लिङ्गपुराणम्

तयोरग्रे हुताशं च स्रुवहस्तं पितामहम् नारायणं च दातारं सर्वाभरणभूषितम्

त्यांच्या पुढे, स्रुव हातात असलेला अग्नी, पितामह आणि सर्व दागिन्यांनी सुशोभित नारायण यांचीही स्थापना करते,

लोकपालैस् तथा सिद्धैः संवृतं स्थाप्य यत्नतः रुद्रालये व्रतं तस्मै दापयेद्भक्तिपूर्वकम्

लोकपाल आणि सिद्धांनी वेढलेल्या त्या मूर्तींना रुद्राच्या मंदिरात काळजीपूर्वक स्थापित करून, भक्तीभावाने ते व्रत अर्पण करावे.

सा भवान्यास्तनुं गत्वा भवेन सह मोदते एकभक्तव्रतं पुण्यं प्रतिमासमनुक्रमात्

ती भवानीचे रूप धारण करून, भवासोबत आनंद अनुभवते; एक वेळचे भोजन करणारे हे पुण्य व्रत प्रत्येक महिन्यात पाळावे.

मार्गशीर्षकमासादिकार्तिकान्तं प्रवर्तितम् नरनार्यादिजन्तूनां हिताय मुनिसत्तमाः

मार्गशीर्ष महिन्यापासून कार्तिकपर्यंत हे व्रत पुरुष, स्त्रिया आणि इतर सर्व जीवांच्या कल्याणासाठी प्रचलित आहे, हे ऋषिश्रेष्ठा.

नरः कृत्वा व्रतं चैव शिवसायुज्यमाप्नुयात् नारी देव्या न संदेहः शिवेन परिभाषितम्

जो पुरुष हे व्रत पाळतो, तो शिवाशी एकरूप होतो; स्त्री देवीशी एकरूप होते—यात शंका नाही, कारण हे शिवाने सांगितले आहे.

सर्वव्रतेषु सम्पूज्य देवदेवमुमापतिम् जपेत्पञ्चाक्षरीं विद्यां विधिनैव द्विजोत्तमाः

सर्व व्रतांमध्ये, देवांचा देव आणि उमापती यांची पूजा करून, उत्तम ब्राह्मणांनी विधिपूर्वक पंचाक्षरी मंत्राचा जप करावा.

जपादेव न संदेहो व्रतानां वै विशेषतः समाप्तिर्नान्यथा तस्माज् जपेत्पञ्चाक्षरीं शुभाम्

फक्त जप केल्यानेच, विशेषतः व्रतांमध्ये, त्यांची पूर्णता होते—यात शंका नाही; म्हणून शुभ पंचाक्षरी मंत्राचा जप करावा.

कथं पञ्चाक्षरी विद्या प्रभावो वा कथं वद क्रमोपायं महाभाग श्रोतुं कौतूहलं हि नः

पंचाक्षरी मंत्राचे कार्य कसे होते आणि त्याची शक्ती काय आहे, हे कृपया क्रमाने सांग, हे भाग्यवान; आम्हाला ऐकण्याची उत्कंठा आहे.

पुरा देवेन रुद्रेण देवदेवेन शंभुना पार्वत्याः कथितं पुण्यं प्रवदामि समासतः

पूर्वी भगवान रुद्र, देवांचा देव शंभू यांनी पार्वतीला हे पुण्य सांगितले होते; ते मी तुला थोडक्यात सांगतो.

भगवन्देवदेवेश सर्वलोकमहेश्वर पञ्चाक्षरस्य माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

भगवान, देवांचा स्वामी, सर्व लोकांचा महेश्वर, मला पंचाक्षरी मंत्राचे खरे महात्म्य ऐकायचे आहे.

पञ्चाक्षरस्य माहात्म्यं वर्षकोटिशतैरपि न शक्यं कथितुं देवि तस्मात् संक्षेपतः शृणु

पंचाक्षरी मंत्राचे महात्म्य शेकडो कोटी वर्षांतही पूर्णपणे सांगता येणार नाही, हे देवी; म्हणून तू ते थोडक्यात ऐक.

प्रलये समनुप्राप्ते नष्टे स्थावरजङ्गमे नष्टे देवासुरे चैव नष्टे चोरगराक्षसे

प्रलय आला की, स्थावर-जंगम सर्व नष्ट होते, देव-दानव नाहीसे होतात, आणि सर्प-राक्षसही राहात नाहीत,

सर्वं प्रकृतिमापन्नं त्वया प्रलयमेष्यति एको ऽहं संस्थितो देवि न द्वितीयो ऽस्ति कुत्रचित्

सर्व काही मूळ प्रकृतीत विलीन होते आणि तुझ्या द्वारे प्रलयाला पोहोचते; फक्त मीच उरतो, हे देवी—दुसरा कोणीही कुठेच नसतो.

तस्मिन्वेदाश् च शास्त्राणि मन्त्रे पञ्चाक्षरे स्थिताः ते नाशं नैव सम्प्राप्ता मच्छक्त्या ह्यनुपालिताः

त्या ठिकाणी वेद, शास्त्रे आणि पंचाक्षरी मंत्र स्थिर आहेत. माझ्या शक्तीमुळे ते कधीच नष्ट झाले नाहीत किंवा दुर्लक्षित राहिले नाहीत.

अहमेको द्विधाप्यासं प्रकृत्यात्मप्रभेदतः स तु नारायणः शेते देवो मायामयीं तनुम्

मी एकटाच होतो, पण प्रकृती आणि आत्म्याच्या भेदामुळे मी दोन झालो. त्या नारायणाने, जो देव आहे, मायेमुळे बनलेल्या देहात विश्रांती घेतली.

