लिङ्गपुराणम्

व्रतमेतत्त्वया प्रोक्तं पशुपाशविमोक्षणम् व्रतं पाशुपतं लैङ्गं पुरा देवैर् अनुष्ठितम्

हे व्रत, जे तू सांगितलेस, भवबंधनातून मुक्त करणारे आहे—पाशुपत व्रत, लिंगाशी संबंधित, पूर्वी देवांनी आचरलेले.

वक्तुमर्हसि चास्माकं यथापूर्वं त्वया श्रुतम् पुरा सनत्कुमारेण पृष्टः शैलादिरादरात्

तू पूर्वी जसे ऐकलेस, तसेच आम्हाला सांगावे, कारण पूर्वी सनत्कुमाराने तुला आदराने विचारले होते, हे पर्वतराज.

नन्दी प्राह वचस्तस्मै प्रवदामि समासतः देवैर्दैत्यैस् तथा सिद्धैर् गन्धर्वैः सिद्धचारणैः

नंदीने त्याला असे उत्तर दिले: मी थोडक्यात सांगतो—देव, दैत्य, सिद्ध, गंधर्व आणि सिद्ध चारण यांनी आचरलेले व्रत—

मुनिभिश् च महाभागैर् अनुष्ठितमनुत्तमम् व्रतं द्वादशलिङ्गाख्यं पशुपाशविमोक्षणम्

आणि मोठ्या भाग्यवान ऋषींनीही आचरलेले, द्वादशलिंग नावाचे, भवबंधनातून मुक्त करणारे श्रेष्ठ व्रत.

भोगदं योगदं चैव कामदं मुक्तिदं शुभम् अवियोगकरं पुण्यं भक्तानां भयनाशनम्

हे व्रत भोग, योग, इच्छा, मुक्ती आणि शुभत्व देते; भक्तांसाठी अखंड पुण्य देते आणि भय दूर करते.

षडङ्गसहितान् वेदान् मथित्वा तेन निर्मितम् सर्वदानोत्तमं पुण्यम् अश्वमेधायुताधिकम्

सहा अंगांसह वेदांचे मंथन करून हे व्रत निर्माण झाले; हे सर्व दानांमध्ये श्रेष्ठ आणि दहा हजार अश्वमेध यज्ञांपेक्षा पुण्यकारी आहे.

सर्वमङ्गलदं पुण्यं सर्वशत्रुविनाशनम् संसारार्णवमग्नानां जन्तूनामपि मोक्षदम्

हे व्रत सर्व शुभत्व आणि पुण्य देते, सर्व शत्रूंचा नाश करते, आणि संसारसागरात बुडालेल्या प्राण्यांनाही मुक्ती देते.

सर्वव्याधिहरं चैव सर्वज्वरविनाशनम् देवैरनुष्ठितं पूर्वं ब्रह्मणा विष्णुना तथा

हे सर्व आजार नाहीसे करणारे आणि सर्व ताप दूर करणारे आहे. हे पूर्वी देवांनी, ब्रह्मदेव आणि विष्णू यांनी केले होते.

कृत्वा कनीयसं लिङ्गं स्नाप्य चन्दनवारिणा चैत्रमासादि विप्रेन्द्राः शिवलिङ्गव्रतं चरेत्

लहान शिवलिंग तयार करून, त्याला चंदनाच्या पाण्याने स्नान घालावे आणि चैत्र महिन्यापासून हे शिवलिंगव्रत करावे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो.

कृत्वा हैमं शुभं पद्मं कर्णिकाकेसरान्वितम् नवरत्नैश् च खचितम् अष्टपत्रं यथाविधि

सुंदर असे सोन्याचे कमळ, त्यात करंड आणि केसर असलेले, नवरत्नांनी मढवलेले आणि आठ पाकळ्यांचे, योग्य पद्धतीने तयार करावे.

कर्णिकायां न्यसेल्लिङ्गं स्फाटिकं पीठसंयुतम् तत्र भक्त्या यथान्यायम् अर्चयेद् बिल्वपत्रकैः

त्या करंडामध्ये पिंपळासहित स्फटिकाचे लिंग ठेवावे आणि तिथे भक्तीने, योग्य रीतीने, बेलाच्या पानांनी पूजन करावे.

सितैः सहस्रकमलै रक्तैर्नीलोत्पलैरपि श्वेतार्ककर्णिकारैश् च करवीरैर्बकैरपि

हजार पांढरी कमळे, लाल आणि निळ्या निलकमळांच्या फुलांनी, पांढऱ्या अर्काच्या फुलांनी, करवीर आणि बकुळ फुलांनीही पूजन करावे.

एतैरन्यैर् यथालाभं गायत्र्या तस्य सुव्रताः सम्पूज्य चैव गन्धाद्यैर् धूपैर्दीपैश् च मङ्गलैः

याशिवाय इतर मिळतील त्या फुलांनी, गायत्री मंत्राने, सुवासिक द्रव्यांनी, मंगल धूप आणि दिव्यांनी पूजन करावे, हे दृढनिश्चयी साधकांनो.

नीराजनाद्यैश्चान्यैश् च लिङ्गमूर्तिमहेश्वरम् अगरुं दक्षिणे दद्याद् अघोरेण द्विजोत्तमाः

निराजन आणि इतर विधींनी महादेवाच्या लिंगमूर्तीचे पूजन करावे. दक्षिणेला अघोर मंत्राने अगरू वाहावे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो.

