व्यपोहनस्तवं दिव्यं यः पठेच्छृणुयादपि विधूय सर्वपापानि रुद्रलोके महीयते
जो कोणी हा दिव्य स्तोत्र वाचतो किंवा ऐकतो, तो सर्व पापं दूर करून रुद्राच्या लोकात मोठा मान मिळवतो.
कन्यार्थी लभते कन्यां जयकामो जयं लभेत् अर्थकामो लभेदर्थं पुत्रकामो बहून् सुतान्
ज्याला कन्या हवी आहे त्याला कन्या मिळते, ज्याला विजयाची इच्छा आहे त्याला विजय मिळतो, ज्याला धन हवे आहे त्याला धन मिळते, आणि ज्याला पुत्रांची इच्छा आहे त्याला अनेक पुत्र मिळतात.
विद्यार्थी लभते विद्यां भोगार्थी भोगमाप्नुयात् यान्यान्प्रार्थयते कामान् मानवः श्रवणादिह
ज्याला विद्या हवी आहे त्याला विद्या मिळते, ज्याला भोगांची इच्छा आहे त्याला भोग मिळतात, आणि इथे ऐकून किंवा वाचून मनुष्य ज्या इतर इच्छा करतो त्या सुद्धा पूर्ण होतात.
तान्सर्वान् शीघ्रमाप्नोति देवानां च प्रियो भवेत् पठ्यमानमिदं पुण्यं यमुद्दिश्य तु पठ्यते
हा पुण्य स्तोत्र ज्या हेतूने वाचला जातो, त्या सर्व इच्छा लवकर पूर्ण होतात आणि तो देवांना प्रिय होतो.
तस्य रोगा न बाधन्ते वातपित्तादिसंभवाः नाकाले मरणं तस्य न सर्पैरपि दश्यते
त्याला वात, पित्त इत्यादींमुळे होणारे आजार त्रास देत नाहीत; त्याचा अकाली मृत्यू होत नाही आणि साप सुद्धा त्याला चावत नाही.
यत्पुण्यं चैव तीर्थानां यज्ञानां चैव यत्फलम् दानानां चैव यत्पुण्यं व्रतानां च विशेषतः
तीर्थयात्रेने मिळणारे पुण्य, यज्ञांनी मिळणारे फळ, दानाने मिळणारे पुण्य आणि विशेषतः व्रतांनी मिळणारे पुण्य—
तत्पुण्यं कोटिगुणितं जप्त्वा चाप्नोति मानवः गोघ्नश्चैव कृतघ्नश् च वीरहा ब्रह्महा भवेत्
हे सर्व पुण्य कोटीने वाढून, हा स्तोत्र जपल्याने मनुष्याला मिळते; गायी मारणारा, उपकार विसरणारा, वीर मारणारा किंवा ब्राह्मणहत्यारा सुद्धा शुद्ध होतो.
शरणागतघाती च मित्रविश्वासघातकः दुष्टः पापसमाचारो मातृहा पितृहा तथा
शरण आलेल्याचा वध करणारा, मित्राचा विश्वासघात करणारा, दुष्ट आणि पापी वर्तन करणारा, आई किंवा वडिलांचा वध करणारा—
व्यपोह्य सर्वपापानि शिवलोके महीयते
तो सर्व पापं दूर करून शिवाच्या लोकात मोठा मान मिळवतो.
व्यपोहनस्तवं पुण्यं श्रुतमस्माभिर् आदरात् प्रसंगाल्लिङ्गदानस्य व्रतान्यपि वदस्व नः
आम्ही हा पुण्यदायी स्तोत्र आदराने ऐकला; आता, लिंगदानाच्या प्रसंगाने, कृपया आम्हाला त्या व्रतांची माहिती सांग.
