कार्यमभ्युक्षणं नित्यं स्नपनं च विशेषतः त्रैलोक्यमखिलं हत्वा यत्फलं परिकीर्त्यते
नेहमी अभ्यंग करावे आणि विशेषतः स्नान करावे; तिन्ही लोकांचा नाश केल्यावर जे फळ सांगितले आहे ते मिळते.
शिवालये निहत्यैकम् अपि तत्सकलं लभेत् शिवार्थं सर्वदा कार्या पुष्पहिंसा द्विजोत्तमाः
शिवाच्या मंदिरात एक जरी फुल तोडलं तरी त्याचं संपूर्ण फळ मिळतं; शिवासाठी फुलांची हिंसा नेहमी करावी, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
यज्ञार्थं पशुहिंसा च क्षत्रियैर्दुष्टशासनम् विहिताविहितं नास्ति योगिनां ब्रह्मवादिनाम्
यज्ञासाठी पशुहिंसा आणि क्षत्रियांकडून दुष्टांना शिक्षा — हे ठरवले आहे; योगी आणि ब्रह्मज्ञानी यांच्यासाठी काहीही ठरवलेले किंवा निषिद्ध नाही.
यतस्तस्मान्न हन्तव्या निषिद्धानां निषेवणात् सर्वकर्माणि विन्यस्य संन्यस्ता ब्रह्मवादिनः
म्हणून, जे निषिद्ध आहे त्याचे सेवन टाळून, कधीही हत्या करू नये. सर्व कर्मे सोडून ब्रह्मज्ञानी लोक विरक्त राहतात.
न हन्तव्याः सदा पूज्याः पापकर्मरता अपि पवित्रास्तु स्त्रियः सर्वा अत्रेश् च कुलसंभवाः
स्त्रियांना कधीही मारू नये, नेहमी सन्मान करावा, जरी त्या पापकृत्यांत गुंतल्या असल्या तरी; सर्व स्त्रिया पवित्र असतात, विशेषतः अत्रिकुळातील.
ब्रह्महत्यासमं पापम् आत्रेयीं विनिहत्य च स्त्रियः सर्वा न हन्तव्याः पापकर्मरता अपि
अत्रिकुळातील स्त्रीला मारणे हे ब्रह्महत्या करण्यासारखेच पाप आहे; सर्व स्त्रियांना कधीही मारू नये, जरी त्या पापकृत्यांत गुंतल्या असल्या तरी.
न यज्ञार्थं स्त्रियो ग्राह्याः सर्वैः सर्वत्र सर्वदा सर्ववर्णेषु विप्रेन्द्राः पापकर्मरता अपि
स्त्रियांना कधीही, कुणीही, कुठेही यज्ञासाठी घेऊ नये, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, जरी त्या पापकृत्यांत गुंतल्या असल्या तरी, सर्व वर्णांमध्ये.
मलिना रूपवत्यश् च विरूपा मलिनांबराः न हन्तव्याः सदा मर्त्यैः शिववच्छङ्कया तथा
स्त्रिया कुरूप असो वा सुंदर, किंवा मळकट कपडे घातलेले असोत, त्यांना कधीही माणसांनी मारू नये, शिवाची भीती म्हणून.
वेदबाह्यव्रताचाराः श्रौतस्मार्तबहिष्कृताः पाषण्डिन इति ख्याता न संभाष्या द्विजातिभिः
जे वेदाबाह्य व्रतांचे आचरण करतात, श्रौत आणि स्मार्त कर्मांतून वगळले गेले आहेत, आणि पाषंडी म्हणून ओळखले जातात, त्यांच्याशी द्विजांनी बोलू नये.
न स्पृष्टव्या न द्रष्टव्या दृष्ट्वा भानुं समीक्षते तथापि तेन वध्याश् च नृपैरन्यैश् च जन्तुभिः
त्यांना स्पर्श करू नये, पाहू नये; त्यांना पाहणे म्हणजे सूर्याकडे पाहण्यासारखे आहे. तरीही, राजांनी आणि इतर प्राण्यांनी त्यांना ठार मारावे.
