लिङ्गपुराणम्

एवं कृत्वा रथं दिव्यं कार्मुकं च शरं तथा सारथिं जगतां चैव ब्रह्माणं प्रभुमीश्वरम्

अशा प्रकारे दिव्य रथ, धनुष्य, बाण, सारथी आणि जगांचा स्वामी ब्रह्मा यांची निर्मिती केली.

आरुरोह रथं दिव्यं रणमण्डनधृग् भवः सर्वदेवगणैर्युक्तं कम्पयन्निव रोदसी

भवाने रणासाठी सजवलेला तो दिव्य रथ सर्व देवगणांसह जणू काही आकाश आणि पृथ्वी हलवतो आहे असे वाटावे, असा चढला.

ऋषिभिः स्तूयमानश् च वन्द्यमानश् च बन्दिभिः उपनृत्तश्चाप्सरसां गणैर्नृत्यविशारदैः

ऋषी त्याची स्तुती करीत होते, गायक त्याचे गुणगान करीत होते आणि नृत्यात पारंगत अप्सरांचा समूह त्याच्या समोर नाचत होता.

सुशोभमानो वरदः सम्प्रेक्ष्यैव च सारथिम् तस्मिन्नारोहति रथं कल्पितं लोकसंभृतम्

वर देणारा तो तेजस्वी प्रभु, रथावर चढताना सारथ्याकडे पाहत होता; तो रथ सर्व जगातील जीवांनी भरलेला आणि तयार केलेला होता.

शिरोभिः पतिता भूमीं तुरगा वेदसंभवाः अथाधस्ताद्रथस्यास्य भगवान् धरणीधरः

वेदातून उत्पन्न झालेले घोडे आपले डोके खाली घालून जमिनीवर पडले; तेव्हा त्या रथाखाली भगवान, पृथ्वीचे धारक, प्रकट झाले.

वृषेन्द्ररूपी चोत्थाप्य स्थापयामास वै क्षणम् क्षणान्तरे वृषेन्द्रो ऽपि जानुभ्यामगमद्धराम्

वृषभराजाचा रूप घेऊन त्यांनी घोड्यांना उचलले आणि थोडा वेळ उभे केले; पण लगेचच वृषभराज पुन्हा गुडघ्यावर जमिनीवर पडला.

अभीषुहस्तो भगवान् उद्यम्य च हयान् विभुः स्थापयामास देवस्य वचनाद्वै रथं शुभम्

भगवान, हातात बाण घेऊन, घोड्यांना उचलले आणि देवाच्या आज्ञेने शुभ्र रथ योग्य जागी ठेवला.

ततो ऽश्वांश्चोदयामास मनोमारुतरंहसः पुराण्युद्दिश्य खस्थानि दानवानां तरस्विनाम्

नंतर त्यांनी मन आणि वाऱ्यासारखे वेगवान घोडे प्राचीन, आकाशात राहणाऱ्या बलाढ्य दानवांकडे हाकले.

अथाह भगवान् रुद्रो देवानालोक्य शङ्करः पशूनामाधिपत्यं मे दत्तं हन्मि ततो ऽसुरान्

तेव्हा भगवान रुद्र, देवांकडे पाहून म्हणाले, 'प्राण्यांवर अधिपत्य मला दिले आहे; म्हणून मी असुरांचा वध करीन.'

पृथक्पशुत्वं देवानां तथान्येषां सुरोत्तमाः कल्पयित्वैव वध्यास्ते नान्यथा नैव सत्तमाः

देव आणि इतरांचे स्वतंत्र प्राणीपण ठरवले आहे, हे श्रेष्ठ देवांनो; त्यामुळे त्यांचा वध करणे हेच योग्य आहे, दुसरा मार्ग नाही.

इति श्रुत्वा वचः सर्वं देवदेवस्य धीमतः विषादमगमन् सर्वे पशुत्वं प्रति शङ्किताः

सर्व देवांनी देवाधिदेवांच्या या बुद्धिमान वचनांचे ऐकून, प्राणीपणाच्या भीतीने मनात खिन्नता अनुभवली.

तेषां भावं ततो ज्ञात्वा देवस्तानिदमब्रवीत् मा वो ऽस्तु पशुभावे ऽस्मिन् भयं विबुधसत्तमाः

त्यांची अवस्था जाणून, देवाने त्यांना सांगितले, 'हे श्रेष्ठ देवांनो, या प्राणीपणात तुम्हाला भीती वाटू नये.'

श्रूयतां पशुभावस्य विमोक्षः क्रियतां च सः यो वै पाशुपतं दिव्यं चरिष्यति स मोक्ष्यति

'आता प्राणीपणातून मुक्ती कशी मिळते ते ऐका आणि तसे करा; जो कोणी दिव्य पाशुपत व्रत आचरतो, तो मुक्त होईल.'

पशुत्वादिति सत्यं च प्रतिज्ञातं समाहिताः ये चाप्यन्ये चरिष्यन्ति व्रतं पाशुपतं मम

'हे प्राणीपण खरे आहे आणि जाहीर केले आहे; आणि जे कोणी माझे पाशुपत व्रत आचरण करतील,'

मोक्ष्यन्ति ते न संदेहः पशुत्वात् सुरसत्तमाः नैष्ठिकं द्वादशाब्दं वा तदर्धं वर्षकत्रयम्

'ते प्राणीपणातून नक्कीच मुक्त होतील, हे श्रेष्ठ देवांनो; बारा वर्षे, त्याचे अर्धे किंवा तीन वर्षे पूर्ण निष्ठेने पाळले तरीही.'

