लिङ्गपुराणम्

त्वदीयं प्रणवं विद्धि त्रिमात्रं प्लुतमुत्तमम् ओङ्कारस्य स्वरोदात्त ऋषिर्ब्रह्म सितं वपुः

तुझा प्रणव हा त्रैगुण्ययुक्त, दीर्घ आणि श्रेष्ठ आहे असे जाण. ओंकाराचा ऋषी ब्रह्मा आहे आणि त्याचे रूप पांढरे आहे.

छन्दो देवी च गायत्री परमात्माधिदेवता उदात्तः प्रथमस्तद्वच् चतुर्थश् च द्वितीयकः

त्याचा छंद गायत्री देवी आहे, परमात्मा हे अधिदेवता आहे. पहिला आणि चौथा स्वर उदात्त आहेत, तसेच दुसराही.

पञ्चमः स्वरितश्चैव मध्यमो निषधः स्मृताः नकारः पीतवर्णश् च स्थानं पूर्वमुखं स्मृतम्

पाचवा स्वर स्वरित आहे, मधला निषध आहे असे मानले जाते. 'न'काराचा रंग पिवळा आहे आणि त्याचे स्थान पूर्वेकडे आहे असे समजले जाते.

इन्द्रो ऽधिदैवतं छन्दो गायत्री गौतम ऋषिः मकारः कृष्णवर्णो ऽस्य स्थानं वै दक्षिणामुखम्

इंद्र हे अधिदेवता आहे, छंद गायत्री आहे, ऋषी गौतम आहे. 'म'काराचा रंग काळा आहे आणि त्याचे स्थान दक्षिणेकडे आहे.

छन्दो ऽनुष्टुप् ऋषिश्चात्री रुद्रो दैवतमुच्यते शिकारो धूम्रवर्णो ऽस्य स्थानं वै पश्चिमं मुखम्

छंद अनुष्टुप आहे, ऋषी अत्री आहे, रुद्र हे दैवत आहे असे सांगितले जाते. 'शि'काराचा रंग धुरकट आहे आणि त्याचे स्थान पश्चिमेकडे आहे.

विश्वामित्र ऋषिस्त्रिष्टुप् छन्दो विष्णुस्तु दैवतम् वाकारो हेमवर्णो ऽस्य स्थानं चैवोत्तरं मुखम्

ऋषी विश्वामित्र आहे, छंद त्रिष्टुप आहे, विष्णू हे दैवत आहे. 'व'काराचा रंग सोन्यासारखा आहे आणि त्याचे स्थान उत्तरेकडे आहे.

ब्रह्माधिदैवतं छन्दो बृहती चाङ्गिरा ऋषिः यकारो रक्तवर्णश् च स्थानम् ऊर्ध्वं मुखं विराट्

ब्रह्मा हे अधिदेवता आहे, छंद बृहती आहे, ऋषी अङ्गिरा आहे. 'य'काराचा रंग लाल आहे आणि त्याचे स्थान वरच्या दिशेला, विराट आहे.

छन्द ऋषिर्भरद्वाजः स्कन्दो दैवतमुच्यते न्यासमस्य प्रवक्ष्यामि सर्वसिद्धिकरं शुभम्

छंद ऋषी आहे, ऋषी भरद्वाज आहे, स्कंद हे दैवत आहे असे सांगितले जाते. मी त्याचा न्यास सांगतो, जो सर्व सिद्धी देणारा आणि शुभ आहे.

सर्वपापहरं चैव त्रिविधो न्यास उच्यते उत्पत्तिस्थितिसंहारभेदतस्त्रिविधः स्मृतः

सर्व पापे दूर करणारा, असा त्रिविध न्यास सांगितला आहे. उत्पत्ती, स्थिती आणि संहार या भेदाने तो त्रिविध मानला जातो.

ब्रह्मचारिगृहस्थानां यतीनां क्रमशो भवेत् उत्पत्तिर्ब्रह्मचारिणां गृहस्थानां स्थितिः सदा

ब्रह्मचारी, गृहस्थ आणि यती यांच्यासाठी हा क्रमाने करावा. ब्रह्मचारीसाठी उत्पत्ती, गृहस्थांसाठी स्थिती नेहमी असते.

यतीनां संहृतिर् न्यासः सिद्धिर् भवति नान्यथा अङ्गन्यासः करन्यासो देहन्यास इति त्रिधा

यतींसाठी संहार हा न्यास आहे; याशिवाय सिद्धी मिळत नाही. अंगन्यास, करन्यास आणि देहन्यास असे तीन प्रकार आहेत.

उत्पत्त्यादित्रिभेदेन वक्ष्यते ते वरानने न्यसेत्पूर्वं करन्यासं देहन्यासम् अनन्तरम्

सुंदर मुख असलेल्या देवी, मी तुला उत्पत्तीपासून सुरू होणारा त्रिविध विभाग सांगतो. प्रथम करन्यास करावा, त्यानंतर देहन्यास.

अङ्गन्यासं ततः पश्चाद् अक्षराणां विधिक्रमात् मूर्धादिपादपर्यन्तम् उत्पत्तिन्यास उच्यते

त्यांनंतर, अक्षरांच्या योग्य क्रमाने, डोक्यापासून पायापर्यंत अंगन्यास करावा; यालाच उत्पत्ती न्यास म्हणतात.

पादादिमूर्धपर्यन्तं संहारो भवति प्रिये हृदयास्यगलन्यासः स्थितिन्यास उदाहृतः

पायापासून डोक्यापर्यंत न्यास करणे म्हणजे संहार, प्रिये. हृदय, तोंड आणि गळा यावर न्यास करणे म्हणजे स्थिती न्यास असे सांगितले आहे.

