लिङ्गपुराणम्

कर्तव्यः सर्वयत्नेन धर्मकामार्थमुक्तये अशक्तश्चेन्मुनिश्रेष्ठाः प्रासादं कर्तुमुत्तमम्

धर्म, काम आणि मुक्तीसाठी सर्व प्रयत्नांनी मंदिर बांधावं; पण जर कुणाला उत्तम मंदिर बांधता आलं नाही, हे श्रेष्ठ ऋषींनो—

संमार्जनादिभिर् वापि सर्वान्कामानवाप्नुयात् संमार्जनं तु यः कुर्यान् मार्जन्या मृदुसूक्ष्मया

तर झाडून किंवा अशाच इतर कामांनीही सर्व इच्छा पूर्ण होतात; जो कोणी मऊ आणि बारिक झाडूने झाडतो—

चान्द्रायणसहस्रस्य फलं मासेन लभ्यते यः कुर्याद्वस्त्रपूतेन गन्धगोमयवारिणा

त्याला एका महिन्यात हजार चांद्रायण व्रताचं फळ मिळतं; जो वस्त्राने शुद्ध केलेल्या सुवासिक गोमयाच्या पाण्याने लेप करतो—

आलेपनं यथान्यायं वर्षचान्द्रायणं लभेत् अर्धक्रोशं शिवक्षेत्रं शिवलिङ्गात्समन्ततः

तो योग्य रीतीने केल्यास, त्याला एका वर्षाच्या चांद्रायण व्रताचं फळ मिळतं; शिवलिंगाभोवती अर्धा क्रोश परिसर हे शिवक्षेत्र—

यस् त्यजेद् दुस्त्यजान् प्राणाञ् शिवसायुज्यम् आप्नुयात् स्वायंभुवस्य मानं हि तथा बाणस्य सुव्रताः

जो कोणी अत्यंत कठीण असलेला प्राण त्यागतो, त्याला शिवाशी एकरूपता मिळते; स्वयंभू आणि बाण या दोघांचं क्षेत्रमापन, हे सुशीलांनो—

स्वायंभुवे तदर्धं स्यात् स्याद् आर्षे च तदर्धकम् मानुषे च तदर्धं स्यात् क्षेत्रमानं द्विजोत्तमाः

स्वयंभूच्या क्षेत्रात ते पूर्ण मापन असतं; आर्ष क्षेत्रात त्याचं अर्धं; मानवी क्षेत्रात त्याचं अर्धं—हे द्विजश्रेष्ठांनो, हेच क्षेत्रमापन आहे.

एवं यतीनामावासे क्षेत्रमानं द्विजोत्तमाः रुद्रावतारे चाद्यं यच् छिष्ये चैव प्रशिष्यके

असं क्षेत्रमापन, हे द्विजश्रेष्ठांनो, यतींच्या निवासासाठी, रुद्रावतारात, गुरु आणि शिष्य यांच्या बाबतीतही लागू पडतं.

नरावतारे तच्छिष्ये तच्छिष्ये च प्रशिष्यके श्रीपर्वते महापुण्ये तस्य प्रान्ते च वा द्विजाः

मानवी अवतारात, शिष्य आणि त्याच्या शिष्याच्या शिष्यालाही हेच लागू पडतं; श्रीपर्वत या पवित्र स्थळी आणि त्याच्या काठावर, हे द्विजांनो—

तस्मिन्वा यस्त्यजेत्प्राणाञ् छिवसायुज्यमाप्नुयात् वाराणस्यां तथाप्येवम् अविमुक्ते विशेषतः

जो कोणी तिथे प्राण सोडतो, त्याला शिवाशी एकरूपता मिळते; तसेच वाराणसीत, आणि विशेषतः अविमुक्त क्षेत्रातही.

केदारे च महाक्षेत्रे प्रयागे च विशेषतः कुरुक्षेत्रे च यः प्राणान् संत्यजेद्याति निर्वृतिम्

केदार, महाक्षेत्र, विशेषतः प्रयाग किंवा कुरुक्षेत्र येथे जो प्राणी प्राण सोडतो, त्याला मुक्ती मिळते.

प्रभासे पुष्करे ऽवन्त्यां तथा चैवामरेश्वरे वणीशैलाकुले चैव मृतो याति शिवात्मताम्

प्रभास, पुष्कर, अवंती, अमरेश्वर किंवा वणीच्या डोंगरात जो माणूस प्राण सोडतो, तो शिवस्वरूप होतो.

वाराणस्यां मृतो जन्तुर् न जातु जन्तुतां व्रजेत् त्रिविष्टपे विमुक्ते च केदारे संगमेश्वरे

वाराणसीमध्ये जो प्राणी मरतो, तो पुन्हा कधीच जन्म घेत नाही; त्रिविष्टप, मुक्त केदार किंवा संगमेश्वर येथेही तसेच होते.

शालङ्के वा त्यजेत्प्राणांस् तथा वै जम्बुकेश्वरे शुक्रेश्वरे वा गोकर्णे भास्करेशे गुहेश्वरे

शालंक, जंबुकेश्वर, शुक्रेश्वर, गोकर्ण, भास्करेश किंवा गुहेश्वर येथे जो प्राणी प्राण सोडतो.

हिरण्यगर्भे नन्दीशे स याति परमां गतिम् नियमैः शोष्य यो देहं त्यजेत्क्षेत्रे शिवस्य तु

हिरण्यगर्भ किंवा नंदीश्वर येथे जो प्राणी मरतो, तो परमगतीला पोहोचतो; तसेच, नियमाने शरीर शोषून शिवक्षेत्रात प्राण सोडला तरही.

