लिङ्गपुराणम्

सर्वभूतप्रसादश् च मृत्युकालजयस् तथा प्राजापत्यमिदं प्रोक्तम् आहङ्कारिकमुत्तमम्

सर्व जीवांना संतोष मिळवून देणे, मृत्यूच्या वेळेवर विजय मिळवणे; हे प्रजापतीचे श्रेष्ठ अहंकारजन्य सामर्थ्य आहे असे सांगितले आहे.

अकारणजगत्सृष्टिस् तथानुग्रह एव च प्रलयश्चाधिकारश् च लोकवृत्तप्रवर्तनम्

कारण नसताना जगाची निर्मिती, तसेच कृपा, संहार, अधिकार आणि लोकांच्या व्यवहाराची सुरुवात.

असादृश्यमिदं व्यक्तं निर्माणं च पृथक्पृथक् संसारस्य च कर्तृत्वं ब्राह्मम् एतद् अनुत्तमम्

ही अद्वितीय प्रकटता, वेगवेगळी निर्मिती, आणि संसारातील कर्तेपणा, हे सर्वश्रेष्ठ ब्रह्म सामर्थ्य आहे.

एतावत्तत्त्वमित्युक्तं प्राधान्यं वैष्णवं पदम् ब्रह्मणा तद्गुणं शक्यं वेत्तुमन्यैर्न शक्यते

इतकेच तत्त्व सांगितले आहे, हे मुख्य वैष्णव स्थान आहे; त्याची गुणे ब्रह्मदेव जाणू शकतो, पण इतरांना ती समजत नाहीत.

विद्यते तत्परं शैवं विष्णुना नावगम्यते असंख्येयगुणं शुद्धं को जानीयाच्छिवात्मकम्

ते श्रेष्ठ शैव सामर्थ्य आहे, पण विष्णूला ते समजत नाही; त्या शुद्ध, अनंत गुणांचे आणि शिवस्वरूपाचे खरे ज्ञान कोणाला आहे?

व्युत्थाने सिद्धयश्चैता ह्य् उपसर्गाश् च कीर्तिताः निरोद्धव्याः प्रयत्नेन वैराग्येण परेण तु

जाणिवेच्या अवस्थेनंतर मिळणाऱ्या सिद्धी आणि अडथळे हे मोठ्या प्रयत्नाने, श्रेष्ठ वैराग्याने आवरावे लागतात.

नाशातिशयतां ज्ञात्वा विषयेषु भयेषु च अश्रद्धया त्यजेत्सर्वं विरक्त इति कीर्तितः

इंद्रियांच्या विषयांमध्ये किंवा संकटांमध्ये काहीच मोठेपण नाही हे समजून, सर्व गोष्टींना उदासीनतेने सोडावे; असा माणूसच खरा विरक्त मानला जातो.

वैतृष्ण्यं पुरुषे ख्यातं गुणवैतृष्ण्यमुच्यते वैराग्येणैव संत्याज्याः सिद्धयश्चौपसर्गिकाः

माणसामध्ये इच्छा नसणे म्हणजे गुणांपासून वैराग्य असणे होय; फक्त वैराग्यानेच सिद्धी आणि अडथळे सोडता येतात.

औपसर्गिकम् आ ब्रह्मभुवनेषु परित्यजेत् निरुध्यैव त्यजेत्सर्वं प्रसीदति महेश्वरः

ब्रह्मलोकापर्यंतचे सर्व अडथळे पूर्णपणे सोडावेत; सर्व गोष्टी आवरून, त्याग केल्यावर महादेव प्रसन्न होतो.

प्रसन्ने विमला मुक्तिर् वैराग्येण परेण वै अथवानुग्रहार्थं च लीलार्थं वा तदा मुनिः

महादेव प्रसन्न झाला की, श्रेष्ठ वैराग्यामुळे शुद्ध मुक्ती मिळते; किंवा कृपेच्या किंवा लीलेच्या हेतूने तो ऋषि राहू शकतो.

अनिरुध्य विचेष्टेद्यः सो ऽप्येवं हि सुखी भवेत् क्वचिद्भूमिं परित्यज्य ह्य् आकाशे क्रीडते श्रिया

जो कोणी आवर न घालता वागतो, तोही अशाच प्रकारे सुखी होतो; कधी पृथ्वी सोडून, तो आकाशात तेजाने खेळतो.

उद्गिरेच्च क्वचिद्वेदान् सूक्ष्मानर्थान् समासतः क्वचिच्छ्रुते तदर्थेन श्लोकबन्धं करोति सः

कधी तो वेदांचे सूक्ष्म अर्थ संक्षिप्तपणे सांगतो; कधी त्या अर्थाने श्लोकांची रचना करतो.

क्वचिद्दण्डकबन्धं तु कुर्याद्बन्धं सहस्रशः मृगपक्षिसमूहस्य रुतज्ञानं च विन्दति

कधी तो हजारो गद्यरचना करतो; प्राणी आणि पक्ष्यांच्या समूहांचे आवाज समजण्याचे ज्ञानही मिळवतो.

ब्रह्माद्यं स्थावरान्तं च हस्तामलकवद्भवेत् बहुनात्र किमुक्तेन विज्ञानानि सहस्रशः

ब्रह्मापासून स्थावरांपर्यंत सर्व काही त्याला हातातील आवळ्यासारखे स्पष्ट दिसते; एवढे ज्ञान असताना अधिक काय सांगावे?

उत्पद्यन्ते मुनिश्रेष्ठा मुनेस्तस्य महात्मनः अभ्यासेनैव विज्ञानं विशुद्धं च स्थिरं भवेत्

हे श्रेष्ठ ऋषी, त्या महात्म्याच्या मनात केवळ सरावाने शुद्ध आणि स्थिर ज्ञान उत्पन्न होते.

