लिङ्गपुराणम्

असुरा दुर्मदाः पापा अपि देवैर्महाबलैः तस्मान्न वध्या रुद्रस्य प्रभावात् परमेष्ठिनः

असुर जरी गर्विष्ठ आणि पापी असले, तरी बलाढ्य देवांनी त्यांना मारू नये; कारण परमेश्वर रुद्राच्या सामर्थ्यामुळे ते मारण्यास योग्य नाहीत.

को ऽहं ब्रह्माथवा देवा दैत्या देवारिसूदनाः मुनयश् च महात्मानः प्रसादेन विना प्रभोः

मी, ब्रह्मा, देव, दैत्य, देवशत्रूंचे संहारक किंवा मोठे ऋषी—प्रभूच्या कृपेव्यतिरिक्त कोण काय आहे?

यः सप्तविंशको नित्यः परात्परतरः प्रभुः विश्वामरेश्वरो वन्द्यो विश्वाधारो महेश्वरः

जो सदैव असणारा, सर्वश्रेष्ठांमध्ये श्रेष्ठ, विश्वाचा आणि अमरांचा स्वामी, पूज्य, सर्वांचा आधार, आणि महेश्वर आहे—

स एव सर्वदेवेशः सर्वेषामपि शङ्करः लीलया देवदैत्येन्द्रविभागमकरोद्धरः

तोच सर्व देवांचा स्वामी, सर्वांचा कल्याणकर्ता, आपल्या लीलेने देव आणि दैत्यांच्या अधिपतींना वेगळं केलं.

तस्यांशम् एकं सम्पूज्य देवा देवत्वम् आगताः ब्रह्मा ब्रह्मत्वम् आपन्नो ह्य् अहं विष्णुत्वमेव च

त्याच्या एका अंशाचंही पूजन केल्याने, देवांना देवपद मिळालं, ब्रह्माला ब्रह्मपद मिळालं आणि मला विष्णुपद प्राप्त झालं.

तम् अपूज्य जगत्यस्मिन् कः पुमान् सिद्धिमिच्छति तस्मात्तेनैव हन्तव्या लिङ्गार्चनविधेर् बलात्

या जगात त्याचं पूजन न करता कोण सिद्धी मिळवू शकतो? म्हणून लिंगार्चनेच्या विधीने त्याच्याच द्वारे त्यांना मारावं लागतं.

धर्मनिष्ठाश् च ते सर्वे श्रौतस्मार्तविधौ स्थिताः तथापि यजमानेन रौद्रेणोपसदा प्रभुम् रुद्रमिष्ट्वा यथान्यायं जेष्यामो दैत्यसत्तमान्

ते सर्व धर्मनिष्ठ आहेत, वेद आणि स्मृतीच्या विधीत स्थिर आहेत; तरीही, यजमानाच्या कठोर उपासनेने, योग्य रीतीने रुद्राचं पूजन करून, आपण श्रेष्ठ दैत्यांना जिंकू.

सतारकाक्षेण मयेन गुप्तं स्वस्थं च गुप्तं स्फटिकाभमेकम् को नाम हन्तुं त्रिपुरं समर्थो मुक्त्वा त्रिनेत्रं भगवन्तमेकम्

सतारकासारख्या नेत्र असलेल्या मायाने जपलेल्या, सुरक्षित आणि स्फटिकासारख्या तेजस्वी असलेल्या त्रिपुराला, त्रिनेत्र असलेल्या भगवंताशिवाय दुसरा कोण नष्ट करू शकतो?

एवमुक्त्वा हरिश्चेष्ट्वा यज्ञेनोपसदा प्रभुम् उपविष्टो ददर्शाथ भूतसंघान्सहस्रशः

असं सांगून, हरिने यज्ञाने प्रभूची उपासना केली, बसला आणि हजारो भूतगण पाहिले.

