लिङ्गपुराणम्

इति श्रुत्वा वचः सर्वं देवदेवस्य धीमतः विषादमगमन् सर्वे पशुत्वं प्रति शङ्किताः

सर्व देवांनी देवाधिदेवांच्या या बुद्धिमान वचनांचे ऐकून, प्राणीपणाच्या भीतीने मनात खिन्नता अनुभवली.

तेषां भावं ततो ज्ञात्वा देवस्तानिदमब्रवीत् मा वो ऽस्तु पशुभावे ऽस्मिन् भयं विबुधसत्तमाः

त्यांची अवस्था जाणून, देवाने त्यांना सांगितले, 'हे श्रेष्ठ देवांनो, या प्राणीपणात तुम्हाला भीती वाटू नये.'

श्रूयतां पशुभावस्य विमोक्षः क्रियतां च सः यो वै पाशुपतं दिव्यं चरिष्यति स मोक्ष्यति

'आता प्राणीपणातून मुक्ती कशी मिळते ते ऐका आणि तसे करा; जो कोणी दिव्य पाशुपत व्रत आचरतो, तो मुक्त होईल.'

पशुत्वादिति सत्यं च प्रतिज्ञातं समाहिताः ये चाप्यन्ये चरिष्यन्ति व्रतं पाशुपतं मम

'हे प्राणीपण खरे आहे आणि जाहीर केले आहे; आणि जे कोणी माझे पाशुपत व्रत आचरण करतील,'

मोक्ष्यन्ति ते न संदेहः पशुत्वात् सुरसत्तमाः नैष्ठिकं द्वादशाब्दं वा तदर्धं वर्षकत्रयम्

'ते प्राणीपणातून नक्कीच मुक्त होतील, हे श्रेष्ठ देवांनो; बारा वर्षे, त्याचे अर्धे किंवा तीन वर्षे पूर्ण निष्ठेने पाळले तरीही.'

शुश्रूषां कारयेद्यस्तु स पशुत्वाद्विमुच्यते तस्मात्परमिदं दिव्यं चरिष्यथ सुरोत्तमाः

'जो कोणी सेवा करायला लावतो, तो प्राणीपणातून मुक्त होतो; म्हणून, हे श्रेष्ठ देवांनो, तुम्ही हे सर्वोच्च आणि दिव्य व्रत पाळा.'

तथेति चाब्रुवन्देवाः शिवे लोकनमस्कृते तस्माद्वै पशवः सर्वे देवासुरनराः प्रभोः

देवांनी 'तसेच होवो' असे शिवाला, जगाच्या वंदनीयाला, सांगितले; म्हणून सर्व देव, असुर आणि माणसे हे प्रभूचे प्राणी आहेत.

रुद्रः पशुपतिश्चैव पशुपाशविमोचकः यः पशुस्तत्पशुत्वं च व्रतेनानेन संत्यजेत्

रुद्र म्हणजे पशुपती, तोच सर्व जीवांना बंधनांतून सोडवणारा आहे. जो कोणी हा व्रत करतो, तो आपली जीवत्वाची अवस्था सोडून देतो.

तत्कृत्वा न च पापीयान् इति शास्त्रस्य निश्चयः ततो विनायकः साक्षाद् बालो ऽबालपराक्रमः

हे व्रत केल्यावर माणूस अधिक पापी राहत नाही, असा शास्त्राचा ठाम निर्णय आहे. त्यानंतर विनायक, जो लहान असूनही मोठ्या सामर्थ्याचा आहे,

अपूजितस्तदा देवैः प्राह देवान्निवारयन् मामपूज्य जगत्यस्मिन् भक्ष्यभोज्यादिभिः शुभैः

त्या वेळी देवांनी त्याची पूजा केली नाही म्हणून, त्याने देवांना थांबवत असे सांगितले — 'या जगात मला शुद्ध अन्नपान वगैरे अर्पण करून पूजा न करता,'

कः पुमान्सिद्धिमाप्नोति देवो वा दानवो ऽपि वा ततस्तस्मिन् क्षणादेव देवकार्ये सुरेश्वराः

'माणूस, देव किंवा दानव — कोणालाही यश मिळणार नाही. म्हणून त्या क्षणीच देवांच्या कामासाठी सर्व देवाधिदेव,

विघ्नं करिष्ये देवेश कथं कर्तुं समुद्यताः ततः सेन्द्राः सुराः सर्वे भीताः सम्पूज्य तं प्रभुम्

'देवाधिदेव, मी अडथळे निर्माण करीन, जो कोणी कार्य करायला निघेल.' मग इंद्रासह सर्व देव घाबरले आणि त्या प्रभूची मनोभावे पूजा केली.

भक्ष्यभोज्यादिभिश्चैव उण्डरैश्चैव मोदकैः अब्रुवंस्ते गणेशानं निर्विघ्नं चास्तु नः सदा

अन्नपान, उंडा, मोदक यांसारख्या नैवेद्यांनी त्यांनी गणेशाला नमस्कार केला आणि म्हणाले, 'आमच्यावर नेहमी अडथळे येऊ नयेत.'

आलिङ्ग्य चाघ्राय सुतं तदानीमपूजयत्सर्वसुरेन्द्रमुख्यः

मग सर्व देवांचा प्रमुख आपल्या मुलाला मिठी मारून, त्याचा सुगंध घेत, त्याच क्षणी त्याची पूजा करू लागला.

सम्पूज्य पूज्यं सह देवसंघैर् विनायकं नायकमीश्वराणाम् गणेश्वरैरेव नगेन्द्रधन्वा पुरत्रयं दग्धुमसौ जगाम

सर्व देवसंघ, गणेश्वर आणि पर्वतराजाचा धनुष्य घेऊन, त्यांनी त्या पूज्य विनायकाची पूजा केली आणि तीन नगरे जाळायला निघाले.

