लिङ्गपुराणम्

कृत्वा यत्फलमाप्नोति तत्फलं प्रवदाम्यहम् महेन्द्रपर्वताकारैर् विमानैर्वृषसंयुतैः

ते बांधल्याने जे फळ मिळतं, ते मी सांगतो: महेंद्र पर्वतासारख्या, वृषभांनी सजवलेल्या महालांनी युक्त.

गत्वा शिवपुरं दिव्यं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान् ज्ञानं विचारितं रुद्रैः सम्प्राप्य मुनिपुङ्गवाः

शिवाच्या दिव्य नगरीत जाऊन, इच्छेप्रमाणे सर्व सुखांचा अनुभव घेऊन, रुद्रांनी दिलेलं ज्ञान मिळवून, हे श्रेष्ठ ऋषी पुन्हा परत येतात.

विषयान् विषवत् त्यक्त्वा शिवसायुज्यमाप्नुयात् हेम्ना यस्तु प्रकुर्वीत प्रासादं रत्नशोभितम्

जसा विष सोडावा तसा विषयांचा त्याग केल्यावर शिवाशी एकरूपता मिळते; आणि जो सोन्याने, रत्नांनी सजवलेलं मंदिर बांधतो—

द्राविडं नागरं वापि केसरं वा विधानतः कूटं वा मण्डपं वापि समं वा दीर्घम् एव च

ते मंदिर द्राविड, नागर, केसरी किंवा इतर कोणत्याही पद्धतीने, मनोरा, मंडप, चौकोनी किंवा लांबट अशा कोणत्याही रूपात असो—

न तस्य शक्यते वक्तुं पुण्यं शतयुगैरपि जीर्णं वा पतितं वापि खण्डितं स्फुटितं तथा

त्याचं पुण्य शंभर युगं जरी सांगितली तरी सांगता येणार नाही; ते मंदिर जुनं झालं, पडून गेलं, तुटलं किंवा फाटलं असलं तरीही—

पूर्ववत्कारयेद्यस्तु द्वाराद्यैः सुशुभं द्विजाः प्रासादं मण्डपं वापि प्राकारं गोपुरं तु वा

जो कोणी ते मंदिर, मंडप, परिघ किंवा गोपुर पुन्हा पूर्वीसारखं सुंदर दारं वगैरे लावून बांधतो, हे द्विजांनो—

कर्तुरप्यधिकं पुण्यं लभते नात्र संशयः वृत्त्यर्थं वा प्रकुर्वीत नरः कर्म शिवालये

त्याला मूळ बांधणाऱ्यापेक्षा अधिक पुण्य मिळतं, यात काहीच शंका नाही; किंवा जो कोणी शिवमंदिरात उपजीविकेसाठी काम करतो—

यः स याति न संदेहः स्वर्गलोकं सबान्धवः यश्चात्मभोगसिद्ध्यर्थम् अपि रुद्रालये सकृत्

तो आणि त्याचे नातेवाईक नक्कीच स्वर्गात जातात; आणि जो स्वतःच्या सुखासाठी देखील रुद्राच्या मंदिरात काही काम करतो—

कर्म कुर्याद्यदि सुखं लब्ध्वा चापि प्रमोदते तस्माद् आयतनं भक्त्या यः कुर्यान् मुनिसत्तमाः

तो जर काम करून आनंद मिळवतो आणि त्यात समाधान मानतो, म्हणून, हे श्रेष्ठ ऋषींनो, जो कोणी भक्तीने मंदिर बांधतो—

काष्ठेष्टकादिभिर् मर्त्यः शिवलोके महीयते प्रसादार्थं महेशस्य प्रासादे मुनिपुङ्गवाः

जो मनुष्य लाकूड, विटा वगैरे वापरून महेशासाठी मंदिर बांधतो, त्याला शिवाच्या लोकात मान मिळतो, हे श्रेष्ठ ऋषींनो.

कर्तव्यः सर्वयत्नेन धर्मकामार्थमुक्तये अशक्तश्चेन्मुनिश्रेष्ठाः प्रासादं कर्तुमुत्तमम्

धर्म, काम आणि मुक्तीसाठी सर्व प्रयत्नांनी मंदिर बांधावं; पण जर कुणाला उत्तम मंदिर बांधता आलं नाही, हे श्रेष्ठ ऋषींनो—

संमार्जनादिभिर् वापि सर्वान्कामानवाप्नुयात् संमार्जनं तु यः कुर्यान् मार्जन्या मृदुसूक्ष्मया

तर झाडून किंवा अशाच इतर कामांनीही सर्व इच्छा पूर्ण होतात; जो कोणी मऊ आणि बारिक झाडूने झाडतो—

चान्द्रायणसहस्रस्य फलं मासेन लभ्यते यः कुर्याद्वस्त्रपूतेन गन्धगोमयवारिणा

त्याला एका महिन्यात हजार चांद्रायण व्रताचं फळ मिळतं; जो वस्त्राने शुद्ध केलेल्या सुवासिक गोमयाच्या पाण्याने लेप करतो—

आलेपनं यथान्यायं वर्षचान्द्रायणं लभेत् अर्धक्रोशं शिवक्षेत्रं शिवलिङ्गात्समन्ततः

तो योग्य रीतीने केल्यास, त्याला एका वर्षाच्या चांद्रायण व्रताचं फळ मिळतं; शिवलिंगाभोवती अर्धा क्रोश परिसर हे शिवक्षेत्र—

यस् त्यजेद् दुस्त्यजान् प्राणाञ् शिवसायुज्यम् आप्नुयात् स्वायंभुवस्य मानं हि तथा बाणस्य सुव्रताः

जो कोणी अत्यंत कठीण असलेला प्राण त्यागतो, त्याला शिवाशी एकरूपता मिळते; स्वयंभू आणि बाण या दोघांचं क्षेत्रमापन, हे सुशीलांनो—

स्वायंभुवे तदर्धं स्यात् स्याद् आर्षे च तदर्धकम् मानुषे च तदर्धं स्यात् क्षेत्रमानं द्विजोत्तमाः

स्वयंभूच्या क्षेत्रात ते पूर्ण मापन असतं; आर्ष क्षेत्रात त्याचं अर्धं; मानवी क्षेत्रात त्याचं अर्धं—हे द्विजश्रेष्ठांनो, हेच क्षेत्रमापन आहे.

