लिङ्गपुराणम्

कालाग्निरुद्रसंकाशान् कालरुद्रोपमांस्तदा प्राह देवो हरिः साक्षात् प्रणिपत्य स्थितान् प्रभुः

ते काळाग्नी आणि रुद्रासारखे भासत होते; तेव्हा हरिने नम्रपणे वाकून, समोर उभ्या असलेल्या त्या वीरांना संबोधलं.

दग्ध्वा भित्त्वा च भुक्त्वा च गत्वा दैत्यपुरत्रयम् पुनर्यथागतं वीरा गन्तुमर्हथ भूतये

दैत्योंची तीन नगरं जाळून, फोडून, संपवून, जसे आलात तसेच परत जा, हे वीरांनो, सर्वांच्या कल्याणासाठी.

ततः प्रणम्य देवेशं भूतसंघाः पुरत्रयम् प्रविश्य नष्टास्ते सर्वे शलभा इव पावकम्

मग देवाधिदेवांना वंदन करून, भूतगण त्या तीन नगरांत गेले आणि सर्वजण जणू पतंगासारखे ज्वाळेत नष्ट झाले.

ततस्तु नष्टास्ते सर्वे भूता देवेश्वराज्ञया ननृतुर् मुमुदुश् चैव जगुर् दैत्याः सहस्रशः

मग देवांचा अधिपतीच्या आज्ञेने ती सर्व जीवसृष्टी नष्ट झाली; हजारो दैत्य आनंदाने नाचू लागले, हर्षाने गाऊ लागले.

तुष्टुवुर्देवदेवेशं परमात्मानमीश्वरम् ततः पराजिता देवा ध्वस्तवीर्याः क्षणेन तु

त्यांनी देवांच्या देवतेचे, परमात्म्याचे आणि ईश्वराचे स्तुतीगीत गायले; त्यानंतर देव पराभूत झाले आणि क्षणात त्यांचे बळ संपले.

सेन्द्राः संगम्य देवेशम् उपेन्द्रं धिष्ठिता भयात् तान्दृष्ट्वा चिन्तयामास भगवान्पुरुषोत्तमः

इंद्रासह सर्व देवांनी उपेंद्र, देवांचा स्वामी, याच्याकडे भीतीने धाव घेतली; त्यांना पाहून भगवंत पुरुषोत्तम विचार करू लागले.

किं कृत्यमिति संतप्तः संतप्तान्सेन्द्रकान्क्षणम् कथं तु तेषां दैत्यानां बलं हत्वा प्रयत्नतः

तो व्याकुळ झाला आणि मनात म्हणाला, 'आता काय करावे?' इंद्रासह दुःखी असलेल्या देवांना पाहून, 'हे दैत्यांचे बळ कसे संपवावे?' असे त्याने क्षणभर मनाशी ठरवले.

देवकार्यं करिष्यामि प्रसादात्परमेष्ठिनः पापं विचारतो नास्ति धर्मिष्ठानां न संशयः

'परमेश्वराच्या कृपेने मी देवांचे कार्य पूर्ण करीन; धर्माने वागल्यास पाप लागत नाही—धार्मिक लोकांसाठी यात शंका नाही.'

तस्माद्दैत्या न वध्यास्ते भूतैश्चोपसदोद्भवैः पापं नुदति धर्मेण धर्मे सर्वं प्रतिष्ठितम्

'म्हणून त्या दैत्यांना यज्ञातून उत्पन्न झालेल्या किंवा इतर जीवांनी मारता येणार नाही; धर्मानेच पाप नाहीसे होते आणि सर्व काही धर्मातच स्थिर असते.'

धर्मादैश्वर्यमित्येषा श्रुतिरेषा सनातनी दैत्याश्चैते हि धर्मिष्ठाः सर्वे त्रिपुरवासिनः

'धर्मातूनच ऐश्वर्य मिळते—हीच सनातन शिकवण आहे; आणि हे त्रिपुरीतील सर्व दैत्य धर्मनिष्ठ आहेत.'