शूलशक्तिगदाहस्तान् टङ्कोपलशिलायुधान् नानाप्रहरणोपेतान् नानावेषधरांस्तदा

त्यांच्या हातात त्रिशूळ, भाले, गदा, कुऱ्हाड, दगड आणि विविध शस्त्रं होती, आणि ते वेगवेगळ्या वेशात सजलेले होते.

कालाग्निरुद्रसंकाशान् कालरुद्रोपमांस्तदा प्राह देवो हरिः साक्षात् प्रणिपत्य स्थितान् प्रभुः

ते काळाग्नी आणि रुद्रासारखे भासत होते; तेव्हा हरिने नम्रपणे वाकून, समोर उभ्या असलेल्या त्या वीरांना संबोधलं.

दग्ध्वा भित्त्वा च भुक्त्वा च गत्वा दैत्यपुरत्रयम् पुनर्यथागतं वीरा गन्तुमर्हथ भूतये

दैत्योंची तीन नगरं जाळून, फोडून, संपवून, जसे आलात तसेच परत जा, हे वीरांनो, सर्वांच्या कल्याणासाठी.

ततः प्रणम्य देवेशं भूतसंघाः पुरत्रयम् प्रविश्य नष्टास्ते सर्वे शलभा इव पावकम्

मग देवाधिदेवांना वंदन करून, भूतगण त्या तीन नगरांत गेले आणि सर्वजण जणू पतंगासारखे ज्वाळेत नष्ट झाले.

ततस्तु नष्टास्ते सर्वे भूता देवेश्वराज्ञया ननृतुर् मुमुदुश् चैव जगुर् दैत्याः सहस्रशः

मग देवांचा अधिपतीच्या आज्ञेने ती सर्व जीवसृष्टी नष्ट झाली; हजारो दैत्य आनंदाने नाचू लागले, हर्षाने गाऊ लागले.

तुष्टुवुर्देवदेवेशं परमात्मानमीश्वरम् ततः पराजिता देवा ध्वस्तवीर्याः क्षणेन तु

त्यांनी देवांच्या देवतेचे, परमात्म्याचे आणि ईश्वराचे स्तुतीगीत गायले; त्यानंतर देव पराभूत झाले आणि क्षणात त्यांचे बळ संपले.

सेन्द्राः संगम्य देवेशम् उपेन्द्रं धिष्ठिता भयात् तान्दृष्ट्वा चिन्तयामास भगवान्पुरुषोत्तमः

इंद्रासह सर्व देवांनी उपेंद्र, देवांचा स्वामी, याच्याकडे भीतीने धाव घेतली; त्यांना पाहून भगवंत पुरुषोत्तम विचार करू लागले.

किं कृत्यमिति संतप्तः संतप्तान्सेन्द्रकान्क्षणम् कथं तु तेषां दैत्यानां बलं हत्वा प्रयत्नतः

तो व्याकुळ झाला आणि मनात म्हणाला, 'आता काय करावे?' इंद्रासह दुःखी असलेल्या देवांना पाहून, 'हे दैत्यांचे बळ कसे संपवावे?' असे त्याने क्षणभर मनाशी ठरवले.

देवकार्यं करिष्यामि प्रसादात्परमेष्ठिनः पापं विचारतो नास्ति धर्मिष्ठानां न संशयः

'परमेश्वराच्या कृपेने मी देवांचे कार्य पूर्ण करीन; धर्माने वागल्यास पाप लागत नाही—धार्मिक लोकांसाठी यात शंका नाही.'

तस्माद्दैत्या न वध्यास्ते भूतैश्चोपसदोद्भवैः पापं नुदति धर्मेण धर्मे सर्वं प्रतिष्ठितम्

'म्हणून त्या दैत्यांना यज्ञातून उत्पन्न झालेल्या किंवा इतर जीवांनी मारता येणार नाही; धर्मानेच पाप नाहीसे होते आणि सर्व काही धर्मातच स्थिर असते.'

धर्मादैश्वर्यमित्येषा श्रुतिरेषा सनातनी दैत्याश्चैते हि धर्मिष्ठाः सर्वे त्रिपुरवासिनः

'धर्मातूनच ऐश्वर्य मिळते—हीच सनातन शिकवण आहे; आणि हे त्रिपुरीतील सर्व दैत्य धर्मनिष्ठ आहेत.'

