लिङ्गपुराणम्

सुतशोको वसिष्ठस्य अरुन्धत्याः प्रलापनम् स्नुषायाः प्रेषणं चैव गर्भस्थस्य वचस् तथा

वसिष्ठांचा पुत्रशोक, अरुंधतीचे विलाप, सूनबाईचे पाठविणे आणि गर्भातील बालकाची वाणी यांचे वर्णन आहे.

पराशरस्यावतारो व्यासस्य च शुकस्य च विनाशो राक्षसानां च कृतो वै शक्तिसूनुना

पराशर, व्यास आणि शुक यांचे अवतार, तसेच शक्तिपुत्राने केलेला राक्षसांचा नाश यांचे वर्णन आहे.

देवतापरमार्थं तु विज्ञानं च प्रसादतः पुराणकरणं चैव पुलस्त्यस्याज्ञया गुरोः

देवतांचा परमार्थ, कृपेने मिळणारे ज्ञान आणि गुरु पुलस्त्य यांच्या आज्ञेने पुराणाची रचना यांचे वर्णन केले आहे.

भुवनानां प्रमाणं च ग्रहाणां ज्योतिषां गतिः जीवच्छ्राद्धविधानं च श्राद्धार्हाः श्राद्धमेव च

सर्व लोकांची मापं, ग्रह-ताऱ्यांची हालचाल, दिव्य तेजांचं चालणं, जिवंत असताना श्राद्ध करण्याची पद्धत, कोण श्राद्धाला पात्र आहेत आणि श्राद्ध विधी — हे सर्व सांगितलं आहे.

नान्दीश्राद्धविधानं च तथाध्ययनलक्षणम् पञ्चयज्ञप्रभावश् च पञ्चयज्ञविधिस् तथा

नांदी श्राद्ध कसं करावं, अध्ययनाची लक्षणं, पाच यज्ञांची महती आणि पाच यज्ञ करण्याची पद्धत — हेही सांगितलं आहे.

रजस्वलानां वृत्तिश् च वृत्त्या पुत्रविशिष्टता मैथुनस्य विधिश्चैव प्रतिवर्णमनुक्रमात्

रजस्वला स्त्रियांचं वर्तन, वर्तनामुळे पुत्राला मिळणारी श्रेष्ठता आणि प्रत्येक वर्णानुसार मैथुनाचे नियम — असंही वर्णन केलं आहे.

भोज्याभोज्यविधानं च सर्वेषामेव वर्णिनाम् प्रायश्चित्तम् अशेषस्य प्रत्येकं चैव विस्तरात्

सर्व वर्णांच्या लोकांसाठी काय खावं, काय खाऊ नये याची नियमावली, प्रत्येक पापासाठी प्रायश्चित्त काय करावं याचं सविस्तर वर्णन केलं आहे.

नरकाणां स्वरूपं च दण्डः कर्मानुरूपतः स्वर्गिनारकिणां पुंसां चिह्नं जन्मान्तरेषु च

नरकांची रूपं, कर्मानुसार मिळणारी शिक्षा, आणि स्वर्ग किंवा नरक मिळणाऱ्या लोकांची पुढच्या जन्मातली चिन्हं — हेही सांगितलं आहे.

नानाविधानि दानानि प्रेतराजपुरं तथा कल्पं पञ्चाक्षरस्याथ रुद्रमाहात्म्यमेव च

अनेक प्रकारची दानं, यमराजाचं नगर, पाच अक्षरी मंत्राचा विधी आणि रुद्राचं माहात्म्य — असंही सांगितलं आहे.

वृत्रेन्द्रयोर्महायुद्धं विश्वरूपविमर्दनम् श्वेतस्य मृत्योः संवादः श्वेतार्थे कालनाशनम्

वृत्र आणि इंद्र यांचं मोठं युद्ध, विश्वरूपाचा पराभव, श्वेत आणि मृत्यू यांचा संवाद, आणि श्वेतासाठी काळाचा नाश — हेही सांगितलं आहे.

देवदारुवने शम्भोः प्रवेशः शंकरस्य तु सुदर्शनस्य चाख्यानं क्रमसंन्यासलक्षणम्

देवदारूच्या जंगलात शंभूंचा प्रवेश, शंकराची कथा, सुदर्शनाचं आख्यान आणि संन्यासाच्या टप्यांची लक्षणं — असंही वर्णन आहे.

श्रद्धासाध्यो ऽथ रुद्रस्तु कथितं ब्रह्मणा तदा मधुना कैटभेनैव पुरा हृतगतेर्विभोः

त्या वेळी श्रद्धेने साध्य होणारे रुद्र, ब्रह्मदेवांनी सांगितले, जेव्हा महात्म्य असलेल्या परमेश्वराची गती मधु आणि कैटभ यांनी हिरावली होती.

ब्रह्मणः परमं ज्ञानम् आदातुं मीनता हरेः सर्वावस्थासु विष्णोश् च जननं लीलयैव तु

ब्रह्मदेवांचं श्रेष्ठ ज्ञान मिळवणं, हरिचं मत्स्यावतार, आणि विष्णूचं सर्व अवस्थांमध्ये लीलेने जन्म घेणं — असंही सांगितलं आहे.

रुद्रप्रसादाद्विष्णोश् च जिष्णोश्चैव तु सम्भवः मन्थानधारणार्थाय हरेः कूर्मत्वमेवच

रुद्राच्या कृपेने विष्णू आणि जिष्णू यांचा जन्म, आणि मंथनासाठी हरिने कूर्मरूप धारण करणं — हेही सांगितलं आहे.

