लिङ्गपुराणम्

यथा देवा भवं दृष्ट्वा प्रीतिकण्टकितत्वचः नियोगाद्वज्रिणो मूर्ध्नि पुष्पवर्षं च खेचराः

देवतांनी भवालाच पाहून आनंदाने अंगावर रोमांच उभे राहिले; वज्रधारीच्या आज्ञेने आकाशस्थ देवांनी त्याच्या शिरावर फुलांचा वर्षाव केला.

ववृषुश् च सुगन्धाढ्यं नन्दिनो गगनोदितम् वृष्ट्या तुष्टस्तदा रेजे तुष्ट्या पुष्ट्या यथार्थया

त्यांनी आकाशातून नंदीवर सुगंधी फुलांची वृष्टी केली; त्या वर्षावाने प्रसन्न होऊन तो खरा समाधान आणि बळाने उजळला.

नन्दी भवश् चान्द्रयातु स्नातया गन्धवारिणा पुष्पैर्नानाविधैस्तत्र भाति पृष्ठं वृषस्य तत्

नंदी आणि भवा, चंद्रातून आलेल्या सुगंधी पाण्याने स्नान करून, तिथे वृषाच्या पाठीवर विविध फुलांनी सजलेले तेजाने झळकत होते.

संकीर्णं तु दिवः पृष्ठं नक्षत्रैरिव सुव्रताः कुसुमैः संवृतो नन्दी वृषपृष्ठे रराज सः

पवित्र जनांनो, आकाश जणू काही ताऱ्यांनी भरून गेले होते, तसंच नंदी फुलांनी सजलेला व वृषभाच्या पाठीवर बसलेला तेजाने उजळून निघाला.

दिवः पृष्ठे यथा चन्द्रो नक्षत्रैरिव सुव्रताः तं दृष्ट्वा नन्दिनं देवाः सेन्द्रोपेन्द्रास् तथाविधम्

जसा चंद्र आकाशात ताऱ्यांनी वेढलेला असतो, तसंच इंद्र व उपेंद्रासह सर्व देवांनी त्या रूपातील नंदीला पाहिलं.

तुष्टुवुर् गणपेशानं देवदेवमिवापरम् नमस्ते रुद्रभक्ताय रुद्रजाप्यरताय च

त्यांनी गणांच्या स्वामीचं, देवांचा देव असलेल्या त्या दुसऱ्या रुद्राचं स्तुतीगीत गायलं – 'रुद्रभक्त आणि रुद्राच्या नामस्मरणात रमणाऱ्या तुला नमस्कार.'

रुद्रभक्तार्तिनाशाय रौद्रकर्मरताय ते कूष्माण्डगणनाथाय योगिनां पतये नमः

'रुद्रभक्तांच्या दुःखाचा नाश करणाऱ्या, कठोर कर्मात आनंद मानणाऱ्या, कूष्मांड गणांचा स्वामी आणि योग्यांचा अधिपती तुला नमस्कार.'

सर्वदाय शरण्याय सर्वज्ञायार्तिहारिणे वेदानां पतये चैव वेदवेद्याय ते नमः

'सदैव आश्रय देणाऱ्या, सर्वज्ञ, दुःख दूर करणाऱ्या, वेदांचा स्वामी आणि वेदांनी ओळखता येणाऱ्या तुला नमस्कार.'

वज्रिणे वज्रदंष्ट्राय वज्रिवज्रनिवारिणे वज्रालंकृतदेहाय वज्रिणाराधिताय ते

'वज्रधारी, वज्रासारख्या दात असलेला, वज्र रोखणारा, वज्रांनी सजलेला आणि वज्रधारकांनी पूजिला जाणारा तुला नमस्कार.'

रक्ताय रक्तनेत्राय रक्तांबरधराय ते रक्तानां भवपादाब्जे रुद्रलोकप्रदायिने

'रक्तवर्णाचा, लाल डोळ्यांचा, लाल वस्त्र परिधान करणारा, रुद्राच्या पायांवर भक्ती करणाऱ्यांना रुद्रलोक देणारा तुला नमस्कार.'

नमः सेनाधिपतये रुद्राणां पतये नमः भूतानां भुवनेशानां पतये पापहारिणे

'सेनापती, रुद्रांचा स्वामी, भूतांचा आणि जगातील सर्व अधिपती, पापांचा नाश करणारा तुला नमस्कार.'

रुद्राय रुद्रपतये रौद्रपापहराय ते नमः शिवाय सौम्याय रुद्रभक्ताय ते नमः

'रुद्र, रुद्रांचा स्वामी, कठोर पापांचा नाश करणारा, शिव, सौम्य आणि रुद्रभक्त तुला नमस्कार.'

ततः प्रीतो गणाध्यक्षः प्राह देवांश्छिवात्मजः रथं च सारथिं शंभोः कार्मुकं शरमुत्तमम्

तेव्हा गणांचा प्रमुख, शिवपुत्र, प्रसन्न होऊन देवांना शंभूच्या रथाबद्दल, सारथ्याबद्दल, धनुष्याबद्दल आणि श्रेष्ठ बाणाबद्दल सांगू लागला.

कर्तुमर्हथ यत्नेन नष्टं मत्वा पुरत्रयम् अथ ते ब्रह्मणा सार्धं तथा वै विश्वकर्मणा

तीन नगरं नष्ट झाल्याचं समजून, तुम्ही सर्वांनी प्रयत्नपूर्वक कार्य करावं; मग ब्रह्मा आणि विश्वकर्मा यांच्यासह तसेच वागा.

रथं चक्रुः सुसंरब्धा देवदेवस्य धीमतः

मग सर्व देवांनी उत्साहाने देवांचा देव, बुद्धिमान शंभूचा रथ तयार केला.

