तस्माद्वै सर्वकार्याणि दैविकानि द्विजोत्तमाः अद्भिः कार्याणि पूताभिः सर्वकार्यप्रसिद्धये
म्हणून, द्विजश्रेष्ठांनो, सर्व दैवी कर्मे शुद्ध पाण्यानेच करावीत, म्हणजे सर्व कार्ये सिद्ध होतात.
जन्तुभिर् मिश्रिता ह्यापः सूक्ष्माभिस्तान्निहत्य तु यत्पापं सकलं चाद्भिर् अपूताभिश्चिरं लभेत्
पाण्यात सूक्ष्म जीव मिसळले असतील तर ते नष्ट करूनच पाणी शुद्ध करावे; नाहीतर अशुद्ध पाण्यामुळे दीर्घकाळ सर्व पाप मिळते.
संमार्जने तथा नॄणां मार्जने च विशेषतः अग्नौ कण्डनके चैव पेषणे तोयसंग्रहे
झाडताना, विशेष करून लोकांना स्वच्छ करताना, अग्नीमध्ये, कांडण करताना, दळताना आणि पाणी गोळा करताना —
हिंसा सदा गृहस्थानां तस्माद्धिंसां विवर्जयेत् अहिंसेयं परो धर्मः सर्वेषां प्राणिनां द्विजाः
गृहस्थांना नेहमीच हिंसा होते; म्हणून हिंसा टाळावी. सर्व सजीवांसाठी अहिंसा हाच श्रेष्ठ धर्म आहे, हे द्विजांनो.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन वस्त्रपूतं समाचरेत् तद्दानमभयं पुण्यं सर्वदानोत्तमोत्तमम्
म्हणून सर्वतोपरी प्रयत्न करून कपड्याने गाळलेले पाणी वापरावे. असे पाणी दान केल्याने भीती नाहीशी होते आणि मोठे पुण्य मिळते; हे सर्व दानांमध्ये श्रेष्ठ आहे.
तस्मात्तु परिहर्तव्या हिंसा सर्वत्र सर्वदा मनसा कर्मणा वाचा सर्वदाहिंसकं नरम्
म्हणून हिंसा सर्व ठिकाणी, सर्व वेळा टाळावी — मनाने, कृतीने आणि वाणीने. माणसाने नेहमी अहिंसक राहावे.
रक्षन्ति जन्तवः सर्वे हिंसकं बाधयन्ति च त्रैलोक्यमखिलं दत्त्वा यत्फलं वेदपारगे
सर्व प्राणी अहिंसक माणसाचे रक्षण करतात आणि हिंसकाचा त्रास करतात. वेद जाणणाऱ्याला दान केल्याने जे फळ मिळते ते तिन्ही लोकांत मिळते.
तत्फलं कोटिगुणितं लभते ऽहिंसको नरः मनसा कर्मणा वाचा सर्वभूतहिते रताः
अहिंसक माणसाला ते फळ कोटीने वाढून मिळते, जो मनाने, कृतीने आणि वाणीने सर्व प्राण्यांच्या कल्याणात रमतो.
दयादर्शितपन्थानो रुद्रलोकं व्रजन्ति च स्वामिवत्परिरक्षन्ति बहूनि विविधानि च
जे दयाळूपणाचा मार्ग दाखवतात ते रुद्रलोकाला पोहोचतात, आणि मालकाप्रमाणे अनेक विविध जीवांचे रक्षण करतात.
ये पुत्रपौत्रवत्स्नेहाद् रुद्रलोकं व्रजन्ति ते तस्मात्सर्वप्रयत्नेन वस्त्रपूतेन वारिणा
जे पुत्र-पौत्रांप्रती प्रेमामुळे रुद्रलोकात जातात — म्हणून सर्वतोपरी प्रयत्न करून कपड्याने गाळलेले पाणी वापरावे.
कार्यमभ्युक्षणं नित्यं स्नपनं च विशेषतः त्रैलोक्यमखिलं हत्वा यत्फलं परिकीर्त्यते
नेहमी अभ्यंग करावे आणि विशेषतः स्नान करावे; तिन्ही लोकांचा नाश केल्यावर जे फळ सांगितले आहे ते मिळते.
