लिङ्गपुराणम्

पक्षयोरुपवासं च चतुर्दश्यष्टमीषु च

पक्षातील उपवास तसेच चतुर्दशी व अष्टमीच्या दिवशी उपवास करणे—

इत्येतदखिलं प्रोक्तं प्रतिमासं शिवव्रतम्

हे सर्व शिवव्रताचे मासिक नियम आहेत, असे सांगितले आहे.

कुर्याद्वर्षं क्रमेणैव व्युत्क्रमेणापि वा द्विजाः स याति शिवसायुज्यं ज्ञानयोगमवाप्नुयात्

जो ब्राह्मण हे व्रत सलग किंवा पर्यायाने एक वर्ष करतो, त्याला शिवाशी एकरूपता, ज्ञान व योगप्राप्ती होते.

उमामहेश्वरं वक्ष्ये व्रतमीश्वरभाषितम् नरनार्यादिजन्तूनां हिताय मुनिसत्तमाः

उमा-महेश्वराचे, ईश्वराने सांगितलेले व्रत मी आता सांगतो, हे श्रेष्ठ मुनीहो, जे सर्व पुरुष, स्त्रिया आणि प्राण्यांच्या कल्याणासाठी आहे.

पौर्णमास्याममावास्यां चतुर्दश्यष्टमीषु च नक्तमब्दं प्रकुर्वीत हविष्यं पूजयेद्भवम्

पौर्णिमा, अमावस्या, चतुर्दशी आणि अष्टमी या दिवशी वर्षभर रात्रीच उपवास करावा आणि हविष्य अर्पण करून भवाचे पूजन करावे.

उमामहेशप्रतिमां हेम्ना कृत्वा सुशोभनाम् राजतीं वाथ वर्षान्ते प्रतिष्ठाप्य यथाविधि

उमा आणि महेशाची सुंदर मूर्ती सोन्याची किंवा चांदीची तयार करावी आणि वर्षअखेरीस योग्य विधीने तिची स्थापना करावी.

ब्राह्मणान् भोजयित्वा च दत्त्वा शक्त्या च दक्षिणाम् रथाद्यैर्वापि देवेशं नीत्वा रुद्रालयं प्रति

ब्राह्मणांना जेवू घालावे, आपल्या शक्तीनुसार दक्षिणा द्यावी आणि रथ व इतर सन्मानांसह देवेशाची मूर्ती रुद्राच्या मंदिरात न्यावी.

सर्वातिशयसंयुक्तैश् छत्रचामरभूषणैः निवेदयेद्व्रतं चैव शिवाय परमेष्ठिने

सर्व प्रकारच्या छत्र, चामर व अलंकारांनी सजवून हे व्रत परमेश्वर शिवाला अर्पण करावे.

स याति शिवसायुज्यं नारी देव्या यदि प्रभो अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नियता ब्रह्मचारिणी

असे करणारा शिवाशी एकरूपता मिळवतो; स्त्री असेल तर तिला देवीशी एकरूपता मिळते. अष्टमी व चतुर्दशीच्या दिवशी तिने संयम व ब्रह्मचर्य पाळावे.

वर्षमेकं न भुञ्जति कन्या वा विधवापि वा वर्षान्ते प्रतिमां कृत्वा पूर्वोक्तविधिना ततः

एक वर्षभर कन्या किंवा विधवा उपवास करते; वर्षअखेरीस ती पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे मूर्ती तयार करावी.

प्रतिष्ठाप्य यथान्यायं दत्त्वा रुद्रालये पुनः ब्राह्मणान् भोजयित्वा च भवान्या सह मोदते

योग्य रीतीने रुद्राच्या मंदिरात मूर्तीची स्थापना करून पुन्हा ब्राह्मणांना जेवू घालावे आणि मग ती भवानीसह आनंद अनुभवते.

या नार्येवं चरेदब्दं कृष्णामेकां चतुर्दशीम् वर्षान्ते प्रतिमां कृत्वा येन केनापि वा द्विजाः

कोणतीही स्त्री जर वर्षभर कृष्णपक्षातील चतुर्दशीचे व्रत एकटीने पाळेल आणि वर्षाच्या शेवटी कोणत्याही प्रकारे प्रतिमा तयार करेल, हे द्विजजनांनो,

पूर्वोक्तमखिलं कृत्वा भवान्या सह मोदते अमावास्यां निराहारा भवेदब्दं सुयन्त्रिता

पूर्वी सांगितलेले सर्व विधी पार पाडून, ती भवानीसोबत आनंदी होते; अमावस्येला तिने वर्षभर उपवास करावा आणि स्वतःला नीट संयमित ठेवावे.

शूलं च विधिना कृत्वा वर्षान्ते विनिवेदयेत् स्नाप्येशानं यजेद्भक्त्या सहस्रैः कमलैः सितैः

शास्त्रानुसार शूळ तयार करून वर्षाच्या शेवटी ते अर्पण करावे; मग ईशानाचे स्नान घालून, भक्तीभावाने हजार पांढऱ्या कमळांनी त्याची पूजा करावी.

राजतं कमलं चैव जांबूनदसुकर्णिकम् दत्त्वा भवाय विप्रेभ्यः प्रदद्याद् दक्षिणाम् अपि

रौप्याचे कमळ आणि सोन्याची कुंडली भवानीला आणि ब्राह्मणांना द्यावी, तसेच योग्य दानही करावे.

