लिङ्गपुराणम्

प्राणायामैः समायुक्तैः पञ्चभिः सुरपुङ्गवाः चतुर्भिः प्रणवैश्चैव प्राणायामपरायणैः

देवांमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्यांनी पाच प्राणायामांसह, आणि चार प्रणवांसह, प्राणायामाला समर्पित होऊन, एकत्रितपणे युक्त व्हावे.

त्रिभिश् च प्रणवैर्देवाः प्राणायामैस्तथाविधैः द्विधा न्यस्य तथौंकारं प्राणायामपरायणः

तीन प्रणवांनी आणि तसेच प्राणायामांनी, ओंकार दोन प्रकारे ठेवून, प्राणायामाला समर्पित होऊन—

ततश्चौंकारम् उच्चार्य प्राणापानौ नियम्य च ज्ञानामृतेन सर्वाङ्गान्य् आपूर्य प्रणवेन च

मग ओंकार उच्चारून, प्राण आणि अपान नियंत्रित करून, ज्ञानरूपी अमृत आणि प्रणवाने सर्व अंगांना भरावे.

गुणत्रयं चतुर्धाख्यम् अहङ्कारं च सुव्रताः तन्मात्राणि च भूतानि तथा बुद्धीन्द्रियाणि च

तीन गुण, जे चार प्रकारे ओळखले जातात, अहंकार, सूक्ष्म तत्त्वे, स्थूल तत्त्वे आणि ज्ञानेंद्रिये—हे सर्व, हे सज्जनांनो—

कर्मेन्द्रियाणि संशोध्य पुरुषं युगलं तथा चिदात्मानं तनुं कृत्वा चाग्निर्भस्मेति संस्पृशेत्

कर्मेंद्रिये शुद्ध करून, द्वैत रूप असणाऱ्या पुरुषालाही, चैतन्यस्वरूप देह करून, अग्नीच्या भस्माने स्पर्श करावा.

वायुर्भस्मेति च व्योम तथाम्भः पृथिवी तथा त्रियायुषं त्रिसंध्यं च धूलयेद् भसितेन यः

वायूचे भस्म, आकाश, पाणी आणि पृथ्वीचे भस्म घेऊन, जो कोणी दिवस-रात्रीच्या तीन संध्याकाळी भस्म लावतो—

स योगी सर्वतत्त्वज्ञो व्रतं पाशुपतं त्विदम् भवेन पाशमोक्षार्थं कथितं देवसत्तमाः

तो योगी, सर्व तत्त्वांचा जाणणारा, हे पाशुपत व्रत भवाने पाशमुक्तीसाठी सांगितले आहे, हे श्रेष्ठ देवांनो.

एवं पाशुपतं कृत्वा सम्पूज्य परमेश्वरम् लिङ्गे पुरा मया दृष्टे विष्णुना च महात्मना

अशा प्रकारे पाशुपत व्रत करून, परमेश्वराची पूजा केली, तेव्हा प्राचीन काळी मी आणि विष्णू या महात्म्याने लिंगाचे दर्शन घेतले.

पशवो नैव जायन्ते वर्षमात्रेण देवताः अस्माभिः सर्वकार्याणां देवमभ्यर्च्य यत्नतः

देवतांनो, जेव्हा आपण सर्व कार्यांसाठी देवाची मनापासून पूजा करतो, तेव्हा एका वर्षात कुणीही पशू म्हणून जन्म घेत नाही.

बाह्ये चाभ्यन्तरे चैव मन्ये कर्तव्यमीश्वरम् प्रतिज्ञा मम विष्णोश् च दिव्यैषा सुरसत्तमाः

बाहेरून आणि आतून, मी नेहमीच परमेश्वराची पूजा करावी असं मानतो; हेच माझं आणि विष्णूचं वचन आहे, हे देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या.

मुनीनां च न संदेहस् तस्मात् सम्पूजयेच्छिवम् सा हानिस्तन्महच्छिद्रं स मोहः सा च मूकता

मुनिंना यात काहीच शंका नाही; म्हणूनच शंकराची पूजा करावी. त्याचं न करणं म्हणजे मोठं नुकसान, मोठी चूक, भ्रम आणि मुग्धपणा होय.

यत्क्षणं वा मुहूर्तं वा शिवमेकं न चिन्तयेत् भवभक्तिपरा ये च भवप्रणतचेतसः

ज्या क्षणी किंवा अगदी थोड्या वेळासाठी जरी कोणी शंकराचा विचार करत नाही, तेव्हा जे लोक भवाच्या भक्तीत मग्न असतात आणि ज्यांचं मन त्याच्याकडे समर्पित आहे,

भवसंस्मरणोद्युक्ता न ते दुःखस्य भाजनम् भवनानि मनोज्ञानि दिव्यमाभरणं स्त्रियः

ते भवाच्या आठवणीत राहतात, त्यांना दुःखाचा स्पर्शही होत नाही. सुंदर घरं, दिव्य दागिने, स्त्रिया,

धनं वा तुष्टिपर्यन्तं शिवपूजाविधेः फलम् ये वाञ्छन्ति महाभोगान् राज्यं च त्रिदशालये ते ऽर्चयन्तु सदा कालं लिङ्गमूर्तिं महेश्वरम्

समाधान होईपर्यंत मिळणारं धन हे शंकरपूजेचं फळ आहे. ज्यांना मोठ्या सुखांचा आणि देवांच्या लोकात राज्य करण्याचा मोह आहे, त्यांनी नेहमी महेश्वराच्या लिंगमूर्तीची पूजा करावी.