तस्मादवध्यतां प्राप्ता नान्यथा द्विजपुङ्गवाः कृत्वापि सुमहत्पापं रुद्रमभ्यर्चयन्ति ये

'म्हणून, द्विजश्रेष्ठांनो, त्यांना कोणी मारू शकत नाही; मोठे पाप केले तरी जे रुद्राची पूजा करतात त्यांना काहीही होत नाही.'

मुच्यन्ते पातकैः सर्वैः पद्मपत्रमिवांभसा पूजया भोगसंपत्तिर् अवश्यं जायते द्विजाः

'पूजेने ते सर्व पापांतून मुक्त होतात, जसे कमळाच्या पानाला पाणी लागत नाही; आणि द्विजांनो, त्यांना सुख आणि संपत्ती नक्कीच मिळते.'

तस्मात्ते भोगिनो दैत्या लिङ्गार्चनपरायणाः तस्मात्कृत्वा धर्मविघ्नम् अहं देवाः स्वमायया

'म्हणून, लिंगपूजेला समर्पित असलेले हे दैत्य सुखी आहेत; म्हणून, मी स्वतःच्या मायेमुळे त्यांच्या धर्मात विघ्न घालीन, हे देवांनो.'

दैत्यानां देवकार्यार्थं जेष्ये ऽहं त्रिपुरं क्षणात् विचार्यैवं ततस्तेषां भगवान्पुरुषोत्तमः कर्तुं व्यवसितश्चाभूद् धर्मविघ्नं सुरारिणाम्

'देवांच्या कार्यासाठी, मी त्या दैत्यांना आणि त्रिपुरीला क्षणात जिंकून घेईन; असे ठरवून भगवंत पुरुषोत्तमाने देवांचे शत्रू असलेल्या दैत्यांच्या धर्मात विघ्न घालायचे निश्चित केले.'

असृजच्च महातेजाः पुरुषं चात्मसंभवम् मायी मायामयं तेषां धर्मविघ्नार्थमच्युतः

मग अच्युताने आपल्या तेजातून एक तेजस्वी पुरुष निर्माण केला, जो मायेमय होता आणि दैत्यांच्या धर्मात विघ्न घालण्यासाठी तयार केला.

शास्त्रं च शास्ता सर्वेषाम् अकरोत्कामरूपधृक् सर्वसंमोहनं मायी दृष्टप्रत्ययसंयुतम्

त्या मायाविशारदाने इच्छेनुसार रूप धारण करून सर्वांना मोहात टाकणारे, बाह्यदृष्ट्या खरे वाटणारे असे एक ग्रंथ तयार केला.

एतत्स्वाङ्गभवायैव पुरुषायोपदिश्य तु मायी मायामयं शास्त्रं ग्रन्थषोडशलक्षकम्

स्वतःच्या अंगातून उत्पन्न झालेल्या त्या पुरुषाला त्याने सोळा हजार श्लोकांचा, मायेमय आणि भ्रम निर्माण करणारा असा ग्रंथ शिकवला.

श्रौतस्मार्तविरुद्धं च वर्णाश्रमविवर्जितम् इहैव स्वर्गनरकं प्रत्ययं नान्यथा पुनः

तो ग्रंथ वेद आणि स्मृतीच्या विरुद्ध आहे, त्यात वर्णाश्रम नाहीत; याच जगात स्वर्ग आणि नरक आहे, दुसरे काही नाही असे सांगितले आहे.

