लिङ्गपुराणम्

मुनीनां च न संदेहस् तस्मात् सम्पूजयेच्छिवम् सा हानिस्तन्महच्छिद्रं स मोहः सा च मूकता

मुनिंना यात काहीच शंका नाही; म्हणूनच शंकराची पूजा करावी. त्याचं न करणं म्हणजे मोठं नुकसान, मोठी चूक, भ्रम आणि मुग्धपणा होय.

यत्क्षणं वा मुहूर्तं वा शिवमेकं न चिन्तयेत् भवभक्तिपरा ये च भवप्रणतचेतसः

ज्या क्षणी किंवा अगदी थोड्या वेळासाठी जरी कोणी शंकराचा विचार करत नाही, तेव्हा जे लोक भवाच्या भक्तीत मग्न असतात आणि ज्यांचं मन त्याच्याकडे समर्पित आहे,

भवसंस्मरणोद्युक्ता न ते दुःखस्य भाजनम् भवनानि मनोज्ञानि दिव्यमाभरणं स्त्रियः

ते भवाच्या आठवणीत राहतात, त्यांना दुःखाचा स्पर्शही होत नाही. सुंदर घरं, दिव्य दागिने, स्त्रिया,

धनं वा तुष्टिपर्यन्तं शिवपूजाविधेः फलम् ये वाञ्छन्ति महाभोगान् राज्यं च त्रिदशालये ते ऽर्चयन्तु सदा कालं लिङ्गमूर्तिं महेश्वरम्

समाधान होईपर्यंत मिळणारं धन हे शंकरपूजेचं फळ आहे. ज्यांना मोठ्या सुखांचा आणि देवांच्या लोकात राज्य करण्याचा मोह आहे, त्यांनी नेहमी महेश्वराच्या लिंगमूर्तीची पूजा करावी.

हत्वा भित्त्वा च भूतानि दग्ध्वा सर्वमिदं जगत्

सर्व भूतांना मारून, फोडून आणि हे सगळं जग जाळून,

यजेदेकं विरूपाक्षं न पापैः स प्रलिप्यते शैलं लिङ्गं मदीयं हि सर्वदेवनमस्कृतम्

फक्त विरूप डोळ्याच्या शंकराची पूजा करावी; त्याला पाप लागू शकत नाही. माझं शिलामय लिंग सर्व देवांनी वंदिलं आहे.

इत्युक्त्वा पूर्वमभ्यर्च्य रुद्रं त्रिभुवनेश्वरम् तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिर् देवदेवं त्रियंबकम्

असं म्हणून, आधी त्रिभुवनाधीश रुद्राची पूजा करून, त्याने त्रिनेत्री देवदेवतेची निवडक शब्दांनी स्तुती केली.

तदाप्रभृति शक्राद्याः पूजयामासुरीश्वरम् साक्षात्पाशुपतं कृत्वा भस्मोद्धूलितविग्रहाः

त्या वेळेपासून इंद्र आणि इतर सर्वांनी, पाशुपत व्रत स्वीकारून, अंगावर भस्म लावून, परमेश्वराची पूजा सुरू केली.

लिङ्गानि कल्पयित्वैवं स्वाधिकारानुरूपतः विश्वकर्मा ददौ तेषां नियोगाद्ब्रह्मणः प्रभोः

अशा रीतीने, प्रत्येकाच्या अधिकारानुसार लिंग तयार करून, विश्वकर्म्याने ब्रह्मदेवाच्या आज्ञेने ती सर्वांना दिली.

इन्द्रनीलमयं लिङ्गं विष्णुना पूजितं सदा पद्मरागमयं शक्रो हैमं विश्रवसः सुतः

नीलमणीचं लिंग नेहमी विष्णूने पूजलं जातं; पद्मरागाचं इंद्राने; सोन्याचं लिंग विश्रवसाचा पुत्र पूजतो.

विश्वेदेवास् तथा रौप्यं वसवः कान्तिकं शुभम् आरकूटमयं वायुर् अश्विनौ पार्थिवं सदा

विश्वदेवांनी चांदीचं लिंग, वसूंनी तेजस्वी आणि सुंदर लिंग, वायूने हरिताळाचं, अश्विनीकुमारांनी नेहमी मातीचं लिंग पूजलं.

स्फाटिकं वरुणो राजा आदित्यास्ताम्रनिर्मितम् मौक्तिकं सोमराड् धीमांस् तथा लिङ्गमनुत्तमम्

राजा वरुणाने स्फटिकाचं लिंग, आदित्यांनी तांब्याचं, आणि बुद्धिमान सोमराजाने अतुल्य मोत्याचं लिंग पूजलं.

अनन्ताद्या महानागाः प्रवालकमयं शुभम् दैत्या ह्ययोमयं लिङ्गं राक्षसाश् च महात्मनः

अनंतादी महानागांनी सुंदर प्रवाळाचं लिंग, दैत्यांनी लोखंडाचं लिंग, आणि महात्मा राक्षसांनीही त्याची पूजा केली.

त्रैलोहिकं गुह्यकाश् च सर्वलोहमयं गणाः चामुण्डा सैकतं साक्षान् मातरश् च द्विजोत्तमाः

गुह्यकांनी त्रिमिश्र धातूचं लिंग, गणांनी सर्व धातूंचं लिंग, चामुंडेने वाळूचं लिंग, आणि मातांनी, हे श्रेष्ठ द्विजांनो,

दारुजं नैरृतिर् भक्त्या यमो मारकतं शुभम् नीलाद्याश् च तथा रुद्राः शुद्धं भस्ममयं शुभम्

नैऋतीने भक्तीने लाकडाचं लिंग, यमाने सुंदर पाचूचं लिंग, आणि नीलादी रुद्रांनी शुद्ध भस्माचं पवित्र लिंग पूजलं.