हत्वा भित्त्वा च भूतानि दग्ध्वा सर्वमिदं जगत्

सर्व भूतांना मारून, फोडून आणि हे सगळं जग जाळून,

यजेदेकं विरूपाक्षं न पापैः स प्रलिप्यते शैलं लिङ्गं मदीयं हि सर्वदेवनमस्कृतम्

फक्त विरूप डोळ्याच्या शंकराची पूजा करावी; त्याला पाप लागू शकत नाही. माझं शिलामय लिंग सर्व देवांनी वंदिलं आहे.

इत्युक्त्वा पूर्वमभ्यर्च्य रुद्रं त्रिभुवनेश्वरम् तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिर् देवदेवं त्रियंबकम्

असं म्हणून, आधी त्रिभुवनाधीश रुद्राची पूजा करून, त्याने त्रिनेत्री देवदेवतेची निवडक शब्दांनी स्तुती केली.

तदाप्रभृति शक्राद्याः पूजयामासुरीश्वरम् साक्षात्पाशुपतं कृत्वा भस्मोद्धूलितविग्रहाः

त्या वेळेपासून इंद्र आणि इतर सर्वांनी, पाशुपत व्रत स्वीकारून, अंगावर भस्म लावून, परमेश्वराची पूजा सुरू केली.

लिङ्गानि कल्पयित्वैवं स्वाधिकारानुरूपतः विश्वकर्मा ददौ तेषां नियोगाद्ब्रह्मणः प्रभोः

अशा रीतीने, प्रत्येकाच्या अधिकारानुसार लिंग तयार करून, विश्वकर्म्याने ब्रह्मदेवाच्या आज्ञेने ती सर्वांना दिली.

इन्द्रनीलमयं लिङ्गं विष्णुना पूजितं सदा पद्मरागमयं शक्रो हैमं विश्रवसः सुतः

नीलमणीचं लिंग नेहमी विष्णूने पूजलं जातं; पद्मरागाचं इंद्राने; सोन्याचं लिंग विश्रवसाचा पुत्र पूजतो.

विश्वेदेवास् तथा रौप्यं वसवः कान्तिकं शुभम् आरकूटमयं वायुर् अश्विनौ पार्थिवं सदा

विश्वदेवांनी चांदीचं लिंग, वसूंनी तेजस्वी आणि सुंदर लिंग, वायूने हरिताळाचं, अश्विनीकुमारांनी नेहमी मातीचं लिंग पूजलं.

स्फाटिकं वरुणो राजा आदित्यास्ताम्रनिर्मितम् मौक्तिकं सोमराड् धीमांस् तथा लिङ्गमनुत्तमम्

राजा वरुणाने स्फटिकाचं लिंग, आदित्यांनी तांब्याचं, आणि बुद्धिमान सोमराजाने अतुल्य मोत्याचं लिंग पूजलं.

अनन्ताद्या महानागाः प्रवालकमयं शुभम् दैत्या ह्ययोमयं लिङ्गं राक्षसाश् च महात्मनः

अनंतादी महानागांनी सुंदर प्रवाळाचं लिंग, दैत्यांनी लोखंडाचं लिंग, आणि महात्मा राक्षसांनीही त्याची पूजा केली.

त्रैलोहिकं गुह्यकाश् च सर्वलोहमयं गणाः चामुण्डा सैकतं साक्षान् मातरश् च द्विजोत्तमाः

गुह्यकांनी त्रिमिश्र धातूचं लिंग, गणांनी सर्व धातूंचं लिंग, चामुंडेने वाळूचं लिंग, आणि मातांनी, हे श्रेष्ठ द्विजांनो,

दारुजं नैरृतिर् भक्त्या यमो मारकतं शुभम् नीलाद्याश् च तथा रुद्राः शुद्धं भस्ममयं शुभम्

नैऋतीने भक्तीने लाकडाचं लिंग, यमाने सुंदर पाचूचं लिंग, आणि नीलादी रुद्रांनी शुद्ध भस्माचं पवित्र लिंग पूजलं.

लक्ष्मीवृक्षमयं लक्ष्मीर् गुहो वै गोमयात्मकम् मुनयो मुनिशार्दूलाः कुशाग्रमयम् उत्तमम्

लक्ष्मीने लक्ष्मीवृक्षाचं लिंग, गुहाने गोमयाचं लिंग, आणि मुनिशार्दूल मुनिंनी कुशाग्राचं उत्तम लिंग पूजलं.

वामाद्याः पुष्पलिङ्गं तु गन्धलिङ्गं मनोन्मनी सरस्वती च रत्नेन कृतं रुद्रस्य वाग्भवा

वामा इत्यादी देवींनी फुलांचं लिंग, मनोन्मनीने सुगंधी लिंग, आणि सरस्वतीने रुद्रासाठी रत्नाचं लिंग, हे वाग्भव, पूजलं.

दुर्गा हैमं महादेवं सवेदिकमनुत्तमम् उग्रा पिष्टमयं सर्वे मन्त्रा ह्याज्यमयं शुभम्

दुर्गा सुवर्णाची, महादेवासह वेदी असलेली, उग्र आणि पिठापासून बनवलेली, सर्व मंत्र आणि शुभ तुपाच्या नैवेद्याने युक्त अशी आहे.

वेदाः सर्वे दधिमयं पिशाचाः सीसनिर्मितम् लेभिरे च यथायोग्यं प्रसादाद्ब्रह्मणः पदम्

सर्व वेद दह्याचे बनलेले आहेत; पिशाच्ये शिसापासून घडवलेले; प्रत्येकाला ब्रह्माच्या कृपेने योग्य त्या स्थानाची प्राप्ती झाली.