लिङ्गपुराणम्

जलमध्ये हुतवहं चाधाय परिरक्षणम् अग्निनिग्रहणं हस्ते स्मृतिमात्रेण चागमः

पाण्याच्या मध्ये अग्नी ठेवला तर तो सुरक्षित राहतो; अग्नीला हाताने आवरता येते, आणि केवळ आठवणीने तो बोलावता येतो, असे शिकवले आहे.

भस्मीभूतविनिर्माणं यथापूर्वं सकामतः द्वाभ्यां रूपविनिष्पत्तिर् विना तैस्त्रिभिर् आत्मनः

पूर्वीप्रमाणे इच्छेने राखेची निर्मिती करता येते; दोन तत्त्वांनी रूप प्रकट होते, पण त्यांशिवाय, तीन तत्त्वांनी स्वतःहून प्रकट होते.

चतुर्विंशात्मकं ह्येतत् तैजसं मुनिपुङ्गवाः मनोगतित्वं भूतानाम् अन्तर्निवसनं तथा

हे चोवीस तत्त्वांनी बनलेले तेजस्वी सामर्थ्य आहे, हे श्रेष्ठ ऋषींनो; यात सर्व भूतांच्या मनाचा वेग आणि त्यांच्या अंतर्यामी वास आहे.

पर्वतादिमहाभारस्कन्धेनोद्वहनं पुनः लघुत्वं च गुरुत्वं च पाणिभ्यां वायुधारणम्

पुन्हा, मोठ्या पर्वतांचे भार उचलणे, तसेच हलकेपणा आणि जडपणा, हे सर्व हातांनी वायूचे सामर्थ्य धारण केल्याने शक्य होते.

अङ्गुल्यग्रनिघातेन भूमेः सर्वत्र कंपनम् एकेन देहनिष्पत्तिर् वातैश्वर्यं स्मृतं बुधैः

बोटांच्या टोकांनी ठोके दिल्यास पृथ्वीवर सर्वत्र कंप निर्माण होतो; एकाच गोष्टीने शरीराची निर्मिती होते, आणि वायूवर प्रभुत्व मिळवणे हे ज्ञानी लोक ओळखतात.

छायाविहीननिष्पत्तिर् इन्द्रियाणां च दर्शनम् आकाशगमनं नित्यम् इन्द्रियार्थैः समन्वितम्

छाया नसलेली निर्मिती, इंद्रियांचे दर्शन, अवकाशातून सतत गती, आणि इंद्रियांच्या विषयांसह असणे.

दूरे च शब्दग्रहणं सर्वशब्दावगाहनम् तन्मात्रलिङ्गग्रहणं सर्वप्राणिनिदर्शनम्

दूरवरचे शब्द ऐकणे, सर्व शब्दांमध्ये एकरूप होणे, सूक्ष्म चिन्हे जाणणे, आणि सर्व जीवांचे दर्शन करणे.

ऐन्द्रम् ऐश्वर्यम् इत्युक्तम् एतैरुक्तः पुरातनः यथाकामोपलब्धिश् च यथाकामविनिर्गमः

हे ऐंद्र सामर्थ्य म्हणून ओळखले जाते; प्राचीन काळी असेच सांगितले आहे, आणि इच्छेनुसार प्राप्ती व इच्छेनुसार निर्गमन होते.

सर्वत्राभिभवश्चैव सर्वगुह्यनिदर्शनम् कामानुरूपनिर्माणं वशित्वं प्रियदर्शनम्

सर्वत्र विजय मिळवणे, सर्व गुपितांचा उलगडा करणे, इच्छेनुसार निर्मिती करणे, वशता आणि प्रियदर्शन.

संसारदर्शनं चैव मानसं गुणलक्षणम् छेदनं ताडनं बन्धं संसारपरिवर्तनम्

संसाराचे दर्शन, मनाचे गुणधर्म, छेदणे, मारणे, बांधणे आणि संसाराचा बदल.

सर्वभूतप्रसादश् च मृत्युकालजयस् तथा प्राजापत्यमिदं प्रोक्तम् आहङ्कारिकमुत्तमम्

सर्व जीवांना संतोष मिळवून देणे, मृत्यूच्या वेळेवर विजय मिळवणे; हे प्रजापतीचे श्रेष्ठ अहंकारजन्य सामर्थ्य आहे असे सांगितले आहे.

अकारणजगत्सृष्टिस् तथानुग्रह एव च प्रलयश्चाधिकारश् च लोकवृत्तप्रवर्तनम्

कारण नसताना जगाची निर्मिती, तसेच कृपा, संहार, अधिकार आणि लोकांच्या व्यवहाराची सुरुवात.

असादृश्यमिदं व्यक्तं निर्माणं च पृथक्पृथक् संसारस्य च कर्तृत्वं ब्राह्मम् एतद् अनुत्तमम्

ही अद्वितीय प्रकटता, वेगवेगळी निर्मिती, आणि संसारातील कर्तेपणा, हे सर्वश्रेष्ठ ब्रह्म सामर्थ्य आहे.

एतावत्तत्त्वमित्युक्तं प्राधान्यं वैष्णवं पदम् ब्रह्मणा तद्गुणं शक्यं वेत्तुमन्यैर्न शक्यते

इतकेच तत्त्व सांगितले आहे, हे मुख्य वैष्णव स्थान आहे; त्याची गुणे ब्रह्मदेव जाणू शकतो, पण इतरांना ती समजत नाहीत.

