पद्माश्रितो महादेवः सर्वदेवपतिः शिवः तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्रीपत्त्रं न त्यजेद्बुधः
कमळात महादेव, सर्व देवांचे स्वामी शिव, वास करतात. म्हणून बुद्धिमान माणसाने श्रीपत्र कधीही सोडू नये.
नीलोत्पलं चोत्पलं च कमलं च विशेषतः सर्ववश्यकरं पद्मं शिला सर्वार्थसिद्धिदा
निळं कमळ, पांढरं कमळ आणि विशेषतः लाल कमळ हे सर्व अतिशय प्रभावी आहेत. शिळा कमळ सर्व कार्यात यश देतं.
कृष्णागरुसमुद्भूतं सर्वपापनिकृन्तनम् गुग्गुलुप्रभृतीनां चैव दीपानां च निवेदनम्
काळ्या अगरूच्या लाकडापासून जे तयार होतं ते सर्व पाप नष्ट करतं. गुग्गुळ आणि इतर धूप देखील अर्पण करावेत.
सर्वरोगक्षयं चैव चन्दनं सर्वसिद्धिदम् सौगन्धिकं तथा धूपं सर्वकामार्थसाधकम्
चंदन सर्व रोग दूर करतं आणि सर्व सिद्धी मिळवून देतं. सुवासिक धूप सुद्धा सर्व इच्छा पूर्ण करतं.
श्वेतागरूद्भवं चैव तथा कृष्णागरूद्भवम् सौम्यं सीतारिधूपं च साक्षान्निर्वाणसिद्धिदम्
पांढऱ्या अगरू आणि काळ्या अगरूपासून बनवलेलं धूप, तसेच सौम्य सीतारी धूप, हे प्रत्यक्ष मोक्ष प्राप्त करून देतं.
श्वेतार्ककुसुमे साक्षाच् चतुर्वक्त्रः प्रजापतिः कर्णिकारस्य कुसुमे मेधा साक्षाद्व्यवस्थिता
पांढऱ्या अर्काच्या फुलात चतुर्मुख प्रजापती प्रत्यक्ष असतो. कर्णिकाराच्या फुलात विद्या देवी स्वतः वास करते.
करवीरे गणाध्यक्षो बके नारायणः स्वयम् सुगन्धिषु च सर्वेषु कुसुमेषु नगात्मजा
करवीराच्या फुलात गणाध्यक्ष वास करतात. बकुळाच्या फुलात नारायण स्वतः असतो आणि सर्व सुवासिक फुलांत पर्वतराजकन्या वास करते.
तस्मादेतैर्यथालाभं पुष्पधूपादिभिः शुभैः पूजयेद्देवदेवेशं भक्त्या वित्तानुसारतः
म्हणून, ज्या ज्या गोष्टी मिळतील त्या त्या शुभ फुले, धूप आणि इतर वस्तूंनी, भक्तीने आणि आपल्या सामर्थ्यानुसार देवाधिदेवाची पूजा करावी.
निवेदयेत्ततो भक्त्या पायसं च महाचरुम् सघृतं सोपदंशं च सर्वद्रव्यसमन्वितम्
नंतर भक्तीने पायस आणि उत्तम प्रकारचं चरू, तूप घालून, सर्व प्रकारच्या पदार्थांनी युक्त करून अर्पण करावं.
शुद्धान्नं वापि मुद्गान्नम् आढकं चार्धकं तु वा चामरं तालवृन्तं च तस्मै भक्त्या निवेदयेत्
किंवा शुद्ध भात, किंवा मूगडाळीचा भात, अर्धा किंवा एक माप, आणि चामर, तसेच ताडाच्या पंख्याचं पान, हे सर्व भक्तीने अर्पण करावं.
उपहाराणि पुण्यानि न्यायेनैवार्जितान्यपि नानाविधानि चार्हाणि प्रोक्षितान्यंभसा पुनः
सर्व पुण्यदायक उपहार, योग्य मार्गाने मिळवलेले असोत किंवा विविध प्रकारचे दान, हे सर्व पाण्याने शुद्ध करून मग अर्पण करावेत.
