लिङ्गपुराणम्

अर्थो विचारतो नास्तीत्य् अन्ये तत्त्वार्थवेदिनः निष्कलः सकलश्चेति सर्वं शिवमयं ततः

जे तत्त्वाचा अर्थ जाणतात, ते म्हणतात की विचाराने वेगळेपण राहत नाही; सगळीच सृष्टी शिवारूप आहे, गुणांसह आणि गुणांशिवाय.

व्योमैकमपि दृष्टं हि शरावं प्रति सुव्रताः पृथक्त्वं चापृथक्त्वं च शङ्करस्येति चापरे

सज्जनांनो, जसं एका मडक्यातील आकाश एकच दिसतं, तसं काही जण म्हणतात की वेगळेपण आणि एकरूपता हे शंकराचेच आहेत.

प्रत्ययार्थं हि जगताम् एकस्थो ऽपि दिवाकरः एको ऽपि बहुधा दृष्टो जलाधारेषु सुव्रताः

समजून घेण्यासाठी, सज्जनांनो, जरी सूर्य एकच असला तरी वेगवेगळ्या पाण्याच्या पात्रांत तो अनेक दिसतो.

जन्तवो दिवि भूमौ च सर्वे वै पाञ्चभौतिकाः तथापि बहुला दृष्टा जातिव्यक्तिविभेदतः

स्वर्गात आणि पृथ्वीवर सर्व जीव पंचमहाभूतांनी बनलेले आहेत; तरीही जाती आणि व्यक्तींच्या वेगळेपणामुळे ते अनेक दिसतात.

दृश्यते श्रूयते यद्यत् तत्तद्विद्धि शिवात्मकम् भेदो जनानां लोके ऽस्मिन् प्रतिभासो विचारतः

जे काही दिसतं किंवा ऐकू येतं, ते सर्व शिवारूपच आहे असं समजा; या जगात लोकांमधील भेद फक्त भास आहे, विचार केला तर.

स्वप्ने च विपुलान् भोगान् भुक्त्वा मर्त्यः सुखी भवेत् दुःखी च भोगं दुःखं च नानुभूतं विचारतः

माणूस स्वप्नात मोठ्या सुखांचा अनुभव घेतो आणि सुखी किंवा दुःखी होतो; पण विचार केला तर ना सुख ना दुःख खरंच अनुभवलेलं नसतं.

एवमाहुस्तथान्ये च सर्वे वेदार्थतत्त्वगाः हृदि संसारिणां साक्षात् सकलः परमेश्वरः

असंच वेदांचा खरा अर्थ जाणणारे इतरही म्हणतात: संसारात अडकलेल्या लोकांच्या हृदयात सकल गुणांनी युक्त परमेश्वर प्रत्यक्ष वास करतो.

योगिनां निष्कलो देवो ज्ञानिनां च जगन्मयः त्रिविधं परमेशस्य वपुर्लोके प्रशस्यते

योग्यांसाठी देव गुणरहित असतो; ज्ञानी लोकांसाठी तो सर्वत्र व्यापलेला असतो; परमेश्वराच्या तीन रूपांची या जगात स्तुती केली जाते.

निष्कलं प्रथमं चैकं ततः सकलनिष्कलम् तृतीयं सकलं चैव नान्यथेति द्विजोत्तमाः

पहिलं रूप निराकार, दुसरं गुणयुक्त आणि गुणरहित, आणि तिसरं केवळ गुणयुक्त; याशिवाय दुसरं काही नाही, हे द्विजश्रेष्ठांनो.

अर्चयन्ति मुहुः केचित् सदा सकलनिष्कलम् सर्वज्ञं हृदये केचिच् छिवलिङ्गे विभावसौ

काही लोक गुणयुक्त आणि गुणरहित रूपाची वारंवार पूजा करतात; काही सर्वज्ञाला हृदयात, शिवलिंगात किंवा अग्नित पूजतात.

सकलं मुनयः केचित् सदा संसारवर्तिनः एवमभ्यर्चयन्त्येव सदाराः ससुता नराः

काही मुनी, जे नेहमी संसारात गुंतलेले असतात, ते फक्त गुणयुक्त रूपाचीच पूजा करतात; अशाच प्रकारे पत्नी आणि मुलांसह असणारे पुरुष नेहमी पूजा करतात.

यथा शिवस् तथा देवी यथा देवी तथा शिवः तस्मादभेदबुद्ध्यैव सप्तविंशत्प्रभेदतः

जसा शंकर तशीच देवी, आणि जशी देवी तसाच शंकर. म्हणून, एकरूपतेची समज ठेवून, त्या सत्तावीस भेदांचा विचार करावा.

यजन्ति देहे बाह्ये च चतुष्कोणे षडस्रके दशारे द्वादशारे च षोडशारे त्रिरस्रके

ते देहात आणि बाहेर, चौकोनी, सहाकोनी, दहा आरांनी, बारा आरांनी, सोळा आरांनी आणि त्रिकोणी अशा विविध रूपांत पूजा करतात.

स स्वेच्छया शिवः साक्षाद् देव्या सार्धं स्थितः प्रभुः संतारणार्थं च शिवः सदसद्व्यक्तिवर्जितः

शंकर आपल्या इच्छेने, देवीसोबत, मुक्तीसाठी, साक्षात तिथे वास करतो. तो शंकर अस्तित्व आणि अनस्तित्व या दोन्हींच्या पलीकडे आहे.

तमेकमाहुर्द्विगुणं च केचित् केचित्तमाहुस्त्रिगुणात्मकं च ऊचुस् तथा तं च शिवं तथान्ये संसारिणं वेदविदो वदन्ति

कोणी त्याला एक म्हणतात, काही दोन म्हणतात, तर काही त्याला त्रैगुण्यस्वरूप मानतात. वेद जाणणारे काही लोक म्हणतात की शंकरच संसारात फिरणारा जीव आहे.