संकर्षणस्य चोत्पत्तिः कौशिक्याश् च पुनर्भवः यदूनां चैव सम्भूतिर् यादवत्वं हरेः स्वयम्

संकर्षणाचा जन्म, कौशिकीचा पुन्हा जन्म, यदूंची उत्पत्ती आणि हरिने स्वतः यादव रूप धारण करणं — असंही सांगितलं आहे.

भोजराजस्य दौरात्म्यं मातुलस्य हरेर्विभोः बालभावे हरेः क्रीडा पुत्रार्थं शंकरार्चनम्

भोजराजाचा दुष्टपणा, जो हरिचा मामा होता, हरिचं बालपणीचं खेळणं, आणि पुत्रप्राप्तीसाठी शंकराची पूजा — हेही सांगितलं आहे.

नारस्य च तथोत्पत्तिः कपाले वैष्णवाद्धरात् भूभारनिग्रहार्थे तु रुद्रस्याराधनं हरेः

वैष्णव कपाळातून नराचा जन्म, आणि पृथ्वीवरील भार कमी करण्यासाठी हरिने रुद्राची पूजा करणं — असंही सांगितलं आहे.

वैन्येन पृथुना भूमेः पुरा दोहप्रवर्तनम् देवासुरे पुरा लब्धो भृगुशापश् च विष्णुना

पूर्वी वैण्य पृथुने पृथ्वीचं दुग्ध काढणं, देव-दानवांच्या युद्धात विष्णूला भृगुचा शाप मिळणं — हेही सांगितलं आहे.

कृष्णत्वे द्वारकायां तु निलयो माधवस्य तु लब्धो हिताय शापस्तु दुर्वासस्याननाद्धरेः

कृष्णावतारात माधवाचं द्वारकेत वास करणं, आणि हरिला दुर्वासांचा, त्याच्या कल्याणासाठी मिळालेला शाप — असंही सांगितलं आहे.

वृष्ण्यन्धकविनाशाय शापः पिण्डारवासिनाम् एरकस्य तथोत्पत्तिस् तोमरस्योद्भवस् तथा

वृष्णी आणि अंधकांच्या नाशासाठी मिळालेला शाप, एरकाचा जन्म आणि गदाचा उगम — हेही सांगितलं आहे.

एरकालाभतो ऽन्योन्यं विवादे वृष्णिविग्रहः लीलया चैव कृष्णेन स्वकुलस्य च संहृतिः

एरकाचं गवत मिळाल्यामुळे आपसात वाद, वृष्णींचं युद्ध, आणि कृष्णाने लीलेने आपल्या कुळाचा विनाश — असंही सांगितलं आहे.

एरकास्त्रबलेनैव गमनं स्वेच्छयैव तु ब्रह्मणश्चैव मोक्षस्य विज्ञानं तु सुविस्तरम्

एरका या गवताच्या सामर्थ्याने इच्छेनुसार हालचाल होते आणि ब्रह्म तसेच मुक्तीचं सखोल ज्ञान विस्ताराने सांगितलं जातं.

पुरान्धकाग्निदक्षाणां शक्रेभमृगरूपिणाम् मदनस्यादिदेवस्य ब्रह्मणश् चामरारिणाम्

पूर्वी अंधक, अग्नि, दक्ष, इंद्र, हत्ती, हरिण यांच्या रूपात प्रकटणारे, मदन हा आदिदेव, ब्रह्म आणि अमरांचा शत्रू यांचा उल्लेख केला आहे.

हलाहलस्य दैत्यस्य कृतावज्ञा पिनाकिना जालंधरवधश्चैव सुदर्शनसमुद्भवः

हलाहल या दैत्याचा, ज्याचा पिनाकधारी शिवाने अपमान केला; जलंधराचा वध आणि सुदर्शनाचा जन्म यांचाही समावेश आहे.

विष्णोर्वरायुधावाप्तिस् तथा रुद्रस्य चेष्टितम् तथान्यानि च रुद्रस्य चरितानि सहस्रशः

विष्णूने वरायुध मिळवणं, रुद्राची कृत्यं आणि अशा असंख्य रुद्राच्या चरित्रांचं वर्णन केलं आहे.

हरेः पितामहस्याथ शक्रस्य च महात्मनः प्रभावानुभवश्चैव शिवलोकस्य वर्णनम्

हरी, पितामह आणि महात्मा इंद्र यांची सामर्थ्यं व अनुभव, आणि शिवलोकाचं वर्णन केलं आहे.

भूमौ रुद्रस्य लोकं च पाताले हाटकेश्वरम् तपसां लक्षणं चैव द्विजानां वैभवं तथा

पृथ्वीवरील रुद्राचं लोक, पाताळातील हाटकेश्वर, तपस्येची लक्षणं आणि द्विजांचा वैभव यांचंही वर्णन आहे.

आधिक्यं सर्वमूर्तीनां लिङ्गमूर्तेर्विशेषतः लिङ्गे ऽस्मिन्नानुपूर्व्येण विस्तरेणानुकीर्त्यते

सर्व रूपांची, विशेषतः लिंगमूर्तीची श्रेष्ठता, येथे क्रमाने आणि विस्ताराने सांगितली आहे.

एतज्ज्ञात्वा पुराणस्य संक्षेपं कीर्तयेत्तु यः सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोकं स गच्छति

जो कोणी हे समजून पुराणाचा संक्षेप सांगतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि ब्रह्मलोकात पोहोचतो.