लिङ्गपुराणम्

कथं पशुपतिं दृष्ट्वा पशुपाशविमोक्षणम् पशुत्वं तत्यजुर्देवास् तन्नो वक्तुमिहार्हसि

पशुपतीचे दर्शन घेऊन देवांनी आपली पशुसारखी बंधने कशी सोडली? त्यांनी कसे मुक्ती मिळवली, ते आम्हाला येथे सांगावे.

पुरा कैलासशिखरे भोग्याख्ये स्वपुरे स्थितम् समेत्य देवाः सर्वज्ञम् आजग्मुस्तत्प्रसादतः

पूर्वी कैलास शिखरावर, भोग्य नावाच्या आपल्या नगरीत, सर्व देव एकत्र आले आणि सर्वज्ञ परमेश्वराकडे त्याच्या कृपेने गेले.

हिताय सर्वदेवानां ब्रह्मणा च जनार्दनः गरुडस्य तथा स्कन्धम् आरुह्य पुरुषोत्तमः

सर्व देवांच्या कल्याणासाठी जनार्दन आणि ब्रह्मा, गरुडाच्या खांद्यावर बसून, परमपुरुषासोबत निघाले.

जगाम देवताभिर् वै देवदेवान्तिकं हरिः सर्वे सम्प्राप्य देवस्य सार्धं गिरिवरं शुभम्

हरी आणि सर्व देव, देवांचा देव याच्या समोर गेले; सर्वजण त्या शुभ पर्वतावर पोहोचून त्याच्यासोबत थांबले.

सेन्द्राः ससाध्याः सयमाः प्रणेमुर् गिरिमुत्तमम् भगवान् वासुदेवो ऽसौ गरुडाद् गरुडध्वजः अवतीर्य गिरिं मेरुम् आरुरोह सुरोत्तमैः

इंद्र, साध्य, यम यांच्यासह सर्वांनी उत्तम पर्वताला वंदन केले; भगवंत वासुदेव, गरुडध्वज, गरुडावरून उतरून, श्रेष्ठ देवांसह मेरू पर्वतावर गेले.

सकलदुरितहीनं सर्वदं भोगमुख्यं मुदितकुररवृन्दं नादितं नागवृन्दैः मधुररणितगीतं सानुकूलान्धकारं पदरचितवनान्तं कान्तवातान्ततोयम्

सर्व दुःखापासून मुक्त, नेहमी आनंद देणारे, आनंदी कुररांच्या आवाजाने गूंजणारे, नागांच्या गाण्याने भरलेले, मधुर संगीताने निनादलेले, सौम्य अंधाराने छायायुक्त, सुंदर वाऱ्याने आणि थंड पाण्याने नटलेले असे ते स्थान होते.

भवनशतसहस्रैर् जुष्टम् आदित्यकल्पैर् ललितगतिविदग्धैर् हंसवृन्दैश् च भिन्नम् धवखदिरपलाशैश् चन्दनाद्यैश् च वृक्षैर् द्विजवरगणवृन्दैः कोकिलाद्यैर्द्विरेफैः

शेकडो हजारो राजवाड्यांनी, सूर्यासारख्या तेजाने उजळलेले, चपळ हंसांच्या थव्यांनी, धव, खदिर, पळस, चंदन व इतर वृक्षांनी, तसेच श्रेष्ठ पक्षी, कोकिळा आणि मधमाशांनी भरलेले होते.

क्वचिदशेषसुरद्रुमसंकुलं कुरबकैः प्रियकैस्तिलकैस् तथा बहुकदम्बतमाललतावृतं गिरिवरं शिखरैर्विविधैस् तथा

कुठे कुठे सर्व प्रकारच्या दिव्य वृक्षांनी, कुरबक, प्रियक, तिलक तसेच अनेक कदंब, तमाळ आणि वेलींनी व्यापलेले, विविध शिखरांनी सजलेले ते महान पर्वत होते.

गिरेः पृष्ठे परं शार्वं कल्पितं विश्वकर्मणा क्रीडार्थं देवदेवस्य भवस्य परमेष्ठिनः

त्या पर्वताच्या शिखरावर, विश्वकर्म्याने देवांचा देव, भव, परमेठ्याच्या क्रीडेसाठी एक उत्तम शैव निवास तयार केला होता.

