लिङ्गपुराणम्

वापीकूपतडागैश् च दीर्घिकाभिस्तु सर्वतः मत्तमातङ्गयूथैश् च तुरङ्गैश् च सुशोभनैः

सर्व बाजूंनी विहिरी, तलाव, मोठ्या पाणवठ्या, लांब तलाव, तसेच मदमस्त हत्तींचे कळप आणि सुंदर घोड्यांनी ते शहर वेढलेले होते.

रथैश् च विविधाकारैर् विचित्रैर्विश्वतोमुखैः सभाप्रपादिभिश् चैव क्रीडास्थानैः पृथक् पृथक्

विविध प्रकारच्या, अद्भुत आणि सर्व दिशांना तोंड असलेल्या रथांनी, सभागृहांनी, प्रवेशद्वारांनी आणि स्वतंत्र खेळण्याच्या जागांनी ते शहर सजवलेले होते.

वेदाध्ययनशालाभिर् विविधाभिः समन्ततः अधृष्यं मनसाप्यन्यैर् मयस्यैव च मायया

चोहोबाजूंनी वेदाध्ययनाच्या विविध शाळांनी वेढलेले, इतर कुणालाही मनानेही जिंकता न येणारे, केवळ मयाच्या मायेमुळे असे अभेद्य शहर होते.

पतिव्रताभिः सर्वत्र सेवितं मुनिपुङ्गवाः कृत्वापि सुमहत् पापम् अपापैः शङ्करार्चनात्

सर्वत्र पतिव्रता स्त्रियांनी सेवा केलेली, हे श्रेष्ठ ऋषींनो, मोठे पाप केले तरी शंकराची पूजा केल्याने त्या सर्व पापमुक्त झाल्या होत्या.

दैत्येश्वरैर्महाभागैः सदारैः ससुतैर्द्विजाः श्रौतस्मार्तार्थधर्मज्ञैस् तद्धर्मनिरतैः सदा

तेथे दैत्यांचे महान आणि भाग्यवान राजे, त्यांच्या पत्नी आणि पुत्रांसह, वेद आणि स्मृती यांचे धर्म जाणणारे आणि त्या धर्मात सदैव स्थिर असणारे होते.

महादेवेतरं त्यक्त्वा देवं तस्यार्चने स्थितैः व्यूढोरस्कैर् वृषस्कन्धैः सर्वायुधधरैः सदा

महादेवाशिवाय इतर सर्व देवांना सोडून, ते महादेवाच्या पूजेत स्थिर राहिलेले, रुंद छातीचे, वृषभासारखे खांदे असलेले आणि नेहमी सर्व शस्त्रांनी सज्ज असे होते.

सर्वदा क्षुधितैश्चैव दावाग्निसदृशेक्षणैः प्रशान्तैः कुपितैश्चैव कुब्जैर् वामनकैस् तथा

नेहमी उपाशी, ज्वालासारख्या डोळ्यांनी, शांत किंवा रागावलेले, तसेच कुबड्या आणि बुटक्या लोकांसह तेथे वावरत.

नीलोत्पलदलप्रख्यैर् नीलकुञ्चितमूर्धजैः नीलाद्रिमेरुसंकाशैर् नीरदोपमनिःस्वनैः मयेन रक्षितैः सर्वैः शिक्षितैर्युद्धलालसैः

नीळ कमळाच्या पाकळीसारखे, नीळ कुरळे केस असलेले, निळ्या पर्वत आणि मेरू पर्वतासारखे, मेघासारख्या गडगडाटी आवाजाने, मयाच्या सर्व शूर, शिकलेले आणि युद्धाला उत्सुक सैनिकांनी तेथे पहारा दिला होता.

अथ समररतैः सदा समन्ताच् छिवपदपूजनया सुलब्धवीर्यैः रविमरुदमरेन्द्रसंनिकाशैः सुरमथनैः सुदृढैः सुसेवितं तत्

मग, नेहमी युद्धात रमलेले, शिवाच्या पायांची पूजा करून सहज शक्ती मिळवलेले, सूर्य, वारा आणि इंद्रासारखे तेजस्वी, दृढ आणि शूर अशा लोकांनी ते शहर चोहोबाजूंनी सुरक्षित ठेवले होते.