कामतो ऽपि कृतं पापं भ्रूणहत्यादिकं च यत् तत्सर्वं शूलदानेन भिन्द्यान्नारी न संशयः

जाणीवपूर्वक केलेले पाप असो, किंवा गर्भहत्या यांसारखे पाप असो, त्या सर्वांचा नाश शूळ दान केल्याने होतो; याबद्दल स्त्रीला काहीच शंका ठेवू नये.

सायुज्यं चैवमाप्नोति भवान्या द्विजसत्तमाः कुर्याद्यद्वा नरः सो ऽपि रुद्रसायुज्यमाप्नुयात्

या प्रकारे ती भवानीशी एकरूप होते, हे श्रेष्ठ द्विजजनांनो; पुरुषानेही हे व्रत केल्यास त्याला रुद्राशी एकरूपता मिळते.

पौर्णमास्याममावास्यां वर्षमेकमतन्द्रिता उपवासरता नारी नरो ऽपि द्विजसत्तमाः

पूर्णिमा आणि अमावस्येला, एक वर्ष न कंटाळता, उपवासात रमणारी स्त्री किंवा पुरुष, हे श्रेष्ठ द्विजजनांनो,

नियोगादेव तत्कार्यं भर्तॄणां द्विजसत्तमाः जपं दानं तपः सर्वम् अस्वतन्त्रा यतः स्त्रियः

हे सर्व कार्य फक्त पतीच्या आज्ञेने करावे, हे श्रेष्ठ द्विजजनांनो, कारण स्त्रिया जप, दान, तप या सर्वांत स्वतंत्र नसतात.

वर्षान्ते सर्वगन्धाढ्यां प्रतिमां संनिवेदयेत् सा भवान्याश् च सायुज्यं सारूप्यं चापि सुव्रता

वर्षाच्या शेवटी सर्व प्रकारच्या सुगंधांनी युक्त प्रतिमा अर्पण करावी; अशी उत्तम व्रती स्त्री भवानीशी एकरूपता आणि साम्य प्राप्त करते.

लभते नात्र संदेहः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् कार्तिक्यां वा तु या नारी एकभक्तेन वर्तते

तिला हे फळ नक्की मिळते, यात शंका नाही; मी सत्य सांगतो. किंवा कार्तिक महिन्यात जी स्त्री एकनिष्ठ भक्तीने व्रत करते,

क्षमाहिंसादिनियमैः संयुक्ता ब्रह्मचारिणी दद्यात्कृष्णतिलानां च भारमेकम् अतन्द्रिता

क्षमाशीलता, अहिंसा यांसारख्या नियमांनी युक्त, ब्रह्मचर्य पाळणारी आणि काळ्या तीळांचे एक माप न कंटाळता दान करणारी,

सघृतं सगुडं चैव ओदनं परमेष्ठिने दत्त्वा च ब्राह्मणेभ्यश् च यथा विभवविस्तरम्

साजूक तुपासह आणि गुळासह शिजवलेला भात परमेश्वराला अर्पण करावा आणि आपल्या सामर्थ्यानुसार ब्राह्मणांनाही द्यावा.

अष्टम्यां च चतुर्दश्याम् उपवासरता च सा भवान्या मोदते सार्धं सारूप्यं प्राप्य सुव्रता

अष्टमी आणि चतुर्दशीला उपवास करणारी ती स्त्री भवानीसोबत आनंदी होते, आणि उत्तम व्रती म्हणून भवानीसारखे रूप मिळवते.

क्षमा सत्यं दया दानं शौचमिन्द्रियनिग्रहः सर्वव्रतेष्वयं धर्मः सामान्यो रुद्रपूजनम्

क्षमाशीलता, सत्य, दया, दान, पावित्र्य आणि इंद्रियांचे नियंत्रण — हे सर्व व्रतांमध्ये समान धर्म आहे, तसेच रुद्राची पूजा करणेही.

समासाद्वः प्रवक्ष्यामि प्रतिमासमनुक्रमात् मार्गशीर्षकमासादिकार्त्तिकान्तं यथाक्रमम्

तुम्ही सर्व एकत्र जमलात म्हणून मी आता प्रतिमांच्या क्रमाने सांगतो — मार्गशीर्ष महिन्यापासून कार्तिकाच्या शेवटपर्यंत, योग्य त्या क्रमाने.

व्रतं सुविपुलं पुण्यं नन्दिना परिभाषितम् मार्गशीर्षकमासे ऽथ वृषं पूर्णाङ्गमुत्तमम्

नंदिने सांगितलेले हे मोठे आणि पुण्यदायी व्रत मार्गशीर्ष महिन्यात आहे; त्या वेळी उत्तम, पूर्णांग वृषभ अर्पण करावा.

अलंकृत्य यथान्यायं शिवाय विनिवेदयेत् सा च सार्धं भवान्या वै मोदते नात्र संशयः

त्याला नीट सजवून, शंकराला अर्पण करावे; मग ती भवानीसोबत आनंदी होते, यात काहीच शंका नाही.

पुष्यमासे तु वै शूलं प्रतिष्ठाप्य निवेदयेत् पूर्वोक्तमखिलं कृत्वा भवान्या सह मोदते

पुष्य महिन्यात शूळ स्थापन करून ते अर्पण करावे; पूर्वी सांगितलेले सर्व विधी पार पाडून, ती भवानीसोबत आनंदी होते.