तेजोरूपाणि सर्वाणि सर्वं पश्यति योगवित् देवबिम्बान्यनेकानि विमानानि सहस्रशः

योग जाणणारा सर्व तेजस्वी रूपे, सर्व वस्तू, असंख्य दैवी प्रतिमा आणि हजारो विमानं पाहतो.

पश्यति ब्रह्मविष्ण्विन्द्रयमाग्निवरुणादिकान् ग्रहनक्षत्रताराश् च भुवनानि सहस्रशः

तो ब्रह्मा, विष्णु, इंद्र, यम, अग्नि, वरुण आणि इतर देव, तसेच ग्रह, तारे आणि हजारो लोक पाहतो.

पातालतलसंस्थाश् च समाधिस्थः स पश्यति आत्मविद्याप्रदीपेन स्वस्थेनाचलनेन तु

समाधीस्थितीत असताना, तो पाताळातील रहिवाशांनाही पाहतो; आत्मज्ञानाच्या प्रकाशाने आणि स्थिरतेने त्यांना ओळखतो.

प्रसादामृतपूर्णेन सत्त्वपात्रस्थितेन तु तमो निहत्य पुरुषः पश्यति ह्यात्मनीश्वरम्

कृपेच्या अमृताने भरलेल्या मनाने, अज्ञानाचा अंधार दूर करून, तो पुरुष स्वतःच्या अंतर्यातील ईश्वराला पाहतो.

तस्य प्रसादाद्धर्मश् च ऐश्वर्यं ज्ञानमेव च वैराग्यमपवर्गश् च नात्र कार्या विचारणा

त्याच्या कृपेने धर्म, ऐश्वर्य, ज्ञान, वैराग्य आणि मोक्ष मिळतात; याबद्दल अधिक विचार करण्याची गरज नाही.

न शक्यो विस्तरो वक्तुं वर्षाणामयुतैरपि योगे पाशुपते निष्ठा स्थातव्यं च मुनीश्वराः

दहा हजार वर्षे जरी गेली तरी योगाचे सर्व तपशील सांगता येणार नाहीत; हे श्रेष्ठ ऋषीहो, पाशुपत योगात दृढ राहावे.

सतां जितात्मनां साक्षाद् द्विजातीनां द्विजोत्तमाः धर्मज्ञानां च साधूनाम् आचार्याणां शिवात्मनाम्

हे श्रेष्ठ द्विजांनो, जे सज्जन, आत्मसंयमी, धर्मज्ञ, सदाचारी, गुरु आणि शिवस्वभावी आहेत—

दयावतां द्विजश्रेष्ठास् तथा चैव तपस्विनाम् संन्यासिनां विरक्तानां ज्ञानिनां वशगात्मनाम्

हे श्रेष्ठ द्विजांनो, जे दयाळू, तपस्वी, संन्यासी, विरक्त, ज्ञानी आणि आत्म्यावर प्रभुत्व मिळवलेले आहेत—

दानिनां चैव दान्तानां त्रयाणां सत्यवादिनाम् अलुब्धानां सयोगानां श्रुतिस्मृतिविदां द्विजाः

हे द्विजजनांनो, जे दानशूर, संयमी, सत्य बोलणारे, लोभ नसलेले, योगाभ्यास करणारे आणि वेद-शास्त्र शिकलेले आहेत—

श्रौतस्मार्ताविरुद्धानां प्रसीदति महेश्वरः सदिति ब्रह्मणः शब्दस् तदन्ते ये लभन्त्युत

ज्यांची कृत्ये वेद आणि स्मृती यांच्या विरोधात नाहीत, त्यांच्यावर महेश्वर प्रसन्न होतो. म्हणूनच ब्रह्मदेवाने हे सांगितले आहे आणि शेवटी हेच लोक ते फळ मिळवतात.

सायुज्यं ब्रह्मणो याति तेन सन्तः प्रचक्षते दशात्मके ये विषये साधने चाष्टलक्षणे

ब्रह्माशी एकरूपता मिळते, म्हणूनच सज्जन लोक म्हणतात की जे दहा गुण आणि आठ साधने आपल्या आचरणात पाळतात—

न क्रुध्यन्ति न हृष्यन्ति जितात्मानस्तु ते स्मृताः सामान्येषु च द्रव्येषु तथा वैशेषिकेषु च

ते ना कधी रागावतात ना फार आनंदी होतात; ज्यांनी मन जिंकले आहे, त्यांना असेच ओळखले जाते, मग ती सामान्य वस्तू असो वा खास वस्तू असो.

ब्रह्मक्षत्रविशो यस्माद् युक्तास्तस्माद्द्विजातयः वर्णाश्रमेषु युक्तस्य स्वर्गादिसुखकारिणः

ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्य हे एकत्र आहेत म्हणून त्यांना द्विज म्हणतात; जो आपल्या जातीच्या आणि आश्रमाच्या कर्तव्यांत निष्ठावान असतो, तो स्वर्गादी सुखांचा कारणीभूत असतो.

श्रौतस्मार्तस्य धर्मस्य ज्ञानाद्धर्मज्ञ उच्यते विद्यायाः साधनात्साधुब्रह्मचारी गुरोर्हितः

वेद आणि स्मृती यांचे ज्ञान ज्याला आहे, त्याला धर्मज्ञ म्हणतात; विद्या मिळवून जो ब्रह्मचारी गुरुच्या सेवेत असतो, तो सुद्धा श्रेष्ठ मानला जातो.