तच्छास्त्रमुपदिश्यैव पुरुषायाच्युतः स्वयम् पुरत्रयविनाशाय प्राहैनं पुरुषं हरिः

तो ग्रंथ त्या पुरुषाला शिकवून, अच्युताने स्वतः त्रिपुरीच्या विनाशासाठी त्याला सूचना दिल्या; हरिने त्याला सांगितले—

गन्तुमर्हसि नाशाय भो तूर्णं पुरवासिनाम् धर्मास् तथा प्रणश्यन्तु श्रौतस्मार्ता न संशयः

'जा, लवकर त्या नगरवासीयांचा नाश कर; वेद आणि स्मृतीवर आधारलेला धर्म नष्ट होऊ दे—यात शंका नाही.'

ततः प्रणम्य तं मायी मायाशास्त्रविशारदः प्रविश्य तत्पुरं तूर्णं मुनिर्मायां तदाकरोत्

मग त्या मायाविशारदाने भगवंताला वंदन करून, त्या नगरात वेगाने प्रवेश केला आणि त्या ठिकाणी आपल्या मायेमुळे अनेक चमत्कार घडवले.

मायया तस्य ते दैत्याः पुरत्रयनिवासिनः श्रौतं स्मार्तं च संत्यज्य तस्य शिष्यास्तदाभवन्

त्याच्या मायेने त्या त्रिपुरातील दैत्यांनी वेदविधी आणि पारंपरिक कर्तव्ये सोडली आणि त्या काळी त्याचे शिष्य झाले.

तत्यजुश् च महादेवं शङ्करं परमेश्वरम् नारदो ऽपि तदा मायी नियोगान्मायिनः प्रभोः

त्यांनी महादेव, शंकर, परब्रह्म यांनाही सोडले; त्या मायाधिपतीच्या आज्ञेने नारदही भ्रमित झाला.

प्रविश्य तत्पुरं तेन मायिना सह दीक्षितः मुनिः शिष्यैः प्रशिष्यैश् च संवृतः सर्वतः स्वयम्

तो माया करणाऱ्याबरोबर त्या नगरात गेला आणि त्या ऋषीने शिष्य व उपशिष्यांनी वेढून घेऊन दीक्षा घेतली.

स्त्रीधर्मं चाकरोत्स्त्रीणां दुश्चारफलसिद्धिदम् चक्रुस्ताः सर्वदा लब्ध्वा सद्य एव फलं स्त्रियः

त्याने स्त्रियांचे कर्तव्य केले, ज्यामुळे कठीण कर्माचे फळ मिळते; त्या स्त्रियांनी त्वरित फळ मिळाल्याने नेहमीच ते आचरण केले.

जनासक्ता बभूवुस्ता विनिन्द्य पतिदेवताः अद्यापि गौरवात्तस्य नारदस्य कलौ मुनेः

त्या स्त्रिया संसारात आसक्त झाल्या आणि पतीला देव मानण्याची निंदा करू लागल्या; आजही कलियुगात नारद ऋषीच्या सन्मानासाठी हे चालू आहे.

नार्यश्चरन्ति संत्यज्य भर्तॄन् स्वैरं वृथाधमाः स्त्रीणां माता पिता बन्धुः सखा मित्रं च बान्धवः

स्त्रिया आपल्या पतीला सोडून स्वैर व वाईट वर्तन करतात; स्त्रियांसाठी आई, वडील, नातेवाईक, सखा, मित्र, बंधू—

भर्ता एव न संदेहस् तथाप्य् आसहमायया कृत्वापि सुमहत्पापं या भर्तुः प्रेमसंयुता

—हे सर्व निःसंशय पतीच असतो; तरीही मायेच्या प्रभावाने, मोठे पाप केले तरी, जर स्त्री पतीवर प्रेमाने एकरूप झाली—

प्राप्नुयात् परमं स्वर्गं नरकं च विपर्ययात् पुरैका मुनिशार्दूलाः सर्वधर्मान् सदा पतिम्

—ती उच्च स्वर्ग मिळवते, किंवा उलट वागल्यास नरकात जाते; एका नगरीत, हे श्रेष्ठ ऋषींनो, स्त्रिया नेहमी पतीलाच सर्व धर्म मानतात.