अपश्यंस्तत्पुरं देवाः सेन्द्रोपेन्द्राः समाहिताः प्रणेमुर्दूरतश्चैव प्रभावादेव शूलिनः

इंद्र आणि उपेंद्रासह सर्व देवांनी त्या नगरीचे दर्शन घेतले; त्यांच्या मनात एकाग्रता होती आणि शूलधारीच्या प्रभावामुळे त्यांनी दूरूनच वंदन केले.

सहस्रसूर्यप्रतिमं महान्तं सहस्रशः सर्वगुणैश् च भिन्नम् जगाम कैलासगिरिं महात्मा मेरुप्रभागे पुरमादिदेवः

हजार सूर्यांसारखा तेजस्वी, असंख्य गुणांनी युक्त, महात्मा कैलासगिरीचा अधिपती, आदिदेव, मेरूच्या उतारावर असलेल्या त्या नगरीत प्रवेश केला.

ततो ऽथ नारिगजवाजिसंकुलं रथैर् अनेकैर् अमरारिसूदनः गणैर्गणेशैश् च गिरीन्द्रसंनिभं महापुरद्वारमजो हरिश् च

तेव्हा, स्त्रिया, हत्ती, घोडे आणि अनेक रथांनी भरलेली, अमरारिशत्रूचा संहार करणारा, गण व गणेशांसह, अजा व हरी यांच्यासोबत, पर्वतासारख्या त्या महान नगरीच्या प्रवेशद्वाराजवळ पोहोचला.

अथ जांबूनदमयैर् भवनैर्मणिभूषितैः विमानैर्विविधाकारैः प्राकारैश् च समावृतम्

नंतर, सोन्याच्या आणि रत्नांनी सजवलेल्या राजवाड्यांनी, विविध आकाराच्या विमानांनी आणि किल्ल्याच्या भिंतींनी वेढलेली ती नगरी त्यांनी पाहिली.

दृष्ट्वा शंभोः पुरं बाह्यं देवैः सब्रह्मकैर्हरिः प्रहृष्टवदनो भूत्वा प्रविवेश ततः पुरम्

शंभूचे बाह्य नगर पाहून, ब्रह्मा आणि इतर देवांसह हरि आनंदित झाला आणि मग त्या नगरीत प्रवेश केला.

हर्म्यप्रासादसम्बाधं महाट्टालसमन्वितम् द्वितीयं देवदेवस्य चतुर्द्वारं सुशोभनम्

देवांचा देव असलेल्या त्या दुसऱ्या नगरीत मोठमोठ्या हवेल्या, राजवाडे आणि उंच मनोरे होते, चारही बाजूंना सुंदर दरवाजे होते.

वज्रवैडूर्यमाणिक्यमणिजालैः समावृतम् दोलाविक्षेपसंयुक्तं घण्टाचामरभूषितम्

ती नगरी हिरा, वैडूर्य, माणिक आणि इतर मौल्यवान रत्नांच्या जाळ्यांनी झाकलेली होती, झुलत्या झोपाळ्यांनी सजलेली होती, घंटा आणि चामरांनी शोभली होती.

मृदङ्गमुरजैर्जुष्टं वीणावेणुनिनादितम् नृत्यद्भिर् अप्सरःसंघैर् भूतसंघैश् च संवृतम् देवेन्द्रभवनाकारैर् भवनैर् दृष्टिमोहनैः

मृदंग आणि मुरज यांच्या गजराने, वीणा आणि बासरीच्या सुरांनी ती नगरी निनादत होती. नाचणाऱ्या अप्सरा आणि भूतगणांनी ती वेढलेली होती. इंद्राच्या राजवाड्यासारख्या भव्य आणि डोळ्यांना मोहून टाकणाऱ्या इमारतींनी ती सजलेली होती.

प्रासादशृङ्गेष्वथ पौरनार्यः सहस्रशः पुष्पफलाक्षताद्यैः स्थिताः करैस्तस्य हरेः समन्तात् प्रचिक्षिपुर्मूर्ध्नि यथा भवस्य

मग राजवाड्यांच्या कळसांवर हजारो नगरातील स्त्रिया फुलं, फळं आणि अक्षता हातात घेऊन उभ्या राहिल्या आणि त्या सर्वांनी हरिच्या डोक्यावर, जशी त्या भवाच्या डोक्यावर टाकतात तशी, अक्षता टाकल्या.