ब्रह्मचारिगृहस्थानां यतीनां चैव शोभने सशिरस्कं ततो देहं सर्वमन्त्रेण संस्पृशेत्

ब्रह्मचारी, गृहस्थ आणि यती यांच्यासाठी, शुभे, डोक्यावर स्पर्श केल्यानंतर संपूर्ण शरीर मंत्राने स्पर्श करावा.

स देहन्यास इत्युक्तः सर्वेषां सम एव स दक्षिणाङ्गुष्ठमारभ्य वामाङ्गुष्ठान्त एव हि

हा देहन्यास म्हणतात, जो सर्वांसाठी सारखाच आहे; उजव्या अंगठ्यापासून डाव्या अंगठ्यापर्यंत करावा.

न्यस्यते यत्तदुत्पत्तिर् विपरीतं तु संहृतिः अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तं न्यस्यते हस्तयोर् द्वयोः

अशा प्रकारे जो न्यास केला जातो तो उत्पत्ती आहे; उलट केल्यास तो संहार होतो. अंगठ्यापासून लहान बोटापर्यंत दोन्ही हातांवर न्यास करावा.

अतीव भोगदो देवि स्थितिन्यासः कुटुंबिनाम् करन्यासं पुरा कृत्वा देहन्यासम् अनन्तरम्

हे देवी, हा अंगन्यासाचा विधी गृहस्थांसाठी फारच फलदायी आहे. आधी हातांवर करन्यास करून मगच शरीरावर अंगन्यास करावा.

अङ्गन्यासं न्यसेत्पश्चाद् एष साधारणो विधिः ओङ्कारं संपुटीकृत्य सर्वाङ्गेषु च विन्यसेत्

नंतर अंगन्यास करावा; हा सर्वसाधारण विधी आहे. ओंकार मनात धरून तो सर्व अंगांवर लावावा.

करयोरुभयोश्चैव दशाग्रांगुलिषु क्रमात् प्रक्षाल्य पादावाचम्य शुचिर्भूत्वा समाहितः

मग दोन्ही हातांवर, दहा बोटांच्या टोकांवर एकामागोमाग एक, पाय धुऊन, तोंड स्वच्छ करून, शुद्ध आणि एकाग्र होऊन हे करावे.

प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि न्यासकर्म समाचरेत् स्मरेत् पूर्वम् ऋषिं छन्दो दैवतं बीजमेव च

पूर्व किंवा उत्तर दिशेला तोंड करून, प्रथम ऋषी, छंद, देवता आणि बीज यांचा स्मरण करून, अंगन्यासाचा विधी करावा.

शक्तिं च परमात्मानं गुरुं चैव वरानने मन्त्रेण पाणी संमृज्य तलयोः प्रणवं न्यसेत्

शक्ती, परमात्मा आणि गुरु यांचाही स्मरण करावा, सुंदर मुखवाली देवी. मंत्राने हात चोळून, दोन्ही तळव्यांवर प्रणव ठेवावा.

अङ्गुलीनां च सर्वेषां तथा चाद्यन्तपर्वसु सबिन्दुकानि बीजानि पञ्च मध्यमपर्वसु

सर्व बोटांवर, त्यांच्या मुळावर आणि टोकांवर, तसेच पाच मधल्या सांध्यांवर, बिंदू असलेली बीजे ठेवावीत.

उत्पत्त्यादित्रिभेदेन न्यसेदाश्रमतः क्रमात् उभाभ्यामेव पाणिभ्याम् आपादतलमस्तकम्

उत्पत्ती वगैरे तीन प्रकारांनुसार, आश्रमाप्रमाणे, दोन्ही हातांनी, पायाच्या तळव्यापासून डोक्यापर्यंत योग्य क्रमाने ठेवावीत.

मन्त्रेण संस्पृशेद्देहं प्रणवेनैव संपुटम् मूर्ध्नि वक्त्रे च कण्ठे च हृदये गुह्यके तथा

मंत्राने शरीराला स्पर्श करून, प्रणवाने त्याला वेढून, डोके, तोंड, गळा, हृदय आणि गुप्त भाग यावर ठेवावे.

पादयोर् उभयोश्चैव गुह्ये च हृदये तथा कण्ठे च मुखमध्ये च मूर्ध्नि च प्रणवादिकम्

दोन्ही पाय, गुप्त भाग, हृदय, गळा, तोंडाचा मध्य आणि डोके यावर प्रणव व इतर ठेवावेत.

हृदये गुह्यके चैव पादयोर्मूर्ध्नि वाचि वा कण्ठे चैव न्यसेदेव प्रणवादित्रिभेदतः

हृदय, गुप्त भाग, पाय, डोके, वाणी आणि गळा यावर तीन प्रकारांनुसार प्रणव व इतर ठेवावेत.

कृत्वाङ्गन्यासमेवं हि मुखानि परिकल्पयेत् पूर्वादि चोर्ध्वपर्यन्तं नकारादि यथाक्रमम्

अशा प्रकारे अंगन्यास करून, पूर्व दिशेपासून वरच्या दिशेपर्यंत, 'न' पासून सुरुवात करून, सर्व मुखांची योग्य क्रमाने योजना करावी.

षडङ्गानि न्यसेत्पश्चाद् यथास्थानं च शोभनम् नमः स्वाहा वषड्ढुं च वौषट्फट्कारकैः सह

नंतर सहा अंगांची योग्य जागी, सुंदर रीतीने, 'नमः', 'स्वाहा', 'वषट्', 'हूं', 'वौषट्' आणि 'फट्' या अक्षरांसह स्थापना करावी.