम ऋषी, छंद, देवता आणि बीज यांचा स्मरण करून, अंगन्यासाचा विधी करावा.

शक्तिं च परमात्मानं गुरुं चैव वरानने मन्त्रेण पाणी संमृज्य तलयोः प्रणवं न्यसेत्

शक्ती, परमात्मा आणि गुरु यांचाही स्मरण करावा, सुंदर मुखवाली देवी. मंत्राने हात चोळून, दोन्ही तळव्यांवर प्रणव ठेवावा.

अङ्गुलीनां च सर्वेषां तथा चाद्यन्तपर्वसु सबिन्दुकानि बीजानि पञ्च मध्यमपर्वसु

सर्व बोटांवर, त्यांच्या मुळावर आणि टोकांवर, तसेच पाच मधल्या सांध्यांवर, बिंदू असलेली बीजे ठेवावीत.

उत्पत्त्यादित्रिभेदेन न्यसेदाश्रमतः क्रमात् उभाभ्यामेव पाणिभ्याम् आपादतलमस्तकम्

उत्पत्ती वगैरे तीन प्रकारांनुसार, आश्रमाप्रमाणे, दोन्ही हातांनी, पायाच्या तळव्यापासून डोक्यापर्यंत योग्य क्रमाने ठेवावीत.

मन्त्रेण संस्पृशेद्देहं प्रणवेनैव संपुटम् मूर्ध्नि वक्त्रे च कण्ठे च हृदये गुह्यके तथा

मंत्राने शरीराला स्पर्श करून, प्रणवाने त्याला वेढून, डोके, तोंड, गळा, हृदय आणि गुप्त भाग यावर ठेवावे.

पादयोर् उभयोश्चैव गुह्ये च हृदये तथा कण्ठे च मुखमध्ये च मूर्ध्नि च प्रणवादिकम्

दोन्ही पाय, गुप्त भाग, हृदय, गळा, तोंडाचा मध्य आणि डोके यावर प्रणव व इतर ठेवावेत.

हृदये गुह्यके चैव पादयोर्मूर्ध्नि वाचि वा कण्ठे चैव न्यसेदेव प्रणवादित्रिभेदतः

हृदय, गुप्त भाग, पाय, डोके, वाणी आणि गळा यावर तीन प्रकारांनुसार प्रणव व इतर ठेवावेत.

कृत्वाङ्गन्यासमेवं हि मुखानि परिकल्पयेत् पूर्वादि चोर्ध्वपर्यन्तं नकारादि यथाक्रमम्

अशा प्रकारे अंगन्यास करून, पूर्व दिशेपासून वरच्या दिशेपर्यंत, 'न' पासून सुरुवात करून, सर्व मुखांची योग्य क्रमाने योजना करावी.

षडङ्गानि न्यसेत्पश्चाद् यथास्थानं च शोभनम् नमः स्वाहा वषड्ढुं च वौषट्फट्कारकैः सह

नंतर सहा अंगांची योग्य जागी, सुंदर रीतीने, 'नमः', 'स्वाहा', 'वषट्', 'हूं', 'वौषट्' आणि 'फट्' या अक्षरांसह स्थापना करावी.

प्रणवं हृदयं विद्यान् नकारः शिर उच्यते शिखा मकार आख्यातः शिकारः कवचं तथा

प्रणव हे हृदय, 'न' हे शिर, 'म' हे शिखा, 'शि' हे जटा आणि 'क' हे कवच असे जाणावे.

आकारो नेत्रमस्त्रं तु यकारः परिकीर्तितः इत्थमङ्गानि विन्यस्य ततो वै बन्धयेद्दिशः

'अ' हे नेत्र, 'य' हे अस्त्र असे मानले जाते; अशी अंगांची स्थापना करून मग दिशांचे बंधन करावे.

विघ्नेशो मातरो दुर्गा क्षेत्रज्ञो देवता दिशः आग्नेयादिषु कोणेषु चतुर्ष्वपि यथाक्रमम्

विघ्नेश, मातृका, दुर्गा, क्षेत्रज्ञ आणि दिशांच्या देवता—आग्नेय पासून सुरू करून सर्व चार कोपऱ्यांत योग्य क्रमाने स्थापना करावी.

अङ्गुष्ठतर्जन्यग्राभ्यां संस्थाप्य सुमुखं शुभम् रक्षध्वमिति चोक्त्वा तु नमस्कुर्यात्पृथक्पृथक्

अंगठा आणि तर्जनीच्या टोकांनी शुभ आणि सुंदर मुख स्थापन करावे; 'रक्षा करा' असे म्हणून प्रत्येकास वेगळे नमस्कार करावा.

गले मध्ये तथाङ्गुष्ठे तर्जन्याद्याङ्गुलीषु च अङ्गुष्ठेन करन्यासं कुर्यादेव विचक्षणः

गळ्याच्या मध्यभागी, अंगठ्यावर, तर्जनी व इतर बोटांवर, ज्ञानी माणसाने अंगठ्याने करन्यास करावा.

एवं न्यासमिमं प्रोक्तं सर्वपापहरं शुभम् सर्वसिद्धिकरं पुण्यं सर्वरक्षाकरं शिवम्

असा हा अंगन्यास सांगितला आहे, जो सर्व पापे दूर करतो, शुभ आहे, सर्व सिद्धी देणारा, पुण्यकारी, सर्व प्रकारची रक्षा करणारा आणि मंगल आहे.

न्यस्ते मन्त्रे ऽथ सुभगे शङ्करप्रतिमो भवेत् जन्मान्तरकृतं पापम् अपि नश्यति तत्क्षणात्

मंत्र ठेवताच, हे भाग्यवती, मनुष्य शंकरासारखा होतो; मागील जन्मातील पापही त्या क्षणी नाहीसे होते.

एवं विन्यस्य मेधावी शुद्धकायो दृढव्रतः जपेत्पञ्चाक्षरं मन्त्रं लब्ध्वाचार्यप्रसादतः

अशा प्रकारे मंत्र ठेवून, शुद्ध शरीराचा आणि दृढ संकल्प असलेला बुद्धिमान, गुरूंच्या कृपेने मिळालेला पंचाक्षरी मंत्र जपावा.

अतः परं प्रवक्ष्यामि मन्त्रसंग्रहणं शुभे यं विना निष्फलं नित्यं येन वा सफलं भवेत्

आता मी तुला मंत्रांचे संकलन सांगतो, हे शुभे, ज्याशिवाय दररोजची साधना निष्फळ होते, आणि ज्यामुळे ती फळदायी होते.

आज्ञाहीनं क्रियाहीनं श्रद्धाहीनम् अमानसम् आज्ञप्तं दक्षिणाहीनं सदा जप्तं च निष्फलम्

आज्ञेशिवाय, कृतीशिवाय, श्रद्धेशिवाय, मनापासून न करता, शिकवण न घेता, दक्षिणा न देता, आणि नेहमीच जपलेला मंत्र निष्फळ ठरतो.