लिङ्गपुराणम्

तानि व्यासादुपश्रुत्य युष्माकं प्रवदाम्यहम् अष्टम्यां च चतुर्दश्यां पक्षयोरुभयोरपि

ती व्रते मी व्यासांकडून ऐकली आहेत आणि ती मी तुम्हाला सांगतो; प्रत्येक पक्षातील अष्टमी आणि चतुर्दशी या दिवशी—

वर्षमेकं तु भुञ्जानो नक्तं यः पूजयेच्छिवम् सर्वयज्ञफलं प्राप्य स याति परमां गतिम्

जो कोणी एक वर्ष फक्त रात्री जेवून, त्या दिवशी शिवाची पूजा करतो, तो सर्व यज्ञांचे फळ मिळवतो आणि सर्वोच्च स्थान प्राप्त करतो.

पृथिवीं भाजनं कृत्वा भुक्त्वा पर्वसु मानवः अहोरात्रेण चैकेन त्रिरात्रफलमश्नुते

पृथ्वीला भांडे करून, सणाच्या दिवशी जेवण केल्याने, एक दिवस-रात्रीत तीन दिवसांच्या व्रताचे फळ मिळते.

द्वयोर् मासस्य पञ्चम्योर् द्वयोः प्रतिपदोर्नरः क्षीरधाराव्रतं कुर्यात् सो ऽश्वमेधफलं लभेत्

दोन महिन्यांच्या दोन्ही पंचमीला आणि दोन्ही प्रतिपदेला, पुरुषाने क्षीरधारा व्रत करावे आणि त्याने अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.

कृष्णाष्टम्यां तु नक्तेन यावत्कृष्णचतुर्दशी भुञ्जन्भोगानवाप्नोति ब्रह्मलोकं च गच्छति

कृष्णाष्टमीपासून कृष्णचतुर्दशीपर्यंत फक्त रात्री जेवून, मनुष्य भोग मिळवतो आणि ब्रह्मलोकात जातो.

यो ऽब्दमेकं प्रकुर्वीत नक्तं पर्वसु पर्वसु ब्रह्मचारी जितक्रोधः शिवध्यानपरायणः

जो कोणी एक वर्ष, प्रत्येक सणाच्या दिवशी फक्त रात्री जेवून, ब्रह्मचर्य पाळतो, क्रोधावर विजय मिळवतो आणि शिवध्यानात मग्न राहतो—

संवत्सरान्ते विप्रेन्द्रान् भोजयेद्विधिपूर्वकम् स याति शाङ्करं लोकं नात्र कार्या विचारणा

वर्षाच्या शेवटी, योग्य रीतीने श्रेष्ठ ब्राह्मणांना जेवू घातल्यावर, तो शंकराच्या लोकात जातो; यात काहीच शंका नाही.

उपवासात् परं भैक्ष्यं भैक्ष्यात् परम् अयाचितम् अयाचितात् परं नक्तं तस्मान् नक्तेन वर्तयेत्

उपवासापेक्षा भिक्षेने मिळवलेलं अन्न श्रेष्ठ आहे; भिक्षेने मिळवलेल्या अन्नापेक्षा न मागता मिळालेलं अन्न श्रेष्ठ आहे; न मागता मिळालेल्या अन्नापेक्षा रात्रीचं जेवण श्रेष्ठ आहे. म्हणून माणसाने रात्रीचं जेवण करावं.

देवैर्भुक्तं तु पूर्वाह्णे मध्याह्ने ऋषिभिस् तथा अपराह्णे च पितृभिः संध्यायां गुह्यकादिभिः

पहाटे देवता अन्न घेतात, दुपारी ऋषी, संध्याकाळी पितर, आणि संध्याकाळच्या वेळी गुह्यक वगैरे जीव अन्न घेतात.

सर्ववेलामतिक्रम्य नक्तभोजनमुत्तमम् हविष्यभोजनं स्नानं सत्यमाहारलाघवम्

सर्व वेळा ओलांडून, रात्रीचं जेवण करणं हे सर्वात उत्तम आहे. यासोबत यज्ञासाठीचं अन्न, स्नान, सत्य बोलणं आणि अन्नात मितव्यय ठेवणं पाळावं.

अग्निकार्यमधःशय्यां नक्तभोजी समाचरेत् प्रतिमासं प्रवक्ष्यामि शिवव्रतमनुत्तमम्

जो रात्रीचं जेवण करतो त्याने अग्निहोत्र आणि जमिनीवर झोपणं पाळावं. आता मी प्रत्येक महिन्याचं श्रेष्ठ शिवव्रत सांगतो.

धर्मकामार्थमोक्षार्थं सर्वपापविशुद्धये पुष्यमासे च सम्पूज्य यः कुर्यान्नक्तभोजनम्

धर्म, काम, अर्थ, मोक्ष आणि सर्व पापांपासून शुद्धीसाठी, पुष्य महिन्यात जो भक्तिपूर्वक पूजा करून रात्रीचं जेवण करतो—

सत्यवादी जितक्रोधः शालिगोधूमगोरसैः पक्षयोरष्टमीं यत्नाद् उपवासेन वर्तयेत्

सत्य बोलणारा, रागावर विजय मिळवणारा, तांदूळ, गहू आणि गायीचं दूध यावर राहणारा, अशाने दोन्ही पक्षातील अष्टमीला काळजीपूर्वक उपवास करावा.

भूमिशय्यां च मासान्ते पौर्णमास्यां घृतादिभिः स्नाप्य रुद्रं महादेवं सम्पूज्य विधिपूर्वकम्

मासाच्या शेवटी, पौर्णिमेला, तुपाने वगैरे अभिषेक करून, विधिपूर्वक महादेव रुद्राची पूजा करून, जमिनीवर झोपावं.