तस्मादवध्यतां प्राप्ता नान्यथा द्विजपुङ्गवाः कृत्वापि सुमहत्पापं रुद्रमभ्यर्चयन्ति ये

'म्हणून, द्विजश्रेष्ठांनो, त्यांना कोणी मारू शकत नाही; मोठे पाप केले तरी जे रुद्राची पूजा करतात त्यांना काहीही होत नाही.'

मुच्यन्ते पातकैः सर्वैः पद्मपत्रमिवांभसा पूजया भोगसंपत्तिर् अवश्यं जायते द्विजाः

'पूजेने ते सर्व पापांतून मुक्त होतात, जसे कमळाच्या पानाला पाणी लागत नाही; आणि द्विजांनो, त्यांना सुख आणि संपत्ती नक्कीच मिळते.'

तस्मात्ते भोगिनो दैत्या लिङ्गार्चनपरायणाः तस्मात्कृत्वा धर्मविघ्नम् अहं देवाः स्वमायया

'म्हणून, लिंगपूजेला समर्पित असलेले हे दैत्य सुखी आहेत; म्हणून, मी स्वतःच्या मायेमुळे त्यांच्या धर्मात विघ्न घालीन, हे देवांनो.'

दैत्यानां देवकार्यार्थं जेष्ये ऽहं त्रिपुरं क्षणात् विचार्यैवं ततस्तेषां भगवान्पुरुषोत्तमः कर्तुं व्यवसितश्चाभूद् धर्मविघ्नं सुरारिणाम्

'देवांच्या कार्यासाठी, मी त्या दैत्यांना आणि त्रिपुरीला क्षणात जिंकून घेईन; असे ठरवून भगवंत पुरुषोत्तमाने देवांचे शत्रू असलेल्या दैत्यांच्या धर्मात विघ्न घालायचे निश्चित केले.'

असृजच्च महातेजाः पुरुषं चात्मसंभवम् मायी मायामयं तेषां धर्मविघ्नार्थमच्युतः

मग अच्युताने आपल्या तेजातून एक तेजस्वी पुरुष निर्माण केला, जो मायेमय होता आणि दैत्यांच्या धर्मात विघ्न घालण्यासाठी तयार केला.

शास्त्रं च शास्ता सर्वेषाम् अकरोत्कामरूपधृक् सर्वसंमोहनं मायी दृष्टप्रत्ययसंयुतम्

त्या मायाविशारदाने इच्छेनुसार रूप धारण करून सर्वांना मोहात टाकणारे, बाह्यदृष्ट्या खरे वाटणारे असे एक ग्रंथ तयार केला.

एतत्स्वाङ्गभवायैव पुरुषायोपदिश्य तु मायी मायामयं शास्त्रं ग्रन्थषोडशलक्षकम्

स्वतःच्या अंगातून उत्पन्न झालेल्या त्या पुरुषाला त्याने सोळा हजार श्लोकांचा, मायेमय आणि भ्रम निर्माण करणारा असा ग्रंथ शिकवला.

श्रौतस्मार्तविरुद्धं च वर्णाश्रमविवर्जितम् इहैव स्वर्गनरकं प्रत्ययं नान्यथा पुनः

तो ग्रंथ वेद आणि स्मृतीच्या विरुद्ध आहे, त्यात वर्णाश्रम नाहीत; याच जगात स्वर्ग आणि नरक आहे, दुसरे काही नाही असे सांगितले आहे.

तच्छास्त्रमुपदिश्यैव पुरुषायाच्युतः स्वयम् पुरत्रयविनाशाय प्राहैनं पुरुषं हरिः

तो ग्रंथ त्या पुरुषाला शिकवून, अच्युताने स्वतः त्रिपुरीच्या विनाशासाठी त्याला सूचना दिल्या; हरिने त्याला सांगितले—