शुश्रूषां कारयेद्यस्तु स पशुत्वाद्विमुच्यते तस्मात्परमिदं दिव्यं चरिष्यथ सुरोत्तमाः

'जो कोणी सेवा करायला लावतो, तो प्राणीपणातून मुक्त होतो; म्हणून, हे श्रेष्ठ देवांनो, तुम्ही हे सर्वोच्च आणि दिव्य व्रत पाळा.'

तथेति चाब्रुवन्देवाः शिवे लोकनमस्कृते तस्माद्वै पशवः सर्वे देवासुरनराः प्रभोः

देवांनी 'तसेच होवो' असे शिवाला, जगाच्या वंदनीयाला, सांगितले; म्हणून सर्व देव, असुर आणि माणसे हे प्रभूचे प्राणी आहेत.

रुद्रः पशुपतिश्चैव पशुपाशविमोचकः यः पशुस्तत्पशुत्वं च व्रतेनानेन संत्यजेत्

रुद्र म्हणजे पशुपती, तोच सर्व जीवांना बंधनांतून सोडवणारा आहे. जो कोणी हा व्रत करतो, तो आपली जीवत्वाची अवस्था सोडून देतो.

तत्कृत्वा न च पापीयान् इति शास्त्रस्य निश्चयः ततो विनायकः साक्षाद् बालो ऽबालपराक्रमः

हे व्रत केल्यावर माणूस अधिक पापी राहत नाही, असा शास्त्राचा ठाम निर्णय आहे. त्यानंतर विनायक, जो लहान असूनही मोठ्या सामर्थ्याचा आहे,

अपूजितस्तदा देवैः प्राह देवान्निवारयन् मामपूज्य जगत्यस्मिन् भक्ष्यभोज्यादिभिः शुभैः

त्या वेळी देवांनी त्याची पूजा केली नाही म्हणून, त्याने देवांना थांबवत असे सांगितले — 'या जगात मला शुद्ध अन्नपान वगैरे अर्पण करून पूजा न करता,'

कः पुमान्सिद्धिमाप्नोति देवो वा दानवो ऽपि वा ततस्तस्मिन् क्षणादेव देवकार्ये सुरेश्वराः

'माणूस, देव किंवा दानव — कोणालाही यश मिळणार नाही. म्हणून त्या क्षणीच देवांच्या कामासाठी सर्व देवाधिदेव,

विघ्नं करिष्ये देवेश कथं कर्तुं समुद्यताः ततः सेन्द्राः सुराः सर्वे भीताः सम्पूज्य तं प्रभुम्

'देवाधिदेव, मी अडथळे निर्माण करीन, जो कोणी कार्य करायला निघेल.' मग इंद्रासह सर्व देव घाबरले आणि त्या प्रभूची मनोभावे पूजा केली.

भक्ष्यभोज्यादिभिश्चैव उण्डरैश्चैव मोदकैः अब्रुवंस्ते गणेशानं निर्विघ्नं चास्तु नः सदा

अन्नपान, उंडा, मोदक यांसारख्या नैवेद्यांनी त्यांनी गणेशाला नमस्कार केला आणि म्हणाले, 'आमच्यावर नेहमी अडथळे येऊ नयेत.'

आलिङ्ग्य चाघ्राय सुतं तदानीमपूजयत्सर्वसुरेन्द्रमुख्यः

मग सर्व देवांचा प्रमुख आपल्या मुलाला मिठी मारून, त्याचा सुगंध घेत, त्याच क्षणी त्याची पूजा करू लागला.

सम्पूज्य पूज्यं सह देवसंघैर् विनायकं नायकमीश्वराणाम् गणेश्वरैरेव नगेन्द्रधन्वा पुरत्रयं दग्धुमसौ जगाम

सर्व देवसंघ, गणेश्वर आणि पर्वतराजाचा धनुष्य घेऊन, त्यांनी त्या पूज्य विनायकाची पूजा केली आणि तीन नगरे जाळायला निघाले.

तं देवदेवं सुरसिद्धसंघा महेश्वरं भूतगणाश् च सर्वे गणेश्वरा नन्दिमुखास्तदानीं स्ववाहनैरन्वयुरीशमीशाः

त्या वेळी देव, सिद्ध, भूतगण, नंदीप्रमुख गणेश्वर — सर्वजण आपल्या वाहनांसह त्या महेश्वराच्या मागे गेले.

अग्रे सुराणां च गणेश्वराणां तदाथ नन्दी गिरिराजकल्पम् विमानमारुह्य पुरं प्रहर्तुं जगाम मृत्युं भगवानिवेशः

त्या वेळी देव आणि गणेश्वरांच्या पुढे नंदी, पर्वतराजासारखा, दिव्य विमानावर बसून, मृत्युलोक असलेल्या त्या नगरावर आक्रमण करण्यास गेला.

यान्तं तदानीं तु शिलादपुत्रम् आरुह्य नागेन्द्रवृषाश्ववर्यान् देवास्तदानीं गणपाश् च सर्वे गणा ययुः स्वायुधचिह्नहस्ताः

त्या वेळी शिलादाचा पुत्र, उत्तम हत्ती, वृषभ आणि घोड्यावर बसून, सर्व देव, गणनायक आणि गण आपापली शस्त्रे व चिन्हे घेऊन निघाले.

जगाम जगतां हिताय पुरत्रयं दग्धुमलुप्तशक्तिः

त्याने आपली शक्ती कमी न होता, सर्व जगाच्या कल्याणासाठी, तीन नगरे जाळायला प्रस्थान केले.