लिङ्गपुराणम्

भुवि रुद्रालयानां तु संख्या विष्णोर्गृहस्य च अन्तरिक्षे तथाण्डे ऽस्मिन् देवायतनवर्णनम्

पृथ्वीवरील रुद्राच्या मंदिरे, विष्णूचे घर, आकाशात आणि या ब्रह्मांडात देवालयांचे वर्णन केले आहे.

दक्षस्य पतनं भूमौ पुनः स्वारोचिषे ऽन्तरे दक्षशापश् च दक्षस्य शापमोक्षस्तथैव च

दक्षाचा पृथ्वीवर पडणे, पुन्हा स्वारोचिष मन्वंतरातील घटना, दक्षाचा शाप आणि त्याच्या शापातून मुक्ती यांचे वर्णन आहे.

कैलासवर्णनं चैव योगः पाशुपतस् तथा चतुर्युगप्रमाणं च युगधर्मः सुविस्तरः

कैलासाचे वर्णन, पाशुपत योग, चार युगांचे प्रमाण आणि युगधर्माचे सविस्तर वर्णन सांगितले आहे.

संध्यांशकप्रमाणं च संध्यावृत्तं भवस्य च श्मशाननिलयश्चैव चन्द्ररेखासमुद्भवः

संध्याकाळच्या भागांचे प्रमाण, संध्याकाळी घडणाऱ्या महादेवाच्या घटना, स्मशानातील निवास आणि चंद्रकोरीच्या उत्पत्तीचे वर्णन आहे.

उद्वाहः शंकरस्याथ पुत्रोत्पादनमेव च मैथुनातिप्रसङ्गेन विनाशो जगतां भयम्

शंकराचे विवाह, त्याच्या पुत्राचा जन्म, आणि मैथुनाच्या अतीप्रसंगामुळे जगाचा विनाश व भीती यांचे वर्णन केले आहे.

शापः सत्या कृतो देवान्पुरा विष्णुं च पालितम् शुक्रोत्सर्गस्तु रुद्रस्य गाङ्गेयोद्भव एव च

सतीने पूर्वी देवांना आणि विष्णूला दिलेला शाप, रुद्राच्या शुक्रोत्सर्गाची कथा आणि गंगेच्या उत्पत्तीचे वर्णन आहे.

ग्रहणादिषु कालेषु स्नाप्य लिङ्गं फलं तथा क्षुब्धधी च विवादश् च दधीचोपेन्द्रयोस् तथा

ग्रहण आणि इतर काळात लिंगाचे स्नान केल्याचे फळ, मनाची अस्वस्थता, दधीचि आणि उपेंद्र यांचा वाद यांचे वर्णन आहे.

उत्पत्तिर्नन्दिनाम्ना तु देवदेवस्य शूलिनः पतिव्रतायाश्चाख्यानं पशुपाशविचारणा

देवाधिदेव शूलधारी यांच्या भक्त नंदीचा जन्म, पतिव्रता स्त्रीची कथा आणि जीवांच्या बंधनाचा विचार सांगितला आहे.

प्रवृत्तिलक्षणं ज्ञानं निवृत्त्यधिकृता तथा वसिष्ठतनयोत्पत्तिर् वासिष्ठानां महात्मनाम्

कर्माची लक्षणे, ज्ञान, निवृत्तीचे अधिकारी, तसेच वसिष्ठांच्या महान पुत्रांचा जन्म यांचे वर्णन आहे.

मुनीनां वंशविस्तारो राज्ञां शक्तेर्विनाशनम् दौरात्म्यं कौशिकस्याथ सुरभेर्बन्धनं तथा

मुनींच्या वंशाचा विस्तार, राजांच्या शक्तीचा नाश, कौशिकाचा दुष्टपणा आणि सुरभीचे बंधन यांचे वर्णन केले आहे.

सुतशोको वसिष्ठस्य अरुन्धत्याः प्रलापनम् स्नुषायाः प्रेषणं चैव गर्भस्थस्य वचस् तथा

वसिष्ठांचा पुत्रशोक, अरुंधतीचे विलाप, सूनबाईचे पाठविणे आणि गर्भातील बालकाची वाणी यांचे वर्णन आहे.

पराशरस्यावतारो व्यासस्य च शुकस्य च विनाशो राक्षसानां च कृतो वै शक्तिसूनुना

पराशर, व्यास आणि शुक यांचे अवतार, तसेच शक्तिपुत्राने केलेला राक्षसांचा नाश यांचे वर्णन आहे.

देवतापरमार्थं तु विज्ञानं च प्रसादतः पुराणकरणं चैव पुलस्त्यस्याज्ञया गुरोः

देवतांचा परमार्थ, कृपेने मिळणारे ज्ञान आणि गुरु पुलस्त्य यांच्या आज्ञेने पुराणाची रचना यांचे वर्णन केले आहे.

भुवनानां प्रमाणं च ग्रहाणां ज्योतिषां गतिः जीवच्छ्राद्धविधानं च श्राद्धार्हाः श्राद्धमेव च

सर्व लोकांची मापं, ग्रह-ताऱ्यांची हालचाल, दिव्य तेजांचं चालणं, जिवंत असताना श्राद्ध करण्याची पद्धत, कोण श्राद्धाला पात्र आहेत आणि श्राद्ध विधी — हे सर्व सांगितलं आहे.

नान्दीश्राद्धविधानं च तथाध्ययनलक्षणम् पञ्चयज्ञप्रभावश् च पञ्चयज्ञविधिस् तथा

नांदी श्राद्ध कसं करावं, अध्ययनाची लक्षणं, पाच यज्ञांची महती आणि पाच यज्ञ करण्याची पद्धत — हेही सांगितलं आहे.