प्रसंगाद्वापि यो मर्त्यः सतां सकृदहो द्विजाः रुद्रलोकमवाप्नोति समभ्यर्च्य महेश्वरम्
द्विजांनो, जो माणूस चांगल्या लोकांच्या सहवासात जरी एकदाच आला आणि महादेवाची भक्तीपूर्वक पूजा केली, त्याला रुद्रलोक मिळतो.
भवन्ति दुःखिताः सर्वे निर्दया मुनिसत्तमाः भक्तिहीना नराः सर्वे भवे परमकारणे
मुनिश्रेष्ठांनो, ज्या लोकांमध्ये भक्ती नाही, ते सर्वजण संसाराच्या या मोठ्या कारणात दुःखी आणि निर्दयी होतात.
ये भक्ता देवदेवस्य शिवस्य परमेष्ठिनः भाग्यवन्तो विमुच्यन्ते भुक्त्वा भोगानिहैव ते
जे लोक देवांचा देव, परब्रह्म शिव यांचे भक्त आहेत, ते खरेच भाग्यवान आहेत; या जगात सर्व सुख उपभोगून ते शेवटी मुक्त होतात.
पुत्रेषु दारेषु गृहेषु नॄणां भक्तं यथा चित्तमथादिदेवे सकृत्प्रसंगाद्यतितापसानां तेषां न दूरः परमेशलोकः
माणसांचे मन जसे मुलांमध्ये, बायकोमध्ये किंवा घरात जाईल, तसेच एकदाच का होईना, परब्रह्माच्या सहवासाने ज्या कोणाची भक्ती होते, त्याला अगदी मोठ्या तपस्व्यांनाही परमहेश्वराचा लोक दूर राहत नाही.
कथं पूज्यो महादेवो मर्त्यैर्मन्दैर्महामते कल्पायुषैर् अल्पवीर्यैर् अल्पसत्त्वैः प्रजापतिः
महामती, ज्यांचे सामर्थ्य आणि स्थैर्य थोडे आहे, आयुष्य जरी कल्पाएवढे असले तरी, अशा सामान्य माणसांनी महादेवाची, सर्व सृष्टीच्या अधिपतीची पूजा कशी करावी?
संवत्सरसहस्रैश् च तपसा पूज्य शङ्करम् न पश्यन्ति सुराश्चापि कथं देवं यजन्ति ते
द्विजांनो, हजारो वर्षे कठोर तप करूनही देवतांनी शंकराची पूजा केली तरी त्यांना तो दिसत नाही; मग ते देवाची पूजा कशी करतात?
कथितं तथ्यम् एवात्र युष्माभिर् मुनिपुङ्गवाः तथापि श्रद्धया दृश्यः पूज्यः संभाष्य एव च
मुनिश्रेष्ठांनो, तुम्ही जे काही सांगितले ते खरे आहे; तरीही, श्रद्धेने त्याला पाहता येते, पूजा करता येते आणि संवादही साधता येतो.
प्रसंगाच्चैव सम्पूज्य भक्तिहीनैरपि द्विजाः भावानुरूपफलदो भगवानिति कीर्तितः
द्विजांनो, जरी भक्ती नसली तरी, योगायोगाने कोणी त्याची पूजा केली, तरी भगवान प्रत्येकाच्या भावानुसार फळ देतो, असे म्हटले आहे.
उच्छिष्टः पूजयन्याति पैशाचं तु द्विजाधमः संक्रुद्धो राक्षसं स्थानं प्राप्नुयान् मूढधीर् द्विजाः
जो नीच द्विज अपवित्र अवस्थेत पूजा करतो, तो पिशाच्चांच्या लोकात जातो; आणि जो क्रोधी व मूढ आहे, तो राक्षसांच्या स्थानी पोहोचतो.
अभक्ष्यभक्षी सम्पूज्य याक्षं प्राप्नोति दुर्जनः गानशीलश् च गान्धर्वं नृत्यशीलस्तथैव च
जो वाईट माणूस निषिद्ध अन्न खाऊन पूजा करतो, त्याला यक्षत्व प्राप्त होते; गाण्याचा शौकिन गंधर्व लोकात जातो, आणि नृत्याचा शौकिनही तसाच जातो.