सेन्द्रा देवा द्विजश्रेष्ठा द्रुमा दावाग्निना यथा पुरत्रयाग्निना दग्धा ह्य् अभवन् दैत्यवैभवात्

पण मग, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, इंद्रासह सर्व देवता आणि झाडे, त्रिपुराच्या अग्निने जणू जंगलातील आगीप्रमाणे जळून खाक झाली, दैत्यांच्या सामर्थ्यामुळे त्यांचा नाश झाला.

अथैवं ते तदा दग्धा देवा देवेश्वरं हरिम् अभिवन्द्य तदा प्राहुस् तमप्रतिमवर्चसम्

मग, जेव्हा ते असे नष्ट झाले, तेव्हा देवांनी हरि, देवांचा स्वामी, याच्याकडे जाऊन त्याचे स्तवन केले, कारण त्याचे तेज अतुलनीय होते.

सो ऽपि नारायणः श्रीमान् चिन्तयामास चेतसा किं कार्यं देवकार्येषु भगवानिति स प्रभुः

तो तेजस्वी नारायण मनात विचार करू लागला, 'देवतांच्या कार्यासाठी काय करावे?' असा तो प्रभू मनाशी विचार करू लागला.

तदा सस्मार वै यज्ञं यज्ञमूर्तिर्जनार्दनः यज्वा यज्ञभुगीशानो यज्वनां फलदः प्रभुः

मग, यज्ञस्वरूप जनार्दनाने यज्ञाची आठवण केली; तो प्रभू, यज्ञाचा यजमान, यज्ञाचा भोग घेणारा, यज्ञ करणाऱ्यांना फळ देणारा आणि सर्व यज्ञांचा स्वामी आहे.

ततो यज्ञः स्मृतस्तेन देवकार्यार्थसिद्धये देवं ते पुरुषं चैव प्रणेमुस्तुष्टुवुस्तदा

मग, देवांच्या कार्यसिद्धीसाठी यज्ञाची आठवण करून, त्यांनी त्या दिव्य पुरुषाला वंदन केले आणि स्तुती केली.

भगवानपि तं दृष्ट्वा यज्ञं प्राह सनातनम् सनातनस्तदा सेन्द्रान् देवान् आलोक्य चाच्युतः

आणि भगवंताने तो सनातन यज्ञ पाहून बोलायला सुरुवात केली; मग सनातन अच्युताने इंद्रासह सर्व देवतांकडे पाहून त्यांना संबोधले.

अनेनोपसदा देवा यजध्वं परमेश्वरम् पुरत्रयविनाशाय जगत्त्रयविभूतये

या पद्धतीने, हे देवांनो, तुम्ही परमेन्द्राचं पूजन करा, जेणेकरून तीन नगरांचा नाश व्हावा आणि तीन लोकांवर प्रभुत्व प्रकट व्हावं.

अथ तस्य वचः श्रुत्वा देवदेवस्य धीमतः सिंहनादं महत्कृत्वा यज्ञेशं तुष्टुवुः सुराः

मग त्या बुद्धिमान देवाधिदेवाच्या शब्द ऐकून, देवांनी मोठा जयघोष केला आणि यज्ञस्वामीचं स्तुती केली.

ततः संचिन्त्य भगवान् स्वयमेव जनार्दनः पुनः प्राह स सर्वांस्तांस् त्रिदशांस्त्रिदशेश्वरः

नंतर भगवंत जनार्दनाने मनात विचार करून, पुन्हा त्या सर्व देवांना, अमरांच्या स्वामीने, संबोधलं.

हत्वा दग्ध्वा च भूतानि भुक्त्वा चान्यायतो ऽपि वा यजेद्यदि महादेवम् अपापो नात्र संशयः

कोणी अन्यायानेही जीव मारले, जाळले किंवा खाल्ले असले, तरी महादेवाचं पूजन केल्याने तो पापमुक्त होतो—यात शंका नाही.