व्रतानि वः प्रवक्ष्यामि शुभानि मुनिसत्तमाः नन्दिना कथितानीह ब्रह्मपुत्राय धीमते
हे श्रेष्ठ ऋषींनो, मी तुम्हाला शुभ व्रते सांगतो, जी नंदिने येथे ब्रह्मपुत्राला सांगितली होती.
तानि व्यासादुपश्रुत्य युष्माकं प्रवदाम्यहम् अष्टम्यां च चतुर्दश्यां पक्षयोरुभयोरपि
ती व्रते मी व्यासांकडून ऐकली आहेत आणि ती मी तुम्हाला सांगतो; प्रत्येक पक्षातील अष्टमी आणि चतुर्दशी या दिवशी—
वर्षमेकं तु भुञ्जानो नक्तं यः पूजयेच्छिवम् सर्वयज्ञफलं प्राप्य स याति परमां गतिम्
जो कोणी एक वर्ष फक्त रात्री जेवून, त्या दिवशी शिवाची पूजा करतो, तो सर्व यज्ञांचे फळ मिळवतो आणि सर्वोच्च स्थान प्राप्त करतो.
पृथिवीं भाजनं कृत्वा भुक्त्वा पर्वसु मानवः अहोरात्रेण चैकेन त्रिरात्रफलमश्नुते
पृथ्वीला भांडे करून, सणाच्या दिवशी जेवण केल्याने, एक दिवस-रात्रीत तीन दिवसांच्या व्रताचे फळ मिळते.
द्वयोर् मासस्य पञ्चम्योर् द्वयोः प्रतिपदोर्नरः क्षीरधाराव्रतं कुर्यात् सो ऽश्वमेधफलं लभेत्
दोन महिन्यांच्या दोन्ही पंचमीला आणि दोन्ही प्रतिपदेला, पुरुषाने क्षीरधारा व्रत करावे आणि त्याने अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.
कृष्णाष्टम्यां तु नक्तेन यावत्कृष्णचतुर्दशी भुञ्जन्भोगानवाप्नोति ब्रह्मलोकं च गच्छति
कृष्णाष्टमीपासून कृष्णचतुर्दशीपर्यंत फक्त रात्री जेवून, मनुष्य भोग मिळवतो आणि ब्रह्मलोकात जातो.
यो ऽब्दमेकं प्रकुर्वीत नक्तं पर्वसु पर्वसु ब्रह्मचारी जितक्रोधः शिवध्यानपरायणः
जो कोणी एक वर्ष, प्रत्येक सणाच्या दिवशी फक्त रात्री जेवून, ब्रह्मचर्य पाळतो, क्रोधावर विजय मिळवतो आणि शिवध्यानात मग्न राहतो—
संवत्सरान्ते विप्रेन्द्रान् भोजयेद्विधिपूर्वकम् स याति शाङ्करं लोकं नात्र कार्या विचारणा
वर्षाच्या शेवटी, योग्य रीतीने श्रेष्ठ ब्राह्मणांना जेवू घातल्यावर, तो शंकराच्या लोकात जातो; यात काहीच शंका नाही.
उपवासात् परं भैक्ष्यं भैक्ष्यात् परम् अयाचितम् अयाचितात् परं नक्तं तस्मान् नक्तेन वर्तयेत्
उपवासापेक्षा भिक्षेने मिळवलेलं अन्न श्रेष्ठ आहे; भिक्षेने मिळवलेल्या अन्नापेक्षा न मागता मिळालेलं अन्न श्रेष्ठ आहे; न मागता मिळालेल्या अन्नापेक्षा रात्रीचं जेवण श्रेष्ठ आहे. म्हणून माणसाने रात्रीचं जेवण करावं.
देवैर्भुक्तं तु पूर्वाह्णे मध्याह्ने ऋषिभिस् तथा अपराह्णे च पितृभिः संध्यायां गुह्यकादिभिः
पहाटे देवता अन्न घेतात, दुपारी ऋषी, संध्याकाळी पितर, आणि संध्याकाळच्या वेळी गुह्यक वगैरे जीव अन्न घेतात.