स याति शिवतां योगी मानुषे दैविके ऽपि वा आर्षे वापि मुनिश्रेष्ठास् तथा स्वायंभुवे ऽपि वा

असा योगी मानव, देव, ऋषी, श्रेष्ठ मुनि किंवा स्वयंभू यांच्यात कुठेही असला, तरी शिवस्वरूप होतो.

स्वयंभूते तथा देवे नात्र कार्या विचारणा आधायाग्निं शिवक्षेत्रे सम्पूज्य परमेश्वरम्

स्वयंभू देवतेमध्येही विचार करण्याची गरज नाही; शिवक्षेत्रात अग्नी प्रज्वलित करून परमेश्वराची पूजा केल्यावर.

स्वदेहपिण्डं जुहुयाद् यः स याति परां गतिम् यावत्तावन्निराहारो भूत्वा प्राणान् परित्यजेत्

जो आपले शरीर अग्नीत अर्पण करतो, तो परमगतीला पोहोचतो; जेवढा वेळ शक्य तितका उपाशी राहून, मग प्राण सोडावा.

शिवक्षेत्रे मुनिश्रेष्ठाः शिवसायुज्यमाप्नुयात् छित्त्वा पादद्वयं चापि शिवक्षेत्रे वसेत्तु यः

हे श्रेष्ठ मुनिंनो, शिवक्षेत्रात राहणाऱ्याला शिवसायुज्य मिळते; दोन्ही पाय नसले तरी जो शिवक्षेत्रात राहतो.

स याति शिवतां चैव नात्र कार्या विचारणा क्षेत्रस्य दर्शनं पुण्यं प्रवेशस्तच्छताधिकः

तो शिवस्वरूप होतो; यात शंका नाही. त्या क्षेत्राचे दर्शन पुण्यदायी आहे, आणि प्रवेश केल्याने शंभरपट अधिक पुण्य मिळते.

तस्माच्छतगुणं पुण्यं स्पर्शनं च प्रदक्षिणम् तस्माच्छतगुणं पुण्यं जलस्नानमतः परम्

म्हणून त्या क्षेत्राला स्पर्श करणे आणि प्रदक्षिणा घालणे शंभरपट पुण्य देते; आणि त्या क्षेत्रातील पाण्यात स्नान केल्याने त्याहून अधिक पुण्य मिळते.

क्षीरस्नानं ततो विप्राः शताधिकमनुत्तमम् दध्ना सहस्रमाख्यातं मधुना तच्छताधिकम्

दूधाने स्नान केल्यास, हे ब्राह्मणहो, शंभरपट श्रेष्ठ पुण्य मिळते; दह्याने केल्यास हजारपट, आणि मधाने केल्यास शंभरपट अधिक पुण्य मिळते.

घृतस्नानेन चानन्तं शार्करे तच्छताधिकम् शिवक्षेत्रसमीपस्थां नदीं प्राप्यावगाह्य च

तुपाने स्नान केल्यास अंतहीन पुण्य मिळते; साखरेने केल्यास शंभरपट अधिक. शिवक्षेत्राजवळील नदीत जाऊन स्नान केल्यास.

त्यजेद्देहं विहायान्नं शिवलोके महीयते शिवक्षेत्रसमीपस्था नद्यः सर्वाः सुशोभनाः

तेथे अन्न सोडून शरीर त्यागल्यास, शिवलोकात मोठा सन्मान मिळतो. शिवक्षेत्राजवळील सर्व नद्या फार सुंदर आहेत.

वापीकूपतडागाश् च शिवतीर्था इति स्मृताः स्नात्वा तेषु नरो भक्त्या तीर्थेषु द्विजसत्तमाः

तलाव, विहिरी आणि तळी यांना शिवतीर्थ असे मानले जाते. त्यात भक्तीने स्नान केल्यास, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, तीर्थात पुण्य मिळते.

ब्रह्महत्यादिभिः पापैर् मुच्यते नात्र संशयः प्रातः स्नात्वा मुनिश्रेष्ठाः शिवतीर्थेषु मानवः

ब्राह्मणहत्येसारख्या पापांपासून मुक्ती मिळते, यात शंका नाही. सकाळी शिवतीर्थात स्नान केल्यास, हे श्रेष्ठ मुनिंनो, माणसाला.

अश्वमेधफलं प्राप्य रुद्रलोकं स गच्छति मध्याह्ने शिवतीर्थेषु स्नात्वा भक्त्या सकृन्नरः

अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते आणि तो रुद्रलोकात जातो; मध्यान्ही एकदा भक्तीने शिवतीर्थात स्नान केल्यास.

गङ्गास्नानसमं पुण्यं लभते नात्र संशयः अस्तं गते तथा चार्के स्नात्वा गच्छेच्छिवं पदम्

गंगास्नानासारखे पुण्य मिळते, यात शंका नाही. सूर्यास्ताला स्नान केल्यास शिवपद मिळते.

पापकञ्चुकमुत्सृज्य शिवतीर्थेषु मानवः द्विजास् त्रिषवणं स्नात्वा शिवतीर्थे सकृन्नरः

पापाचं आवरण सोडून, मनुष्य शिवाच्या पवित्र तीर्थांमध्ये स्नान करतो. द्विज जर दिवसात तीनदा स्नान करतो, किंवा अगदी एक मनुष्य जरी एकदाच शिवतीर्थात स्नान करतो,

शिवसायुज्यमाप्नोति नात्र कार्या विचारणा पुराथ सूकरः कश्चित् श्वानं दृष्ट्वा भयात्पथि

तो शिवाशी एकरूप होतो; यात काहीच शंका नाही. पूर्वी एक रानडुक्कर, वाटेवर कुत्रा पाहून घाबरून—