आस्थाय योगपर्यङ्कशयने तोयमध्यगः तन्नाभिपङ्कजाज्जातः पञ्चवक्त्रः पितामहः

पाण्याच्या मध्यभागी योगासनावर झोपलेला असताना, त्याच्या नाभीतील कमळातून पाच मुखांचा ब्रह्मा उत्पन्न झाला.

सिसृक्षमाणो लोकान्वै त्रीनशक्तो ऽसहायवान् दश ब्रह्मा ससर्जादौ मानसानमितौजसः

सृष्टी निर्माण करण्याची इच्छा असूनही, एकटाच आणि सहाय्याविना असल्यानं ब्रह्मदेवाने प्रथम प्रचंड तेजस्वी असे दहा मानसपुत्र निर्माण केले.

तेषां सृष्टिप्रसिद्ध्यर्थं मां प्रोवाच पितामहः मत्पुत्राणां महादेव शक्तिं देहि महेश्वर

त्यांच्या सृष्टीस यश मिळावे म्हणून ब्रह्मदेवाने मला म्हटले, 'महादेव, माझ्या मुलांना शक्ती दे.'

इति तेन समादिष्टः पञ्चवक्त्रधरो ह्यहम् पञ्चाक्षरान्पञ्चमुखैः प्रोक्तवान् पद्मयोनये

त्याच्या आज्ञेने, मी पाच मुखांनी पंचाक्षरी मंत्र कमळातून जन्मलेल्या ब्रह्माला सांगितला.

तान्पञ्चवदनैर्गृह्णन् ब्रह्मा लोकपितामहः वाच्यवाचकभावेन ज्ञातवान्परमेश्वरम्

पंचमुखांनी तो मंत्र ग्रहण करून, ब्रह्मा या जगाचा पितामह, नाम आणि नामी यांच्या संबंधातून परमेश्वराला ओळखू लागला.

वाच्यः पञ्चाक्षरैर्देवि शिवस्त्रैलोक्यपूजितः वाचकः परमो मन्त्रस् तस्य पञ्चाक्षरः स्थितः

देवी, तीनही लोकांत पूजिला जाणारा शिव पंचाक्षरी मंत्राने ओळखला जातो. तोच परम मंत्र आहे आणि पंचाक्षरी मंत्र त्याच्यामध्ये स्थिर आहे.

ज्ञात्वा प्रयोगं विधिना च सिद्धिं लब्ध्वा तथा पञ्चमुखो महात्मा प्रोवाच पुत्रेषु जगद्धिताय मन्त्रं महार्थं किल पञ्चवर्णम्

योग्य पद्धतीने त्याचा उपयोग समजून आणि सिद्धी प्राप्त करून, त्या पंचमुखी महात्म्याने आपल्या पुत्रांसाठी, जगाच्या कल्याणासाठी, मोठा अर्थ असलेला पंचाक्षरी मंत्र सांगितला.

ते लब्ध्वा मन्त्ररत्नं तु साक्षाल्लोकपितामहात् तमाराधयितुं देवं परात्परतरं शिवम्

जगाचा पितामह ब्रह्माकडून तो अमूल्य मंत्र मिळवून, त्यांनी सर्वश्रेष्ठ असलेल्या शिवाचे पूजन करण्याचा संकल्प केला.

ततस्तुतोष भगवान् त्रिमूर्तीनां परः शिवः दत्तवानखिलं ज्ञानम् अणिमादिगुणाष्टकम्

मग त्रिमूर्तींपेक्षा श्रेष्ठ असलेल्या भगवंत शिवाने प्रसन्न होऊन सर्व ज्ञान आणि अणिमा इत्यादी आठ सिद्धी दिल्या.

ते ऽपि लब्ध्वा वरान्विप्रास् तदाराधनकाङ्क्षिणः मेरोस्तु शिखरे रम्ये मुञ्जवान्नाम पर्वतः

ते विद्वान ऋषी वर मिळवून आणि अधिक आराधनेची इच्छा धरून, मेरू पर्वताच्या सुंदर शिखरावर, मुंजवान नावाच्या पर्वतावर गेले.

मत्प्रियः सततं श्रीमान् मद्भूतैः परिरक्षितः तस्याभ्याशे तपस्तीव्रं लोकसृष्टिसमुत्सुकाः

ते नेहमीच मला प्रिय आणि तेजस्वी, माझ्या गणांनी संरक्षित, त्या ठिकाणी, जगाची सृष्टी करण्याच्या उत्कंठेने, कठोर तप करू लागले.

दिव्यवर्षसहस्रं तु वायुभक्षाः समाचरन् तिष्ठन्तो ऽनुग्रहार्थाय देवि ते ऋषयः पुरा

त्या प्राचीन ऋषींनी, कृपा मिळवण्यासाठी, हजार दिव्य वर्षे फक्त वायूवर उपजीविका करत, उभे राहून कठोर तप केले.

तेषां भक्तिमहं दृष्ट्वा सद्यः प्रत्यक्षतामियाम् पञ्चाक्षरम् ऋषिच्छन्दो दैवतं शक्तिबीजवत्

त्यांची मोठी भक्ती पाहून, मी त्वरित त्यांच्या समोर प्रकट झालो आणि पंचाक्षरी मंत्र, ऋषींच्या छंदासह, देवता, शक्ती आणि बीजासह दिला.

न्यासं षडङ्गं दिग्बन्धं विनियोगमशेषतः प्रोक्तवानहमार्याणां लोकानां हितकाम्यया

जगाच्या हितासाठी, मी त्या श्रेष्ठ ऋषींना षडंग न्यास, दिशांचे रक्षण करणारा बंध आणि सर्व विनियोग समजावून सांगितले.