सर्ववेलामतिक्रम्य नक्तभोजनमुत्तमम् हविष्यभोजनं स्नानं सत्यमाहारलाघवम्
सर्व वेळा ओलांडून, रात्रीचं जेवण करणं हे सर्वात उत्तम आहे. यासोबत यज्ञासाठीचं अन्न, स्नान, सत्य बोलणं आणि अन्नात मितव्यय ठेवणं पाळावं.
अग्निकार्यमधःशय्यां नक्तभोजी समाचरेत् प्रतिमासं प्रवक्ष्यामि शिवव्रतमनुत्तमम्
जो रात्रीचं जेवण करतो त्याने अग्निहोत्र आणि जमिनीवर झोपणं पाळावं. आता मी प्रत्येक महिन्याचं श्रेष्ठ शिवव्रत सांगतो.
धर्मकामार्थमोक्षार्थं सर्वपापविशुद्धये पुष्यमासे च सम्पूज्य यः कुर्यान्नक्तभोजनम्
धर्म, काम, अर्थ, मोक्ष आणि सर्व पापांपासून शुद्धीसाठी, पुष्य महिन्यात जो भक्तिपूर्वक पूजा करून रात्रीचं जेवण करतो—
सत्यवादी जितक्रोधः शालिगोधूमगोरसैः पक्षयोरष्टमीं यत्नाद् उपवासेन वर्तयेत्
सत्य बोलणारा, रागावर विजय मिळवणारा, तांदूळ, गहू आणि गायीचं दूध यावर राहणारा, अशाने दोन्ही पक्षातील अष्टमीला काळजीपूर्वक उपवास करावा.
भूमिशय्यां च मासान्ते पौर्णमास्यां घृतादिभिः स्नाप्य रुद्रं महादेवं सम्पूज्य विधिपूर्वकम्
मासाच्या शेवटी, पौर्णिमेला, तुपाने वगैरे अभिषेक करून, विधिपूर्वक महादेव रुद्राची पूजा करून, जमिनीवर झोपावं.
यावकं चौदनं दत्त्वा सक्षीरं सघृतं द्विजाः भोजयेद् ब्राह्मणाञ्शिष्टाञ् जपेच्छान्तिं विशेषतः
यव आणि शिजवलेला भात, दूध आणि तुपासह, हे सर्व ब्राह्मणांना द्यावं, आणि विशेषतः शांतीमंत्राचा जप करावा.
तथा गोमिथुनं चैव कपिलं विनिवेदयेत् भवाय देवदेवाय शिवाय परमेष्ठिने
तसेच, एक कपिला गाय आणि वासरू शिवाला, देवांचा देव, परब्रह्म, यांच्या कल्याणासाठी अर्पण करावं.
स याति मुनिशार्दूल वाह्नेयं लोकमुत्तमम् भुक्त्वा स विपुलान् लोकान् तत्रैव स विमुच्यते
हे ऋषिश्रेष्ठ, तो वाहीनेय लोकात जातो; तिथे मोठ्या आनंदाने राहून, शेवटी तिथेच मुक्त होतो.
माघमासे तु सम्पूज्य यः कुर्यान् नक्तभोजनम् कृशरं घृतसंयुक्तं भुञ्जानः संयतेन्द्रियः
माघ महिन्यात जो भक्तिपूर्वक पूजा करून, रात्रीचं जेवण करतो, तुपात मिसळलेला कणकेचा पेज खातो, आणि इंद्रियांवर ताबा ठेवतो—
सोपवासं चतुर्दश्यां भवेदुभयपक्षयोः रुद्राय पौर्णमास्यां तु दद्याद्वै घृतकम्बलम्
दोन्ही पक्षातील चतुर्दशीला उपवास करावा आणि पौर्णिमेला रुद्राला तुपात भिजवलेलं कम्बळ द्यावं.