शिवालये निहत्यैकम् अपि तत्सकलं लभेत् शिवार्थं सर्वदा कार्या पुष्पहिंसा द्विजोत्तमाः
शिवाच्या मंदिरात एक जरी फुल तोडलं तरी त्याचं संपूर्ण फळ मिळतं; शिवासाठी फुलांची हिंसा नेहमी करावी, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
यज्ञार्थं पशुहिंसा च क्षत्रियैर्दुष्टशासनम् विहिताविहितं नास्ति योगिनां ब्रह्मवादिनाम्
यज्ञासाठी पशुहिंसा आणि क्षत्रियांकडून दुष्टांना शिक्षा — हे ठरवले आहे; योगी आणि ब्रह्मज्ञानी यांच्यासाठी काहीही ठरवलेले किंवा निषिद्ध नाही.
यतस्तस्मान्न हन्तव्या निषिद्धानां निषेवणात् सर्वकर्माणि विन्यस्य संन्यस्ता ब्रह्मवादिनः
म्हणून, जे निषिद्ध आहे त्याचे सेवन टाळून, कधीही हत्या करू नये. सर्व कर्मे सोडून ब्रह्मज्ञानी लोक विरक्त राहतात.
न हन्तव्याः सदा पूज्याः पापकर्मरता अपि पवित्रास्तु स्त्रियः सर्वा अत्रेश् च कुलसंभवाः
स्त्रियांना कधीही मारू नये, नेहमी सन्मान करावा, जरी त्या पापकृत्यांत गुंतल्या असल्या तरी; सर्व स्त्रिया पवित्र असतात, विशेषतः अत्रिकुळातील.
ब्रह्महत्यासमं पापम् आत्रेयीं विनिहत्य च स्त्रियः सर्वा न हन्तव्याः पापकर्मरता अपि
अत्रिकुळातील स्त्रीला मारणे हे ब्रह्महत्या करण्यासारखेच पाप आहे; सर्व स्त्रियांना कधीही मारू नये, जरी त्या पापकृत्यांत गुंतल्या असल्या तरी.
न यज्ञार्थं स्त्रियो ग्राह्याः सर्वैः सर्वत्र सर्वदा सर्ववर्णेषु विप्रेन्द्राः पापकर्मरता अपि
स्त्रियांना कधीही, कुणीही, कुठेही यज्ञासाठी घेऊ नये, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, जरी त्या पापकृत्यांत गुंतल्या असल्या तरी, सर्व वर्णांमध्ये.
मलिना रूपवत्यश् च विरूपा मलिनांबराः न हन्तव्याः सदा मर्त्यैः शिववच्छङ्कया तथा
स्त्रिया कुरूप असो वा सुंदर, किंवा मळकट कपडे घातलेले असोत, त्यांना कधीही माणसांनी मारू नये, शिवाची भीती म्हणून.
वेदबाह्यव्रताचाराः श्रौतस्मार्तबहिष्कृताः पाषण्डिन इति ख्याता न संभाष्या द्विजातिभिः
जे वेदाबाह्य व्रतांचे आचरण करतात, श्रौत आणि स्मार्त कर्मांतून वगळले गेले आहेत, आणि पाषंडी म्हणून ओळखले जातात, त्यांच्याशी द्विजांनी बोलू नये.
न स्पृष्टव्या न द्रष्टव्या दृष्ट्वा भानुं समीक्षते तथापि तेन वध्याश् च नृपैरन्यैश् च जन्तुभिः
त्यांना स्पर्श करू नये, पाहू नये; त्यांना पाहणे म्हणजे सूर्याकडे पाहण्यासारखे आहे. तरीही, राजांनी आणि इतर प्राण्यांनी त्यांना ठार मारावे.