भक्त्या च योगेन शुभेन युक्ता विप्राः सदा धर्मरता विशिष्टाः यजन्ति योगेशम् अशेषमूर्तिं षडस्रमध्ये भगवन्तमेव

जे ब्राह्मण नेहमी धर्मात रमलेले, भक्ती आणि योगाने युक्त असतात, ते योगेश्वराची, सर्व रूपांचा धनी असलेल्या भगवंताची, सहाकोणी आकृतीच्या मध्यभागी पूजा करतात.

ये तत्र पश्यन्ति शिवं त्रिरस्रे त्रितत्त्वमध्ये त्रिगुणं त्रियक्षम् ते यान्ति चैनं न च योगिनो ऽन्ये तया च देव्या पुरुषं पुराणम्

जे त्रिकोणी आकृतीत, तीन तत्त्वांच्या मध्ये, त्रिगुणी आणि त्रिनेत्री अशा शंकराचे दर्शन करतात, ते त्याला प्राप्त होतात; इतर योगींना तसे होत नाही. आणि त्या देवीमुळेच, प्राचीन पुरुष प्राप्त होतो.

अतः परं प्रवक्ष्यामि स्वेच्छाविग्रहसंभवम् प्रतिष्ठायाः फलं सर्वं सर्वलोकहिताय वै

आता मी पुढे, आपल्या इच्छेने निर्माण झालेल्या मूर्तीची स्थापना केल्याने मिळणारे संपूर्ण फळ, सर्व लोकांच्या कल्याणासाठी सांगतो.

स्कन्दोमासहितं देवम् आसीनं परमासने कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य सर्वान्कामानवाप्नुयात्

स्कंदासह देवाला, परमासनावर बसवून, भक्तीने स्थापना केल्यास, सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

स्कन्दोमासहितं देवं सम्पूज्य विधिना सकृत् यत्फलं लभते मर्त्यस् तद्वदामि यथाश्रुतम्

स्कंदासह देवाची योग्य पद्धतीने एकदाच पूजा केली, तरी माणसाला जे फळ मिळते, ते मी ऐकले तसे सांगतो.

सूर्यकोटिप्रतिकाशैर् विमानैः सार्वकामिकैः रुद्रकन्यासमाकीर्णैर् गेयनाट्यसमन्वितैः

दहा कोटी सूर्यांसारखी तेजस्वी, सर्व इच्छा पूर्ण करणारी, रुद्रकन्यांनी भरलेली, गाणे आणि नृत्याने युक्त अशी विमाने मिळतात.

शिववत्क्रीडते योगी यावदाभूतसंप्लवम् तत्र भुक्त्वा महाभोगान् विमानैः सार्वकामिकैः

योगी शंकरासारखा, सृष्टीच्या समाप्तीपर्यंत खेळतो; तिथे तो त्या सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या विमानांतून मोठ्या आनंदाचा उपभोग घेतो.

औमं कौमारमैशानं वैष्णवं ब्राह्ममेव च प्राजापत्यं महातेजा जनलोकं महस् तथा

तो औम, कौमार, ऐशान, वैष्णव, ब्रह्मा आणि प्रजापती यांच्या तेजस्वी लोकांना, तसेच जनलोक आणि महर्लोकही प्राप्त करतो.

ऐन्द्रम् आसाद्य चैन्द्रत्वं कृत्वा वर्षायुतं पुनः भुक्त्वा चैव भुवर्लोके भोगान् दिव्यान् सुशोभनान्

इंद्रलोक मिळवून, दहा हजार वर्षे इंद्रपद भोगतो आणि नंतर भुवर्लोकात दिव्य, सुंदर सुखांचा अनुभव घेतो.

मेरुमासाद्य देवानां भवनेषु प्रमोदते एकपादं चतुर्बाहुं त्रिनेत्रं शूलसंयुतम्

मेरू पर्वतावर पोहोचून, देवांच्या निवासस्थानी तो आनंद करतो; त्याला एक पाय, चार हात, तीन डोळे आणि त्रिशूल असते.

सृष्ट्वा स्थितं हरिं वामे दक्षिणे चतुराननम् अष्टाविंशतिरुद्राणां कोटिः सर्वाङ्गसुप्रभम्

डाव्या बाजूला उभा असलेला हरि, उजव्या बाजूला चतुर्मुख ब्रह्मा, आणि अठ्ठावीस कोटी रुद्र, यांच्या सर्व अंगांमध्ये तेज असलेले, तो निर्माण करतो.

पञ्चविंशतिकं साक्षात् पुरुषं हृदयात्तथा प्रकृतिं वामतश्चैव बुद्धिं वै बुद्धिदेशतः

पंचविंशती पुरुष थेट हृदयातून उत्पन्न होतो, प्रकृती डाव्या बाजूला असते, आणि बुद्धी बुद्धीच्या स्थानावर असते.

अहङ्कारमहङ्कारात् तन्मात्राणि तु तत्र वै इन्द्रियाणीन्द्रियादेव लीलया परमेश्वरम्

अहंकारापासून अहंकार, त्यातून तन्मात्रा, इंद्रियांनी इंद्रियांचे विषय, हे सर्व परमेश्वराच्या लीलेंतून निर्माण होते.

पृथिवीं पादमूलात्तु गुह्यदेशाज्जलं तथा नाभिदेशात् तथा वह्निं हृदयाद्भास्करं तथा

पायांच्या तळव्यांतून पृथ्वी, गुप्त भागातून पाणी, नाभीतून अग्नी, आणि हृदयातून सूर्य उत्पन्न होतो.