ख्यातिशीलस् तथा चान्द्रं स्त्रीषु सक्तो नराधमः मदार्तः पूजयन् रुद्रं सोमस्थानमवाप्नुयात्
कीर्तीमध्ये रमणारा चंद्रलोकात जातो; स्त्रियांमध्ये आसक्त आणि मद्यपान करणारा नीच पुरुष रुद्राची पूजा करून सोमलोकात पोहोचतो.
गायत्र्या देवमभ्यर्च्य प्राजापत्यमवाप्नुयात् ब्राह्मं हि प्रणवेनैव वैष्णवं चाभिनन्द्य च
गायत्रीने देवाची पूजा केल्यावर प्रजापतींचे लोक मिळते; प्रणवाने ब्रह्मलोक, आणि विष्णू म्हणून पूजन केल्यावर वैष्णव लोक प्राप्त होते.
श्रद्धया सकृदेवापि समभ्यर्च्य महेश्वरम् रुद्रलोकमनुप्राप्य रुद्रैः सार्धं प्रमोदते
श्रद्धेने एकदाच का होईना, कोणत्याही देवाने महेश्वराची पूजा केली, तरी त्याला रुद्रलोक मिळतो आणि तिथे रुद्रांसोबत आनंदाने वावरतो.
संशोध्य च शुभं लिङ्गम् अमरासुरपूजितम् जलैः पूतैस्तथा पीठे देवमावाह्य भक्तितः
देवतांनी आणि असुरांनी पूजलेले शुभ लिंग शुद्ध पाण्याने स्वच्छ करून, भक्तीने त्याला आसनावर आमंत्रित करावे.
दृष्ट्वा देवं यथान्यायं प्रणिपत्य च शङ्करम् कल्पिते चासने स्थाप्य धर्मज्ञानमये शुभे
देवाला योग्य प्रकारे पाहून, शंकराला वंदन करून, धर्मज्ञानाने युक्त अशा शुद्ध आसनावर त्याला बसवावे.
वैराग्यैश्वर्यसम्पन्ने सर्वलोकनमस्कृते ओङ्कारपद्ममध्ये तु सोमसूर्याग्निसंभवे
वैराग्य आणि ऐश्वर्याने संपन्न, सर्व लोकांनी वंदन केलेल्या, सोम, सूर्य आणि अग्नि यांच्यापासून उत्पन्न झालेल्या ओंकाराच्या कमळाच्या मध्यभागी त्याला स्थान द्यावे.
पाद्यमाचमनं चार्घ्यं दत्त्वा रुद्राय शंभवे स्नापयेद्दिव्यतोयैश् च घृतेन पयसा तथा
रुद्र, शंभू यांना पाय धुण्यासाठी, आचमनासाठी आणि अर्घ्य म्हणून पाणी द्यावे; मग दिव्य पाणी, तूप आणि दूध यांनी स्नान घालावे.
दध्ना च स्नापयेद्रुद्रं शोधयेच्च यथाविधि ततः शुद्धांबुना स्नाप्य चन्दनाद्यैश् च पूजयेत्
दहीने रुद्राला स्नान घालावे आणि योग्य पद्धतीने शुद्ध करावे; त्यानंतर शुद्ध पाण्याने स्नान घालून, चंदन वगैरेने पूजा करावी.
रोचनाद्यैश् च सम्पूज्य दिव्यपुष्पैश् च पूजयेत् बिल्वपत्रैरखण्डैश् च पद्मैर्नानाविधैस् तथा
रोजनासारख्या सुगंधी द्रव्यांनी, दिव्य फुलांनी, अखंड बिल्वपत्रांनी आणि विविध जातीच्या कमळांनी भक्तीपूर्वक पूजा करावी.
नीलोत्पलैश् च राजीवैर् नद्यावर्तैश् च मल्लिकैः चम्पकैर् जातिपुष्पैश्च बकुलैः करवीरकैः
नील कमळ, राजीव, नद्यावर्त, मल्लिका, चंपक, जातीचे फुल, बकुळ, करवीर अशा फुलांनीही पूजा करावी.