निवेदयेच्च रुद्राय भक्तियुक्तेन चेतसा क्षीराद्वै सर्वदेवानां स्थित्यर्थममृतं ध्रुवम्
रुद्राला भक्तिपूर्वक मनाने अर्पण करावं. दूध हे सर्व देवांच्या पालनासाठी अमृत आहे.
विष्णुना जिष्णुना साक्षाद् अन्ने सर्वं प्रतिष्ठितम् भूतानाम् अन्नदानेन प्रीतिर् भवति शङ्करे
विष्णू आणि जिष्णू यांच्या कृपेने सर्व अन्नात स्थैर्य आहे. अन्नदान केल्याने शंकर सर्व प्राण्यांवर प्रसन्न होतो.
तस्मात् सम्पूजयेद् देवम् अन्ने प्राणाः प्रतिष्ठिताः उपहारे तथा तुष्टिर् व्यञ्जने पवनः स्वयम्
म्हणून, अन्नातच प्राण असतात म्हणून देवाची अन्नाने पूजा करावी. उपहारात तृप्ती असते आणि भाज्यांमध्ये वारा स्वतः वास करतो.
सर्वात्मको महादेवो गन्धतोये ह्यपाम्पतिः पीठे वै प्रकृतिः साक्षान् महदाद्यैर्व्यवस्थिता
सर्वांच्या अंतरात्मा असलेले महादेव, सुगंधी पाण्यांचे स्वामी, हेच खरे आसन आहेत. प्रकृतीच्या रूपात, महत्तत्त्व व इतर तत्त्वांसह ते स्थिर आहेत.
तस्माद्देवं यजेद्भक्त्या प्रतिमासं यथाविधि पौर्णमास्यां व्रतं कार्यं सर्वकामार्थसिद्धये
म्हणून, प्रत्येक महिन्याला योग्य पद्धतीने आणि भक्तीभावाने देवाची पूजा करावी. पौर्णिमेला सर्व इच्छा पूर्ण व्हाव्यात म्हणून व्रत पाळावे.
सत्यं शौचं दया शान्तिः संतोषो दानमेव च पौर्णमास्याममावास्याम् उपवासं च कारयेत्
सत्य, शुद्धता, दया, शांतता, समाधान आणि दान हे आचरणात आणावे. पौर्णिमा आणि अमावास्येला उपवास करावा.
संवत्सरान्ते गोदानं वृषोत्सर्गं विशेषतः भोजयेद्ब्राह्मणान्भक्त्या श्रोत्रियान् वेदपारगान्
वर्षाच्या शेवटी विशेषतः गायी द्याव्यात, वृषभ सोडावा आणि वेदपारंगत ब्राह्मणांना भक्तीने जेवू घालावे.
तल् लिङ्गं पूजितं तेन सर्वद्रव्यसमन्वितम् स्थापयेद् वा शिवक्षेत्रे दापयेद् ब्राह्मणाय वा
सर्व प्रकारच्या द्रव्यांनी पूजलेले ते लिंग शिवाच्या पवित्र स्थळी स्थापावे किंवा ब्राह्मणाला द्यावे.
य एवं सर्वमासेषु शिवलिङ्गमहाव्रतम् कुर्याद्भक्त्या मुनिश्रेष्ठाः स एव तपतां वरः
जो कोणी हे शिवलिंग महाव्रत दर महिन्याला भक्तीने पाळतो, तो खऱ्या अर्थाने तपस्व्यांमध्ये श्रेष्ठ ठरतो.
सूर्यकोटिप्रतीकाशैर् विमानै रत्नभूषितैः गत्वा शिवपुरं दिव्यं नेहायाति कदाचन
दहा कोटी सूर्यांसारखी तेजस्वी आणि रत्नांनी सजवलेली विमानं घेऊन जो शिवाच्या दिव्य नगरीत पोहोचतो, तो पुन्हा कधीच इथे येत नाही.