तं देवदेवं सुरसिद्धसंघा महेश्वरं भूतगणाश् च सर्वे गणेश्वरा नन्दिमुखास्तदानीं स्ववाहनैरन्वयुरीशमीशाः

त्या वेळी देव, सिद्ध, भूतगण, नंदीप्रमुख गणेश्वर — सर्वजण आपल्या वाहनांसह त्या महेश्वराच्या मागे गेले.

अग्रे सुराणां च गणेश्वराणां तदाथ नन्दी गिरिराजकल्पम् विमानमारुह्य पुरं प्रहर्तुं जगाम मृत्युं भगवानिवेशः

त्या वेळी देव आणि गणेश्वरांच्या पुढे नंदी, पर्वतराजासारखा, दिव्य विमानावर बसून, मृत्युलोक असलेल्या त्या नगरावर आक्रमण करण्यास गेला.

यान्तं तदानीं तु शिलादपुत्रम् आरुह्य नागेन्द्रवृषाश्ववर्यान् देवास्तदानीं गणपाश् च सर्वे गणा ययुः स्वायुधचिह्नहस्ताः

त्या वेळी शिलादाचा पुत्र, उत्तम हत्ती, वृषभ आणि घोड्यावर बसून, सर्व देव, गणनायक आणि गण आपापली शस्त्रे व चिन्हे घेऊन निघाले.

जगाम जगतां हिताय पुरत्रयं दग्धुमलुप्तशक्तिः

त्याने आपली शक्ती कमी न होता, सर्व जगाच्या कल्याणासाठी, तीन नगरे जाळायला प्रस्थान केले.

सुरासुरेशं सहस्ररश्मिर् भगवान् सुतीक्ष्णः

सहस्त्र किरणांचा, प्रखर तेजाचा, देवांचा आणि दानवांचा स्वामी असा तो भगवंत,

रराज मध्ये भगवान्सुराणां विवाहनो वारिजपत्रवर्णः यथा सुमेरोः शिखराधिरूढः सहस्ररश्मिर् भगवान् सुतीक्ष्णः

तो भगवंत देवांच्या मध्ये आपल्या वाहनावर बसून, कमळाच्या पाकळीप्रमाणे वर्ण असलेला, जणू सुमेरूच्या शिखरावर चढणारा सहस्त्रकिरणांचा तेजस्वी प्रभू तसा शोभू लागला.

सहस्रनेत्रः प्रथमः सुराणां गजेन्द्रमारुह्य च दक्षिणे ऽस्य जगाम रुद्रस्य पुरं निहन्तुं यथोरगांस्तत्र तु वैनतेयः

सहस्त्र डोळ्यांचा, देवांचा प्रमुख, गजेंद्रावर बसून रुद्राच्या उजव्या बाजूने त्या नगरीचा नाश करायला गेला, आणि तिथे गरुडही सर्पांप्रमाणे गेला.

तं सिद्धगन्धर्वसुरेन्द्रवीराः सुरेन्द्रवृन्दाधिपम् इन्द्रम् ईशम् समन्ततस्तुष्टुवुरिष्टदं ते जयेति शक्रं वरपुष्पवृष्ट्या

सिद्ध, गंधर्व, वीर, देवांचे प्रमुख — सर्वांनी इंद्राची सर्व बाजूंनी स्तुती केली, 'जय हो!' असे म्हणत त्याच्यावर सुंदर फुलांचा वर्षाव केला.

प्रणेमुरालोक्य सहस्रनेत्रं सलीलमंबा तनयं यथेन्द्रम्

सहस्त्र डोळ्यांचा इंद्र पाहून, त्यांनी प्रेमाने व आदराने वाकून नमस्कार केला, जसे आई आपल्या मुलाला नमस्कार करते.

यमपावकवित्तेशा वायुर्निरृतिरेव च अपाम्पतिस् तथेशानो भवं चानु समागताः

यम, अग्नी, कुबेर, वायू, निरृति, जलाचा स्वामी, ईशान आणि भव — हे सर्व तेथे एकत्र आले.

वीरभद्रो रणे भद्रो नैरृत्यां वै रथस्य तु वृषभेन्द्रं समारुह्य रोमजैश् च समावृतः

वीरभद्र रणात शूर, दक्षिण-पश्चिम दिशेला रथावर वृषभराजावर बसला, आणि अंगावर रोमांच उभे करणाऱ्यांनी त्याला वेढले होते.

सेवां चक्रे पुरं हन्तुं देवदेवं त्रियंबकम् महाकालो महातेजा महादेव इवापरः

त्याने देवांचा देव त्र्यंबक, महाकाळ, प्रचंड तेजस्वी, दुसऱ्या महादेवासारखा, नगराचा नाश करण्यासाठी सेवा केली.

वायव्यां सगणैः सार्धं सेवां चक्रे रथस्य तु

उत्तर-पश्चिम दिशेला, आपल्या गणांसह त्याने रथाजवळ सेवा केली.

षण्मुखो ऽपि सह सिद्धचारणैः सेनया च गिरिराजसंनिभः देवनाथगणवृन्दसंवृतो वारणेन च तथाग्निसंभवः

षण्मुख म्हणजे स्कंद, सिद्ध आणि चारणांसह, आपल्या सैन्यासह, पर्वतराजासारखा, देवगणांच्या समूहांनी वेढलेला, हत्ती आणि अग्निपुत्र अशा रूपात होता.