यावकं चौदनं दत्त्वा सक्षीरं सघृतं द्विजाः भोजयेद् ब्राह्मणाञ्शिष्टाञ् जपेच्छान्तिं विशेषतः

यव आणि शिजवलेला भात, दूध आणि तुपासह, हे सर्व ब्राह्मणांना द्यावं, आणि विशेषतः शांतीमंत्राचा जप करावा.

तथा गोमिथुनं चैव कपिलं विनिवेदयेत् भवाय देवदेवाय शिवाय परमेष्ठिने

तसेच, एक कपिला गाय आणि वासरू शिवाला, देवांचा देव, परब्रह्म, यांच्या कल्याणासाठी अर्पण करावं.

स याति मुनिशार्दूल वाह्नेयं लोकमुत्तमम् भुक्त्वा स विपुलान् लोकान् तत्रैव स विमुच्यते

हे ऋषिश्रेष्ठ, तो वाहीनेय लोकात जातो; तिथे मोठ्या आनंदाने राहून, शेवटी तिथेच मुक्त होतो.

माघमासे तु सम्पूज्य यः कुर्यान् नक्तभोजनम् कृशरं घृतसंयुक्तं भुञ्जानः संयतेन्द्रियः

माघ महिन्यात जो भक्तिपूर्वक पूजा करून, रात्रीचं जेवण करतो, तुपात मिसळलेला कणकेचा पेज खातो, आणि इंद्रियांवर ताबा ठेवतो—

सोपवासं चतुर्दश्यां भवेदुभयपक्षयोः रुद्राय पौर्णमास्यां तु दद्याद्वै घृतकम्बलम्

दोन्ही पक्षातील चतुर्दशीला उपवास करावा आणि पौर्णिमेला रुद्राला तुपात भिजवलेलं कम्बळ द्यावं.

कृष्णं गोमिथुनं दद्यात् पूजयेच्चैव शंकरम् भोजयेद्ब्राह्मणांश्चैव यथाविभवविस्तरम्

काळी गाय आणि वासरू द्यावं, शंकराची पूजा करावी, आणि आपल्या सामर्थ्यानुसार ब्राह्मणांना जेवू घालावं.

याम्यमासाद्य वै लोकं यमेन सह मोदते फाल्गुने चैव सम्प्राप्ते कुर्याद्वै नक्तभोजनम्

तो यमाच्या सहवासात यमलोकात आनंदाने राहतो; आणि फाल्गुन महिना आल्यावर, पुन्हा रात्रीचं जेवण करावं.

श्यामाकान्नघृतक्षीरैर् जितक्रोधो जितेन्द्रियः चतुर्दश्यामथाष्टम्याम् उपवासं च कारयेत्

रागावर आणि इंद्रियांवर ताबा ठेवून, श्यामाकाचं अन्न, तुप आणि दूध यासह खावं, आणि चतुर्दशी व अष्टमीला उपवास करावा.

पौर्णमास्यां महादेवं स्नाप्य सम्पूज्य शङ्करम् दद्याद्गोमिथुनं वापि ताम्राभं शूलपाणये

पौर्णिमेला महादेव शंकराचा अभिषेक करून, पूजा करावी आणि शूलधारी देवाला तांबूस किंवा तांब्याच्या रंगाची गाय व वासरू द्यावं.

ब्राह्मणान् भोजयित्वा तु प्रार्थयेत्परमेश्वरम् स याति चन्द्रसायुज्यं नात्र कार्या विचारणा

ब्राह्मणांना जेवू घालून, परमेश्वराची प्रार्थना करावी; तो चंद्राशी एकरूप होतो—यात काहीच शंका नाही.

चैत्रे ऽपि रुद्रमभ्यर्च्य कुर्याद्वै नक्तभोजनम् शाल्यन्नं पयसा युक्तं घृतेन च यथासुखम्

चैत्र महिन्यातही रुद्राची पूजा करून, रात्रीचं जेवण करावं; तांदूळ, दूध आणि तुप यासह, आवडीनुसार जेवावं.

गोष्ठशायी मुनिश्रेष्ठाः क्षितौ निशि भवं स्मरेत् पौर्णमास्यां शिवं स्नाप्य दद्याद्गोमिथुनं सितम्

मुनिश्रेष्ठांनो, जो गोठ्यात झोपतो, त्याने पौर्णिमेच्या रात्री भवान्‌चे स्मरण करावे, शिवाचे स्नान घालावे आणि पांढऱ्या रंगाच्या दोन गायी द्याव्यात.

ब्राह्मणान् भोजयेच्चैव निरृतेः स्थानमाप्नुयात् वैशाखे च तथा मासे कृत्वा वै नक्तभोजनम्

त्याने ब्राह्मणांना जेवू घालावे आणि त्यामुळे त्याला निरृतिचे लोक मिळतात; वैशाख महिन्यातही असेच करावे आणि रात्रभर उपवास करावा.

पौर्णमास्यां भवं स्नाप्य पञ्चगव्यघृतादिभिः श्वेतं गोमिथुनं दत्त्वा सो ऽश्वमेधफलं लभेत्

पौर्णिमेला, पंचगव्य, तूप वगैरेने भवान्‌चे स्नान घालून, पांढऱ्या रंगाच्या दोन गायी दिल्यास, त्याला अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.

ज्येष्ठे मासे च देवेशं भवं शर्वमुमापतिम् सम्पूज्य श्रद्धया भक्त्या कृत्वा वै नक्तभोजनम्

ज्येष्ठ महिन्यात, देवांचा देव, शर्व, उमा-पती भवान्‌ची श्रद्धेने व भक्तीने पूजा करून, रात्रभर उपवास करावा.