पश्चिमे सद्यमन्त्रेण दिव्यां चैव मनःशिलाम् उत्तरे वामदेवेन चन्दनं वापि दापयेत्

पश्चिमेला सद्योजात मंत्राने दिव्य मनःशिला अर्पण करावी आणि उत्तरेला वामदेव मंत्राने चंदन किंवा तसेच काही अर्पण करावे.

पुरुषेण मुनिश्रेष्ठा हरितालं च पूर्वतः सितागरूद्भवं विप्रास् तथा कृष्णागरूद्भवम्

पूर्वेला पुरुष मंत्राने हरिताळ अर्पण करावे, हे श्रेष्ठ ऋषींनो. तसेच, पांढरे अगरू आणि काळे अगरूही अर्पण करावे, हे ब्राह्मणांनो.

तथा गुग्गुलुधूपं च सौगन्धिकमनुत्तमम् सितारं नाम धूपं च दद्याद् ईशाय भक्तितः

तसेच, उत्तम सुगंधी गूगुळाचा धूप, आणि सितारा नावाचा धूप, हे सर्व भक्तीने ईशाला अर्पण करावे.

महाचरुर्निवेद्यः स्याद् आढकान्नमथापि वा एतद् वः कथितं पुण्यं शिवलिङ्गमहाव्रतम्

मोठा नैवेद्य अर्पण करावा किंवा मापाने शिजवलेले अन्न अर्पण करावे. हे पुण्यदायक शिवलिंग महाव्रत मी तुम्हाला सांगितले आहे.

सर्वमासेषु सामान्यं विशेषो ऽपि च कीर्त्यते वैशाखे वज्रलिङ्गं च ज्येष्ठे मारकतं तथा

हे सर्व महिन्यांसाठी सामान्य आहे, पण आता विशेष नियम सांगतो: वैशाखात वज्राचे लिंग, ज्येष्ठात माणिक्याचे लिंग करावे.

आषाढे मौक्तिकं लिङ्गं श्रावणे नीलनिर्मितम् मासि भाद्रपदे लिङ्गं पद्मरागमयं शुभम्

आषाढात मोत्याचे लिंग, श्रावणात निळ्या रत्नाचे, आणि भाद्रपदात पद्मराग रत्नाचे शुभ लिंग करावे.

आश्विने चैव विप्रेन्द्राः गोमेदकमयं शुभम् प्रवालेनैव कार्तिक्यां तथा वै मार्गशीर्षके

आश्विनात गोमेदक रत्नाचे शुभ लिंग, कार्तिकात प्रवाळाचे, आणि मार्गशीर्षातही तसेच करावे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो.

वैडूर्यनिर्मितं लिङ्गं पुष्परागेण पुष्यके माघे च सूर्यकान्तेन फाल्गुने स्फाटिकेन च

पुष्य महिन्यात वैडूर्य रत्नाचे लिंग, माघात सूर्यकांत रत्नाचे, आणि फाल्गुनात स्फटिकाचे लिंग करावे.

सर्वमासेषु कमलं हैममेकं विधीयते अलाभे राजतं वापि केवलं कमलं तु वा

सर्व महिन्यांत एक सोन्याचे कमळ ठेवावे, मिळाले नाही तर चांदीचे, किंवा कमळाचे फुल जरी असेल तरी चालेल.

रत्नानाम् अप्यलाभे तु हेम्ना वा राजतेन वा रजतस्याप्यलाभे तु ताम्रलोहेन कारयेत्

रत्ने मिळाली नाहीत तर सोन्याचे किंवा चांदीचे करावे. चांदीही नसेल तर तांबे किंवा दुसऱ्या धातूचे करावे.

शैलं वा दारुजं वापि मृन्मयं वा सवेदिकम् सर्वगन्धमयं वापि क्षणिकं परिकल्पयेत्

किंवा ते दगडाचे, लाकडाचे, मातीचे पिंपळासह, सर्व सुगंधी द्रव्यांचे किंवा तात्पुरते तयार केलेले असू शकते.

हैमन्तिके महादेवं श्रीपत्त्रेणैव पूजयेत् सर्वमासेषु कमलं हैममेकमथापि वा

हिवाळ्यात महादेवाची पूजा श्रीपत्राच्या पानाने करावी. सर्व महिन्यांत सोन्याच्या कमळाने किंवा एकच सोन्याचं कमळ असेल तरी ते अर्पण करावं.

राजतं वापि कमलं हैमकर्णिकमुत्तमम् राजतस्याप्यभावे तु बिल्वपत्रैः समर्चयेत्

किंवा सोन्याच्या केशर असलेल्या चांदीच्या कमळाने पूजा करावी. चांदीचं कमळ नसेल तर बिल्वपत्रांनी पूजा करावी.

सहस्रकमलालाभे तदर्धेनापि पूजयेत् तदर्धार्धेन वा रुद्रम् अष्टोत्तरशतेन वा

हजार कमळ मिळाली नाहीत तर त्याच्या अर्ध्या संख्येने, किंवा त्याच्या अर्ध्या भागाने, किंवा शंभर आठ कमळांनी सुद्धा रुद्राची पूजा करावी.

बिल्वपत्रे स्थिता लक्ष्मीर् देवी लक्षणसंयुता नीलोत्पले ऽंबिका साक्षाद् उत्पले षण्मुखः स्वयम्

बिल्वपत्रात लक्ष्मी देवी सर्व शुभ चिन्हांनी युक्त राहते. निळ्या कमळात अंबिका प्रत्यक्ष वास करते आणि कमळात षण्मुख स्वतः असतो.