विद्यते तत्परं शैवं विष्णुना नावगम्यते असंख्येयगुणं शुद्धं को जानीयाच्छिवात्मकम्

ते श्रेष्ठ शैव सामर्थ्य आहे, पण विष्णूला ते समजत नाही; त्या शुद्ध, अनंत गुणांचे आणि शिवस्वरूपाचे खरे ज्ञान कोणाला आहे?

व्युत्थाने सिद्धयश्चैता ह्य् उपसर्गाश् च कीर्तिताः निरोद्धव्याः प्रयत्नेन वैराग्येण परेण तु

जाणिवेच्या अवस्थेनंतर मिळणाऱ्या सिद्धी आणि अडथळे हे मोठ्या प्रयत्नाने, श्रेष्ठ वैराग्याने आवरावे लागतात.

नाशातिशयतां ज्ञात्वा विषयेषु भयेषु च अश्रद्धया त्यजेत्सर्वं विरक्त इति कीर्तितः

इंद्रियांच्या विषयांमध्ये किंवा संकटांमध्ये काहीच मोठेपण नाही हे समजून, सर्व गोष्टींना उदासीनतेने सोडावे; असा माणूसच खरा विरक्त मानला जातो.

वैतृष्ण्यं पुरुषे ख्यातं गुणवैतृष्ण्यमुच्यते वैराग्येणैव संत्याज्याः सिद्धयश्चौपसर्गिकाः

माणसामध्ये इच्छा नसणे म्हणजे गुणांपासून वैराग्य असणे होय; फक्त वैराग्यानेच सिद्धी आणि अडथळे सोडता येतात.

औपसर्गिकम् आ ब्रह्मभुवनेषु परित्यजेत् निरुध्यैव त्यजेत्सर्वं प्रसीदति महेश्वरः

ब्रह्मलोकापर्यंतचे सर्व अडथळे पूर्णपणे सोडावेत; सर्व गोष्टी आवरून, त्याग केल्यावर महादेव प्रसन्न होतो.

प्रसन्ने विमला मुक्तिर् वैराग्येण परेण वै अथवानुग्रहार्थं च लीलार्थं वा तदा मुनिः

महादेव प्रसन्न झाला की, श्रेष्ठ वैराग्यामुळे शुद्ध मुक्ती मिळते; किंवा कृपेच्या किंवा लीलेच्या हेतूने तो ऋषि राहू शकतो.

अनिरुध्य विचेष्टेद्यः सो ऽप्येवं हि सुखी भवेत् क्वचिद्भूमिं परित्यज्य ह्य् आकाशे क्रीडते श्रिया

जो कोणी आवर न घालता वागतो, तोही अशाच प्रकारे सुखी होतो; कधी पृथ्वी सोडून, तो आकाशात तेजाने खेळतो.

उद्गिरेच्च क्वचिद्वेदान् सूक्ष्मानर्थान् समासतः क्वचिच्छ्रुते तदर्थेन श्लोकबन्धं करोति सः

कधी तो वेदांचे सूक्ष्म अर्थ संक्षिप्तपणे सांगतो; कधी त्या अर्थाने श्लोकांची रचना करतो.

क्वचिद्दण्डकबन्धं तु कुर्याद्बन्धं सहस्रशः मृगपक्षिसमूहस्य रुतज्ञानं च विन्दति

कधी तो हजारो गद्यरचना करतो; प्राणी आणि पक्ष्यांच्या समूहांचे आवाज समजण्याचे ज्ञानही मिळवतो.

ब्रह्माद्यं स्थावरान्तं च हस्तामलकवद्भवेत् बहुनात्र किमुक्तेन विज्ञानानि सहस्रशः

ब्रह्मापासून स्थावरांपर्यंत सर्व काही त्याला हातातील आवळ्यासारखे स्पष्ट दिसते; एवढे ज्ञान असताना अधिक काय सांगावे?

उत्पद्यन्ते मुनिश्रेष्ठा मुनेस्तस्य महात्मनः अभ्यासेनैव विज्ञानं विशुद्धं च स्थिरं भवेत्

हे श्रेष्ठ ऋषी, त्या महात्म्याच्या मनात केवळ सरावाने शुद्ध आणि स्थिर ज्ञान उत्पन्न होते.

तेजोरूपाणि सर्वाणि सर्वं पश्यति योगवित् देवबिम्बान्यनेकानि विमानानि सहस्रशः

योग जाणणारा सर्व तेजस्वी रूपे, सर्व वस्तू, असंख्य दैवी प्रतिमा आणि हजारो विमानं पाहतो.

पश्यति ब्रह्मविष्ण्विन्द्रयमाग्निवरुणादिकान् ग्रहनक्षत्रताराश् च भुवनानि सहस्रशः

तो ब्रह्मा, विष्णु, इंद्र, यम, अग्नि, वरुण आणि इतर देव, तसेच ग्रह, तारे आणि हजारो लोक पाहतो.

पातालतलसंस्थाश् च समाधिस्थः स पश्यति आत्मविद्याप्रदीपेन स्वस्थेनाचलनेन तु

समाधीस्थितीत असताना, तो पाताळातील रहिवाशांनाही पाहतो; आत्मज्ञानाच्या प्रकाशाने आणि स्थिरतेने त्यांना ओळखतो.

प्रसादामृतपूर्णेन सत्त्वपात्रस्थितेन तु तमो निहत्य पुरुषः पश्यति ह्यात्मनीश्वरम्

कृपेच्या अमृताने भरलेल्या मनाने, अज्ञानाचा अंधार दूर करून, तो पुरुष स्वतःच्या अंतर्यातील ईश्वराला पाहतो.