लक्ष्मीवृक्षमयं लक्ष्मीर् गुहो वै गोमयात्मकम् मुनयो मुनिशार्दूलाः कुशाग्रमयम् उत्तमम्

लक्ष्मीने लक्ष्मीवृक्षाचं लिंग, गुहाने गोमयाचं लिंग, आणि मुनिशार्दूल मुनिंनी कुशाग्राचं उत्तम लिंग पूजलं.

वामाद्याः पुष्पलिङ्गं तु गन्धलिङ्गं मनोन्मनी सरस्वती च रत्नेन कृतं रुद्रस्य वाग्भवा

वामा इत्यादी देवींनी फुलांचं लिंग, मनोन्मनीने सुगंधी लिंग, आणि सरस्वतीने रुद्रासाठी रत्नाचं लिंग, हे वाग्भव, पूजलं.

दुर्गा हैमं महादेवं सवेदिकमनुत्तमम् उग्रा पिष्टमयं सर्वे मन्त्रा ह्याज्यमयं शुभम्

दुर्गा सुवर्णाची, महादेवासह वेदी असलेली, उग्र आणि पिठापासून बनवलेली, सर्व मंत्र आणि शुभ तुपाच्या नैवेद्याने युक्त अशी आहे.

वेदाः सर्वे दधिमयं पिशाचाः सीसनिर्मितम् लेभिरे च यथायोग्यं प्रसादाद्ब्रह्मणः पदम्

सर्व वेद दह्याचे बनलेले आहेत; पिशाच्ये शिसापासून घडवलेले; प्रत्येकाला ब्रह्माच्या कृपेने योग्य त्या स्थानाची प्राप्ती झाली.

बहुनात्र किमुक्तेन चराचरमिदं जगत् शिवलिङ्गं समभ्यर्च्य स्थितमत्र न संशयः

इथे जास्त बोलण्याची गरज नाही; हे सर्व चराचर जग शिवलिंगाची पूजा करून इथेच स्थिर आहे—यात शंका नाही.

षड्विधं लिङ्गमित्याहुर् द्रव्याणां च प्रभेदतः तेषां भेदाश्चतुर्युक्तचत्वारिंशदिति स्मृताः

लिंग सहा प्रकारचे असते, ते त्यांच्या द्रव्यांनुसार वेगळे ओळखले जातात; त्यांचे विभाग चार प्रकारांनी सांगितलेले एकूण चव्वेचाळीस आहेत.

शैलजं प्रथमं प्रोक्तं तद्धि साक्षाच्चतुर्विधम् द्वितीयं रत्नजं तच्च सप्तधा मुनिसत्तमाः

पहिले शिलापासून बनलेले लिंग सांगितले आहे, ते चार प्रकारचे आहे; दुसरे रत्नापासून बनलेले असून, ते सात प्रकारचे आहे, हे श्रेष्ठ मुनींनो.

तृतीयं धातुजं लिङ्गम् अष्टधा परमेष्ठिनः तुरीयं दारुजं लिङ्गं तत्तु षोडशधोच्यते

तिसरे धातूपासून बनलेले लिंग परमेश्वराच्या मते आठ प्रकारचे आहे; चौथे लाकडापासून बनलेले असून, ते सोळा प्रकारचे सांगितले आहे.

मृन्मयं पञ्चमं लिङ्गं द्विधा भिन्नं द्विजोत्तमाः षष्ठं तु क्षणिकं लिङ्गं सप्तधा परिकीर्तितम्

पाचवे मातीचे लिंग दोन प्रकारचे आहे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो; सहावे क्षणिक लिंग असून, ते सात प्रकारे ओळखले जाते.

श्रीप्रदं रत्नजं लिङ्गं शैलजं सर्वसिद्धिदम् धातुजं धनदं साक्षाद् दारुजं भोगसिद्धिदम्

रत्नापासून बनलेले लिंग श्री देते; शिलापासून बनलेले सर्व सिद्धी देते; धातूपासून बनलेले थेट धन देते; लाकडाचे लिंग भोगसिद्धी मिळवून देते.

मृन्मयं चैव विप्रेन्द्राः सर्वसिद्धिकरं शुभम् शैलजं चोत्तमं प्रोक्तं मध्यमं चैव धातुजम्

मातीचे लिंग, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, शुभ आणि सर्व सिद्धी देणारे आहे; शिलापासून बनलेले श्रेष्ठ मानले आहे, आणि धातूपासून बनलेले मध्यम समजले जाते.

बहुधा लिङ्गभेदाश् च नव चैव समासतः मूले ब्रह्मा तथा मध्ये विष्णुस्त्रिभुवनेश्वरः

लिंगांचे अनेक प्रकार आहेत, आणि एकूण नऊ संक्षिप्तपणे सांगितले आहेत; मुळाशी ब्रह्मा आहे, आणि मधोमध विष्णू, त्रिभुवनाचा स्वामी आहे.

रुद्रोपरि महादेवः प्रणवाख्यः सदाशिवः लिङ्गवेदी महादेवी त्रिगुणा त्रिमयांबिका

वरती रुद्र, महादेव, प्रणव नावाचा सदाशिव आहे; लिंगाची वेदी ही महादेवी आहे, ती त्रिगुणयुक्त आणि त्रिमूर्ती स्वरूपाची अंबिका आहे.

तया च पूजयेद्यस्तु देवी देवश् च पूजितौ शैलजं रत्नजं वापि धातुजं वापि दारुजम्

ज्याने तिच्यासह पूजा केली, त्याने देवी आणि देव दोघांचीही पूजा केली, मग ते शिलापासून, रत्नापासून, धातूपासून किंवा लाकडापासून बनलेले असो.