एवं यतीनामावासे क्षेत्रमानं द्विजोत्तमाः रुद्रावतारे चाद्यं यच् छिष्ये चैव प्रशिष्यके

असं क्षेत्रमापन, हे द्विजश्रेष्ठांनो, यतींच्या निवासासाठी, रुद्रावतारात, गुरु आणि शिष्य यांच्या बाबतीतही लागू पडतं.

नरावतारे तच्छिष्ये तच्छिष्ये च प्रशिष्यके श्रीपर्वते महापुण्ये तस्य प्रान्ते च वा द्विजाः

मानवी अवतारात, शिष्य आणि त्याच्या शिष्याच्या शिष्यालाही हेच लागू पडतं; श्रीपर्वत या पवित्र स्थळी आणि त्याच्या काठावर, हे द्विजांनो—

तस्मिन्वा यस्त्यजेत्प्राणाञ् छिवसायुज्यमाप्नुयात् वाराणस्यां तथाप्येवम् अविमुक्ते विशेषतः

जो कोणी तिथे प्राण सोडतो, त्याला शिवाशी एकरूपता मिळते; तसेच वाराणसीत, आणि विशेषतः अविमुक्त क्षेत्रातही.

केदारे च महाक्षेत्रे प्रयागे च विशेषतः कुरुक्षेत्रे च यः प्राणान् संत्यजेद्याति निर्वृतिम्

केदार, महाक्षेत्र, विशेषतः प्रयाग किंवा कुरुक्षेत्र येथे जो प्राणी प्राण सोडतो, त्याला मुक्ती मिळते.

प्रभासे पुष्करे ऽवन्त्यां तथा चैवामरेश्वरे वणीशैलाकुले चैव मृतो याति शिवात्मताम्

प्रभास, पुष्कर, अवंती, अमरेश्वर किंवा वणीच्या डोंगरात जो माणूस प्राण सोडतो, तो शिवस्वरूप होतो.

वाराणस्यां मृतो जन्तुर् न जातु जन्तुतां व्रजेत् त्रिविष्टपे विमुक्ते च केदारे संगमेश्वरे

वाराणसीमध्ये जो प्राणी मरतो, तो पुन्हा कधीच जन्म घेत नाही; त्रिविष्टप, मुक्त केदार किंवा संगमेश्वर येथेही तसेच होते.

शालङ्के वा त्यजेत्प्राणांस् तथा वै जम्बुकेश्वरे शुक्रेश्वरे वा गोकर्णे भास्करेशे गुहेश्वरे

शालंक, जंबुकेश्वर, शुक्रेश्वर, गोकर्ण, भास्करेश किंवा गुहेश्वर येथे जो प्राणी प्राण सोडतो.

हिरण्यगर्भे नन्दीशे स याति परमां गतिम् नियमैः शोष्य यो देहं त्यजेत्क्षेत्रे शिवस्य तु

हिरण्यगर्भ किंवा नंदीश्वर येथे जो प्राणी मरतो, तो परमगतीला पोहोचतो; तसेच, नियमाने शरीर शोषून शिवक्षेत्रात प्राण सोडला तरही.

स याति शिवतां योगी मानुषे दैविके ऽपि वा आर्षे वापि मुनिश्रेष्ठास् तथा स्वायंभुवे ऽपि वा

असा योगी मानव, देव, ऋषी, श्रेष्ठ मुनि किंवा स्वयंभू यांच्यात कुठेही असला, तरी शिवस्वरूप होतो.

स्वयंभूते तथा देवे नात्र कार्या विचारणा आधायाग्निं शिवक्षेत्रे सम्पूज्य परमेश्वरम्

स्वयंभू देवतेमध्येही विचार करण्याची गरज नाही; शिवक्षेत्रात अग्नी प्रज्वलित करून परमेश्वराची पूजा केल्यावर.

स्वदेहपिण्डं जुहुयाद् यः स याति परां गतिम् यावत्तावन्निराहारो भूत्वा प्राणान् परित्यजेत्

जो आपले शरीर अग्नीत अर्पण करतो, तो परमगतीला पोहोचतो; जेवढा वेळ शक्य तितका उपाशी राहून, मग प्राण सोडावा.

शिवक्षेत्रे मुनिश्रेष्ठाः शिवसायुज्यमाप्नुयात् छित्त्वा पादद्वयं चापि शिवक्षेत्रे वसेत्तु यः

हे श्रेष्ठ मुनिंनो, शिवक्षेत्रात राहणाऱ्याला शिवसायुज्य मिळते; दोन्ही पाय नसले तरी जो शिवक्षेत्रात राहतो.

स याति शिवतां चैव नात्र कार्या विचारणा क्षेत्रस्य दर्शनं पुण्यं प्रवेशस्तच्छताधिकः

तो शिवस्वरूप होतो; यात शंका नाही. त्या क्षेत्राचे दर्शन पुण्यदायी आहे, आणि प्रवेश केल्याने शंभरपट अधिक पुण्य मिळते.