अपापा नैव हन्तव्याः पापा एव न संशयः हन्तव्याः सर्वयत्नेन कथं वध्याः सुरोत्तमाः

निर्दोषांना कधीच मारू नये; पापीच मारावेत, यात शंका नाही. पण उत्तम देवांना कसे मारावे?

असुरा दुर्मदाः पापा अपि देवैर्महाबलैः तस्मान्न वध्या रुद्रस्य प्रभावात् परमेष्ठिनः

असुर जरी गर्विष्ठ आणि पापी असले, तरी बलाढ्य देवांनी त्यांना मारू नये; कारण परमेश्वर रुद्राच्या सामर्थ्यामुळे ते मारण्यास योग्य नाहीत.

को ऽहं ब्रह्माथवा देवा दैत्या देवारिसूदनाः मुनयश् च महात्मानः प्रसादेन विना प्रभोः

मी, ब्रह्मा, देव, दैत्य, देवशत्रूंचे संहारक किंवा मोठे ऋषी—प्रभूच्या कृपेव्यतिरिक्त कोण काय आहे?

यः सप्तविंशको नित्यः परात्परतरः प्रभुः विश्वामरेश्वरो वन्द्यो विश्वाधारो महेश्वरः

जो सदैव असणारा, सर्वश्रेष्ठांमध्ये श्रेष्ठ, विश्वाचा आणि अमरांचा स्वामी, पूज्य, सर्वांचा आधार, आणि महेश्वर आहे—

स एव सर्वदेवेशः सर्वेषामपि शङ्करः लीलया देवदैत्येन्द्रविभागमकरोद्धरः

तोच सर्व देवांचा स्वामी, सर्वांचा कल्याणकर्ता, आपल्या लीलेने देव आणि दैत्यांच्या अधिपतींना वेगळं केलं.

तस्यांशम् एकं सम्पूज्य देवा देवत्वम् आगताः ब्रह्मा ब्रह्मत्वम् आपन्नो ह्य् अहं विष्णुत्वमेव च

त्याच्या एका अंशाचंही पूजन केल्याने, देवांना देवपद मिळालं, ब्रह्माला ब्रह्मपद मिळालं आणि मला विष्णुपद प्राप्त झालं.

तम् अपूज्य जगत्यस्मिन् कः पुमान् सिद्धिमिच्छति तस्मात्तेनैव हन्तव्या लिङ्गार्चनविधेर् बलात्

या जगात त्याचं पूजन न करता कोण सिद्धी मिळवू शकतो? म्हणून लिंगार्चनेच्या विधीने त्याच्याच द्वारे त्यांना मारावं लागतं.

धर्मनिष्ठाश् च ते सर्वे श्रौतस्मार्तविधौ स्थिताः तथापि यजमानेन रौद्रेणोपसदा प्रभुम् रुद्रमिष्ट्वा यथान्यायं जेष्यामो दैत्यसत्तमान्

ते सर्व धर्मनिष्ठ आहेत, वेद आणि स्मृतीच्या विधीत स्थिर आहेत; तरीही, यजमानाच्या कठोर उपासनेने, योग्य रीतीने रुद्राचं पूजन करून, आपण श्रेष्ठ दैत्यांना जिंकू.

सतारकाक्षेण मयेन गुप्तं स्वस्थं च गुप्तं स्फटिकाभमेकम् को नाम हन्तुं त्रिपुरं समर्थो मुक्त्वा त्रिनेत्रं भगवन्तमेकम्

सतारकासारख्या नेत्र असलेल्या मायाने जपलेल्या, सुरक्षित आणि स्फटिकासारख्या तेजस्वी असलेल्या त्रिपुराला, त्रिनेत्र असलेल्या भगवंताशिवाय दुसरा कोण नष्ट करू शकतो?

एवमुक्त्वा हरिश्चेष्ट्वा यज्ञेनोपसदा प्रभुम् उपविष्टो ददर्शाथ भूतसंघान्सहस्रशः

असं सांगून, हरिने यज्ञाने प्रभूची उपासना केली, बसला आणि हजारो भूतगण पाहिले.