दृष्ट्वा नार्यस्तदा विष्णुं मदाघूर्णितलोचनाः

त्या वेळी, विष्णूला पाहून स्त्रियांच्या डोळ्यांत मदाने झिंग उमटली होती.

विशालजघनाः सद्यो ननृतुर्मुमुदुर्जगुः काश्चिद्दृष्ट्वा हरिं नार्यः किंचित् प्रहसिताननाः

काही स्त्रिया रुंद कंबरेच्या, लगेच नाचू लागल्या, आनंदाने गाऊ लागल्या; काहींनी हरिला पाहून हलकेसे हसले.

किंचिद् विस्रस्तवस्त्राश् च स्रस्तकाञ्चीगुणा जगुः चतुर्थं पञ्चमं चैव षष्ठं च सप्तमं तथा

काहींच्या वस्त्रांचा थोडा भाग सैल झाला होता, कंबरपट्टे खाली घसरले होते, आणि त्या चौथ्या, पाचव्या, सहाव्या आणि सातव्या स्वरात गात होत्या.

अष्टमं नवमं चैव दशमं च पुरोत्तमम् अतीत्यासाद्य देवस्य पुरं शंभोः सुशोभनम्

आठवे, नववे आणि सर्वात श्रेष्ठ दहावे दरवाजे ओलांडून, ते सर्वजण शंभूच्या सुंदर नगरीजवळ पोहोचले.

सुवृत्तं सुतरां शुभ्रं कैलासशिखरे शुभे सूर्यमण्डलसंकाशैर् विमानैश् च विभूषितम्

ती नगरी पूर्ण गोलाकार, अत्यंत तेजस्वी, शुभ कैलास शिखरावर वसलेली होती आणि सूर्याच्या तेजासारख्या राजवाड्यांनी सजलेली होती.

स्फाटिकैर् मण्डपैः शुभ्रैर् जांबूनदमयैस् तथा नानारत्नमयैश्चैव दिग्विदिक्षु विभूषितम्

ती नगरी सर्व दिशांना पारदर्शक स्फटिकाच्या मंडपांनी, सोन्याच्या आणि विविध रत्नांच्या इमारतींनी सजलेली होती.

गोपुरैर्गोपतेः शंभोर् नानाभूषणभूषितैः अनेकैः सर्वतोभद्रैः सर्वरत्नमयैस् तथा

शंभू या रक्षकांच्या अधिपतीच्या गेटवे विविध अलंकारांनी सजलेले होते, सर्व बाजूंनी अनेक शुभ प्रवेशद्वारे आणि सर्व रत्नांनी बनवलेली होती.

प्राकारैर्विविधाकारैर् अष्टाविंशतिभिर् वृतम् उपद्वारैर्महाद्वारैर् विदिक्षु विविधैर्दृढैः

ती नगरी अठ्ठावीस प्रकारच्या विविध आकाराच्या भक्कम तटांनी वेढलेली होती, उपद्वारे आणि मुख्य दरवाजे सर्व दिशांना मजबूत आणि वेगवेगळ्या प्रकारचे होते.

गुह्यालयैर्गुह्यगृहैर् गुहस्य भवनैः शुभैः ग्राम्यैर् अन्यैर् महाभागा मौक्तिकैर् दृष्टिमोहनैः

गुप्त खोल्या, लपवलेल्या घरं, गुहा यांची सुंदर निवासस्थाने आणि इतर अनेक मोत्यांनी मढवलेली, डोळ्यांना भुरळ घालणारी घरं होती.

गणेशायतनैर् दिव्यैः पद्मरागमयैस् तथा चन्दनैर्विविधाकारैः पुष्पोद्यानैश् च शोभनैः

गणेशाची दिव्य मंदिरे, पद्मराग रत्नांची बनलेली, विविध प्रकारच्या चंदनाच्या इमारती आणि सुंदर फुलांच्या बागा होत्या.

तडागैर् दिर्घिकाभिश् च हेमसोपानपङ्क्तिभिः स्त्रीणां गतिजितैर् हंसैः सेविताभिः समन्ततः

पाण्याच्या तलावांना आणि सरोवरांना सोन्याच्या पायऱ्या लागलेल्या होत्या, आणि स्त्रियांच्या चालीलाही मागे टाकणारे हंस सर्वत्र विहरत होते.