अथवा ह्येकमासं वा चरेदेवं व्रतोत्तमम् शिवलोकमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा
किंवा, हे श्रेष्ठ व्रत एखाद्या महिन्यासाठी जरी पाळले, तरी शिवलोक मिळतो—यात काहीच शंका नाही.
अथवा सक्तचित्तश्चेद् यान्यान् संचिन्तयेद्वरान् वर्षमेकं चरेदेवं तांस्तान्प्राप्य शिवं व्रजेत्
किंवा, जर मन इतर इच्छांमध्ये गुंतले असेल, तर एक वर्ष हे व्रत पाळल्यावर त्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात आणि मग शिवाकडे पोहोचतो.
देवत्वं वा पितृत्वं वा देवराजत्वमेव च गाणपत्यपदं वापि सक्तो ऽपि लभते नरः
देवतापद, पितरपद, देवांचा राजा होणे किंवा गणपतीचे स्थान—ज्या गोष्टीत मन गुंतले, ते सर्व मनुष्याला मिळते.
विद्यार्थी लभते विद्यां भोगार्थी भोगमाप्नुयात् द्रव्यार्थी च निधिं पश्येद् आयुःकामश् चिरायुषम्
ज्ञानाची इच्छा असणाऱ्याला ज्ञान मिळते, भोगाची इच्छा असणाऱ्याला सुख मिळते, संपत्ती हवी असणाऱ्याला धन सापडते आणि दीर्घायुष्याची इच्छा असणाऱ्याला दीर्घायुष्य मिळते.
यान्यांश्चिन्तयते कामांस् तांस्तान्प्राप्येह मोदते एकमासव्रतादेव सो ऽन्ते रुद्रत्वमाप्नुयात्
ज्या इच्छा मनात धरतो, त्या सर्व येथे मिळतात; आणि एक महिन्याचे व्रत पाळल्यावर शेवटी रुद्रपद मिळते.
इदं पवित्रं परमं रहस्यं व्रतोत्तमं विश्वसृजापि सृष्टम् हिताय देवासुरसिद्धमर्त्यविद्याधराणां परमं शिवेन
हे पवित्र, श्रेष्ठ आणि गुप्त व्रत विश्वनिर्मात्याने देव, असुर, सिद्ध, माणसे आणि विद्याधर यांच्या कल्याणासाठी, शिवानेच निर्माण केले आहे.
सम्पूज्य पूज्यं विधिनैवमीशं प्रणम्य मूर्ध्ना सह भृत्यपुत्रैः व्यपोहनं नाम जपेत्स्तवं च प्रदक्षिणं कृत्य शिवं प्रयत्नात्
या पद्धतीने विधिपूर्वक ईश्वराची पूजा करून, आपले डोके वाकवून, नोकर आणि मुलांसह, 'व्यपोहना' नावाचा स्तोत्र म्हणावा आणि प्रयत्नपूर्वक शिवाची प्रदक्षिणा करावी.
पुराकृतं विश्वसृजा स्तवं च हिताय देवेन जगत्त्रयस्य पितामहेनैव सुरैश्च सार्धं महानुभावेन महार्घ्यम् एतत्
हे स्तोत्र विश्वनिर्मात्याने तीनही जगाच्या कल्याणासाठी रचले, आणि सर्व देवांसह, त्या महान आणि पूज्य देवाने अर्पण केले.
व्यपोहनस्तवं वक्ष्ये सर्वसिद्धिप्रदं शुभम् नन्दिनश् च मुखाच्छ्रुत्वा कुमारेण महात्मना
आता मी 'व्यपोहना' हे सर्व सिद्धी देणारे आणि मंगल स्तोत्र सांगतो, जे नंदीच्या तोंडून महात्मा कुमाराने ऐकले.