प्रसंगाद्वापि यो मर्त्यः सतां सकृदहो द्विजाः रुद्रलोकमवाप्नोति समभ्यर्च्य महेश्वरम्
द्विजांनो, जो माणूस चांगल्या लोकांच्या सहवासात जरी एकदाच आला आणि महादेवाची भक्तीपूर्वक पूजा केली, त्याला रुद्रलोक मिळतो.
भवन्ति दुःखिताः सर्वे निर्दया मुनिसत्तमाः भक्तिहीना नराः सर्वे भवे परमकारणे
मुनिश्रेष्ठांनो, ज्या लोकांमध्ये भक्ती नाही, ते सर्वजण संसाराच्या या मोठ्या कारणात दुःखी आणि निर्दयी होतात.
ये भक्ता देवदेवस्य शिवस्य परमेष्ठिनः भाग्यवन्तो विमुच्यन्ते भुक्त्वा भोगानिहैव ते
जे लोक देवांचा देव, परब्रह्म शिव यांचे भक्त आहेत, ते खरेच भाग्यवान आहेत; या जगात सर्व सुख उपभोगून ते शेवटी मुक्त होतात.
पुत्रेषु दारेषु गृहेषु नॄणां भक्तं यथा चित्तमथादिदेवे सकृत्प्रसंगाद्यतितापसानां तेषां न दूरः परमेशलोकः
माणसांचे मन जसे मुलांमध्ये, बायकोमध्ये किंवा घरात जाईल, तसेच एकदाच का होईना, परब्रह्माच्या सहवासाने ज्या कोणाची भक्ती होते, त्याला अगदी मोठ्या तपस्व्यांनाही परमहेश्वराचा लोक दूर राहत नाही.
कथं पूज्यो महादेवो मर्त्यैर्मन्दैर्महामते कल्पायुषैर् अल्पवीर्यैर् अल्पसत्त्वैः प्रजापतिः
महामती, ज्यांचे सामर्थ्य आणि स्थैर्य थोडे आहे, आयुष्य जरी कल्पाएवढे असले तरी, अशा सामान्य माणसांनी महादेवाची, सर्व सृष्टीच्या अधिपतीची पूजा कशी करावी?
संवत्सरसहस्रैश् च तपसा पूज्य शङ्करम् न पश्यन्ति सुराश्चापि कथं देवं यजन्ति ते
द्विजांनो, हजारो वर्षे कठोर तप करूनही देवतांनी शंकराची पूजा केली तरी त्यांना तो दिसत नाही; मग ते देवाची पूजा कशी करतात?
कथितं तथ्यम् एवात्र युष्माभिर् मुनिपुङ्गवाः तथापि श्रद्धया दृश्यः पूज्यः संभाष्य एव च
मुनिश्रेष्ठांनो, तुम्ही जे काही सांगितले ते खरे आहे; तरीही, श्रद्धेने त्याला पाहता येते, पूजा करता येते आणि संवादही साधता येतो.
प्रसंगाच्चैव सम्पूज्य भक्तिहीनैरपि द्विजाः भावानुरूपफलदो भगवानिति कीर्तितः
द्विजांनो, जरी भक्ती नसली तरी, योगायोगाने कोणी त्याची पूजा केली, तरी भगवान प्रत्येकाच्या भावानुसार फळ देतो, असे म्हटले आहे.
उच्छिष्टः पूजयन्याति पैशाचं तु द्विजाधमः संक्रुद्धो राक्षसं स्थानं प्राप्नुयान् मूढधीर् द्विजाः
जो नीच द्विज अपवित्र अवस्थेत पूजा करतो, तो पिशाच्चांच्या लोकात जातो; आणि जो क्रोधी व मूढ आहे, तो राक्षसांच्या स्थानी पोहोचतो.
अभक्ष्यभक्षी सम्पूज्य याक्षं प्राप्नोति दुर्जनः गानशीलश् च गान्धर्वं नृत्यशीलस्तथैव च
जो वाईट माणूस निषिद्ध अन्न खाऊन पूजा करतो, त्याला यक्षत्व प्राप्त होते; गाण्याचा शौकिन गंधर्व लोकात जातो, आणि नृत्याचा शौकिनही तसाच जातो.