अथ रुद्रस्य देवस्य निर्मितो विश्वकर्मणा सर्वलोकमयो दिव्यो रथो यत्नेन सादरम्

मग विश्वकर्म्याने रुद्रासाठी सर्व लोकांचा समावेश असलेला, दिव्य आणि काळजीपूर्वक तयार केलेला रथ बांधला.

सर्वभूतमयश्चैव सर्वदेवनमस्कृतः सर्वदेवमयश्चैव सौवर्णः सर्वसंमतः

तो रथ सर्व जीवांचा समावेश असलेला, सर्व देवांनी पूजलेला, सर्व देवांचा अंश असलेला, सोन्याचा आणि सर्वांना मान्य असलेला होता.

रथाङ्गं दक्षिणं सूर्यो वामाङ्गं सोम एव च दक्षिणं द्वादशारं हि षोडशारं तथोत्तरम्

रथाचं उजवं चाक सूर्य होतं, डावं चाक चंद्र होतं; उजव्या चाकाला बारा आऱ्या आणि डाव्या चाकाला सोळा आऱ्या होत्या.

अरेषु तेषु विप्रेन्द्राश् चादित्या द्वादशैव तु शशिनः षोडशारेषु कला वामस्य सुव्रताः

त्या चाकांवर, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, बारा आदित्य विराजमान होते; आणि सोळा आऱ्यांच्या डाव्या चाकावर, पवित्र जनांनो, चंद्राच्या कला होत्या.

ऋक्षाणि च तदा तस्य वामस्यैव तु भूषणम् नेम्यः षडृतवश्चैव तयोर्वै विप्रपुङ्गवाः

त्या डाव्या चाकाला तारकांचा अलंकार होता; आणि त्या दोन्ही चाकांच्या कड्यांवर, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, सहा ऋतु होते.

पुष्करं चान्तरिक्षं वै रथनीडश् च मन्दरः अस्ताद्रिरुदयाद्रिश् च उभौ तौ कूबरौ स्मृतौ

रथाच्या मध्यभागी आकाश म्हणजे कमळ होतं, रथाचं शरीर मंदार पर्वत होतं; पश्चिम पर्वत आणि पूर्व पर्वत हे दोन्ही त्याचे अक्ष मानले गेले.

अधिष्ठानं महामेरुर् आश्रयाः केसराचलाः वेगः संवत्सरस्तस्य अयने चक्रसंगमौ

या रथाचा पाया महा मेरू आहे, त्याचे आधार केसर पर्वत आहेत, त्याचा वेग म्हणजे एक वर्ष, आणि त्याच्या चाकांची संगती म्हणजे अयन.

मुहूर्ता बन्धुरास्तस्य शम्याश्चैव कलाः स्मृताः तस्य काष्ठाः स्मृता घोणा चाक्षदण्डाः क्षणाश् च वै

त्याच्या क्षणांना बंधुरा असे म्हणतात, त्याच्या कड्या म्हणजे कला, त्याच्या विभागांना काष्ठा म्हणतात, गोट्या म्हणजे अक्षदंड, आणि कणा म्हणजे क्षण.

निमेषाश्चानुकर्षाश् च ईषा चास्य लवाः स्मृताः द्यौर्वरूथं रथस्यास्य स्वर्गमोक्षावुभौ ध्वजौ

निमेष आणि अनुकार्ष हे त्याचे भाग आहेत, लव हे त्याचे सूक्ष्म माप आहे, आकाश हे त्याचे आवरण आहे, तर स्वर्ग आणि मोक्ष हे त्याचे दोन ध्वज आहेत.

धर्मो विरागो दण्डो ऽस्य यज्ञा दण्डाश्रयाः स्मृताः दक्षिणाः संधयस्तस्य लोहाः पञ्चाशदग्नयः

धर्म, वैराग्य आणि दंड हे त्याचे दांडे आहेत; यज्ञ हे त्या दांड्यांवर आधारलेले आहेत; दक्षिणा म्हणजे त्याच्या सांध्य, आणि पन्नास अग्नी हे त्याचे धातू आहेत.

युगान्तकोटी तौ तस्य धर्मकामावुभौ स्मृतौ ईषादण्डस्तथाव्यक्तं बुद्धिस्तस्यैव नड्वलः

युगाच्या दोन टोकांना धर्म आणि काम असे मानले जाते; मार्गदर्शक दांडा म्हणजे अव्यक्त, आणि बुद्धी हे त्याचे बांबूचे काठी आहे.

कोणस् तथा ह्यहङ्कारो भूतानि च बलं स्मृतम् इन्द्रियाणि च तस्यैव भूषणानि समन्ततः

कोन म्हणजे अहंकार, पंचमहाभूत हे त्याचे बळ, आणि इंद्रिये ही त्याची सर्व बाजूंनी शोभा आहेत.

श्रद्धा च गतिरस्यैव वेदास्तस्य हयाः स्मृताः पदानि भूषणान्येव षडङ्गान्युपभूषणम्

श्रद्धा आणि गती हे त्याचेच आहेत; वेद हे त्याचे घोडे मानले जातात; पाद म्हणजे त्याची अलंकारे, आणि षडंग हे त्याचे विशेष भूषण आहेत.

पुराणन्यायमीमांसाधर्मशास्त्राणि सुव्रताः वालाश्रयाः पटाश्चैव सर्वलक्षणसंयुताः

पुराण, न्याय, मीमांसा आणि धर्मशास्त्रे, हे सर्व उत्तम व्रतींच्या वस्त्रांसारखे आहेत, आणि त्यात सर्व गुणधर्म आहेत.