रजस्वलानां वृत्तिश् च वृत्त्या पुत्रविशिष्टता मैथुनस्य विधिश्चैव प्रतिवर्णमनुक्रमात्

रजस्वला स्त्रियांचं वर्तन, वर्तनामुळे पुत्राला मिळणारी श्रेष्ठता आणि प्रत्येक वर्णानुसार मैथुनाचे नियम — असंही वर्णन केलं आहे.

भोज्याभोज्यविधानं च सर्वेषामेव वर्णिनाम् प्रायश्चित्तम् अशेषस्य प्रत्येकं चैव विस्तरात्

सर्व वर्णांच्या लोकांसाठी काय खावं, काय खाऊ नये याची नियमावली, प्रत्येक पापासाठी प्रायश्चित्त काय करावं याचं सविस्तर वर्णन केलं आहे.

नरकाणां स्वरूपं च दण्डः कर्मानुरूपतः स्वर्गिनारकिणां पुंसां चिह्नं जन्मान्तरेषु च

नरकांची रूपं, कर्मानुसार मिळणारी शिक्षा, आणि स्वर्ग किंवा नरक मिळणाऱ्या लोकांची पुढच्या जन्मातली चिन्हं — हेही सांगितलं आहे.

नानाविधानि दानानि प्रेतराजपुरं तथा कल्पं पञ्चाक्षरस्याथ रुद्रमाहात्म्यमेव च

अनेक प्रकारची दानं, यमराजाचं नगर, पाच अक्षरी मंत्राचा विधी आणि रुद्राचं माहात्म्य — असंही सांगितलं आहे.

वृत्रेन्द्रयोर्महायुद्धं विश्वरूपविमर्दनम् श्वेतस्य मृत्योः संवादः श्वेतार्थे कालनाशनम्

वृत्र आणि इंद्र यांचं मोठं युद्ध, विश्वरूपाचा पराभव, श्वेत आणि मृत्यू यांचा संवाद, आणि श्वेतासाठी काळाचा नाश — हेही सांगितलं आहे.

देवदारुवने शम्भोः प्रवेशः शंकरस्य तु सुदर्शनस्य चाख्यानं क्रमसंन्यासलक्षणम्

देवदारूच्या जंगलात शंभूंचा प्रवेश, शंकराची कथा, सुदर्शनाचं आख्यान आणि संन्यासाच्या टप्यांची लक्षणं — असंही वर्णन आहे.

श्रद्धासाध्यो ऽथ रुद्रस्तु कथितं ब्रह्मणा तदा मधुना कैटभेनैव पुरा हृतगतेर्विभोः

त्या वेळी श्रद्धेने साध्य होणारे रुद्र, ब्रह्मदेवांनी सांगितले, जेव्हा महात्म्य असलेल्या परमेश्वराची गती मधु आणि कैटभ यांनी हिरावली होती.

ब्रह्मणः परमं ज्ञानम् आदातुं मीनता हरेः सर्वावस्थासु विष्णोश् च जननं लीलयैव तु

ब्रह्मदेवांचं श्रेष्ठ ज्ञान मिळवणं, हरिचं मत्स्यावतार, आणि विष्णूचं सर्व अवस्थांमध्ये लीलेने जन्म घेणं — असंही सांगितलं आहे.

रुद्रप्रसादाद्विष्णोश् च जिष्णोश्चैव तु सम्भवः मन्थानधारणार्थाय हरेः कूर्मत्वमेवच

रुद्राच्या कृपेने विष्णू आणि जिष्णू यांचा जन्म, आणि मंथनासाठी हरिने कूर्मरूप धारण करणं — हेही सांगितलं आहे.

संकर्षणस्य चोत्पत्तिः कौशिक्याश् च पुनर्भवः यदूनां चैव सम्भूतिर् यादवत्वं हरेः स्वयम्

संकर्षणाचा जन्म, कौशिकीचा पुन्हा जन्म, यदूंची उत्पत्ती आणि हरिने स्वतः यादव रूप धारण करणं — असंही सांगितलं आहे.

भोजराजस्य दौरात्म्यं मातुलस्य हरेर्विभोः बालभावे हरेः क्रीडा पुत्रार्थं शंकरार्चनम्

भोजराजाचा दुष्टपणा, जो हरिचा मामा होता, हरिचं बालपणीचं खेळणं, आणि पुत्रप्राप्तीसाठी शंकराची पूजा — हेही सांगितलं आहे.

नारस्य च तथोत्पत्तिः कपाले वैष्णवाद्धरात् भूभारनिग्रहार्थे तु रुद्रस्याराधनं हरेः

वैष्णव कपाळातून नराचा जन्म, आणि पृथ्वीवरील भार कमी करण्यासाठी हरिने रुद्राची पूजा करणं — असंही सांगितलं आहे.

वैन्येन पृथुना भूमेः पुरा दोहप्रवर्तनम् देवासुरे पुरा लब्धो भृगुशापश् च विष्णुना

पूर्वी वैण्य पृथुने पृथ्वीचं दुग्ध काढणं, देव-दानवांच्या युद्धात विष्णूला भृगुचा शाप मिळणं — हेही सांगितलं आहे.

कृष्णत्वे द्वारकायां तु निलयो माधवस्य तु लब्धो हिताय शापस्तु दुर्वासस्याननाद्धरेः

कृष्णावतारात माधवाचं द्वारकेत वास करणं, आणि हरिला दुर्वासांचा, त्याच्या कल्याणासाठी मिळालेला शाप — असंही सांगितलं आहे.