लिङ्गपुराणम्

लज्जायां विनयः पुत्रो व्यवसायो वसोः सुतः क्षेमः शान्तिसुतश्चापि सुखं सिद्धेर्व्यजायत

लाजेपासून विनयाचा, सौंदर्यापासून उद्योगाचा, शांततेपासून क्षेमाचा आणि सिद्धीपासून सुखाचा जन्म झाला.

यशः कीर्तिसुतश्चापि इत्येते धर्मसूनवः कामस्य हर्षः पुत्रो वै देव्यां प्रीत्यां व्यजायत

कीर्तीपासून यशाचा जन्म झाला — हे सर्व धर्माचे पुत्र आहेत. प्रीती देवीपासून कामाला हर्ष नावाचा पुत्र झाला.

इत्येष वै सुतोदर्कः सर्गो धर्मस्य कीर्तितः जज्ञे हिंसा त्वधर्माद्वै निकृतिं चानृतं सुतम्

अशा प्रकारे धर्माच्या संततीचे हे सृष्टीवर्णन सांगितले. अधर्मापासून हिंसेचा जन्म झाला आणि तिच्यापासून निकृती व अनृत हे पुत्र झाले.

निकृत्यां तु द्वयं जज्ञे भयं नरक एव च माया च वेदना चापि मिथुनद्वयमेतयोः

निकृतीपासून दोन संतती झाल्या — भय आणि नरक. त्यांच्यापासून माया आणि वेदना हे दोन जोड जन्मले.

भूयो जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम् वेदनायाः सुतश्चापि दुःखं जज्ञे च रौरवः

मायापासून पुन्हा मृत्यू, जो सर्व प्राण्यांना घेऊन जातो, त्याचा जन्म झाला. वेदनेपासून दुःख आणि रौरव यांचा जन्म झाला.

मृत्योर् व्याधिजराशोकक्रोधासूयाश् च जज्ञिरे दुःखोत्तराः सुता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः

मृत्यूपासून रोग, वार्धक्य, दुःख, राग आणि मत्सर हे सर्व संतती निर्माण झाले. हे सर्व संतती दुःखाने भरलेले असून, अधर्माचेच लक्षण आहेत.

नैषां भार्यास्तु पुत्राश् च सर्वे ह्येते परिग्रहाः इत्येष तामसः सर्गो जज्ञे धर्मनियामकः

त्यांच्या स्त्रिया आणि मुलं ही सर्व त्यांची संपत्ती मानली जाते. अशा प्रकारे हा तामस सृष्टीधर्म निर्माण झाला, जो धर्माच्या नियमाने बांधलेला आहे.

प्रजाः सृजेति व्यादिष्टो ब्रह्मणा नीललोहितः सो ऽभिध्याय सतीं भार्यां निर्ममे ह्यात्मसंभवान्

ब्रह्मदेवांनी सृष्टी निर्माण करण्याची आज्ञा दिल्यावर नीललोहिताने आपल्या पत्नी सतीचा विचार करून, स्वतःतून संतती निर्माण केली.

नाधिकान्न च हीनांस्तान् मानसानात्मनः समान् सहस्रं हि सहस्राणां सो ऽसृजत् कृत्तिवाससः

कृत्तिवासाने आपल्यापेक्षा ना मोठे ना लहान, तर मनाने स्वतःसारखेच हजारो हजार संतती निर्माण केले.

तुल्यानेवात्मनः सर्वान् रूपतेजोबलश्रुतैः पिङ्गलान्सनिषङ्गांश् च सकपर्दान्सलोहितान्

त्यांनी सर्वांना स्वतःसारखेच रूप, तेज, बळ आणि विद्या दिली. ते सगळे पिंगट वर्णाचे, शस्त्रधारी, जटा असलेले आणि लालसर रंगाचे होते.

विशिष्टान् हरिकेशांश् च दृष्टिघ्नांश् च कपालिनः महारूपान्विरूपांश् च विश्वरूपान् स्वरूपिणः

त्यांच्यात काही सुवर्ण केस असलेले, प्रखर दृष्टीचे, कवटी धारण करणारे, मोठ्या आणि विचित्र रूपाचे, सर्व रूपे धारण करणारे आणि स्वतःचे खरे रूप असलेले होते.

रथिनश्चर्मिणश्चैव वर्मिणश् च वरूथिनः सहस्रशतबाहूंश् च दिव्यान् भौमान्तरिक्षगान्

ते रथावर बसणारे, चामड्याचे वस्त्र घालणारे, कवचधारी, ढालधारी, शेकडो-हजारो हात असलेले, दिव्य, पृथ्वीवर आणि आकाशात वावरणारे होते.

स्थूलशीर्षान् अष्टदंष्ट्रान् द्विजिह्वांस् तांस् त्रिलोचनान् अन्नादान् पिशिताशांश् च आज्यपान्सोमपानपि

त्यांचे डोके मोठे, आठ दात, दोन जीभा, तीन डोळे, अन्न आणि मांस खाणारे, तुप आणि सोमपान करणारे होते.

मीढुषो ऽतिकपालांश् च शितिकण्ठोर्ध्वरेतसः हव्यादाञ्छ्रुतधर्मांश् च धर्मिणो ह्यथ बर्हिणः

ते अत्यंत भयंकर रक्षक, निळ्या गळ्याचे, वरच्या दिशेने वीर्य असलेले, हवि खाणारे, वेदशास्त्र जाणणारे, धर्मनिष्ठ आणि कुशांनी सुशोभित होते.

आसीनान्धावतश्चैव पञ्चभूतान्सहस्रशः अध्यापिनो ऽध्यायिनश् च जपतो युञ्जतस् तथा

ते काही बसलेले, काही धावत असलेले, पाचही तत्वांचे हजारो जीव, अध्यापन करणारे, पठण करणारे, जप करणारे आणि योगात मग्न असलेले होते.

धूमवन्तो ज्वलन्तश् च नदीमन्तो ऽतिदीप्तिनः वृद्धान्बुद्धिमतश्चैव ब्रह्मिष्ठाञ्शुभदर्शनान्

ते धुरकट, ज्वलंत, गर्जना करणारे, अत्यंत तेजस्वी, वृद्ध आणि बुद्धिमान, ब्रह्मनिष्ठ आणि शुभदर्शी होते.

नीलग्रीवान् सहस्राक्षान् सर्वांश्चाथ क्षमाकरान् अदृश्यान्सर्वभूतानां महायोगान्महौजसः

त्यांचे गळे निळे, हजार डोळे, सर्व सहन करणारे, सर्व प्राण्यांना अदृश्य, महान योगी आणि अपार तेजस्वी होते.

भ्रमन्तो ऽभिद्रवन्तश् च प्लवन्तश् च सहस्रशः अयातयामान् असृजद् रुद्रानेतान् सुरोत्तमान्

ते हजारोंनी भटकणारे, धावणारे, उडणारे, थकवा न येणारे हे रुद्र, श्रेष्ठ देव म्हणून निर्माण झाले.

ब्रह्मा दृष्ट्वाब्रवीदेनं मास्राक्षीरीदृशीः प्रजाः स्रष्टव्या नात्मनस्तुल्याः प्रजा देव नमो ऽस्तु ते

हे पाहून ब्रह्मदेव म्हणाले, 'हे देव, असे क्रूर डोळ्यांचे आणि स्वतःसारखेच जीव निर्माण करू नकोस. तुला नमस्कार असो.'

अन्याः सृज त्वं भद्रं ते प्रजा वै मृत्युसंयुताः नारप्स्यन्ते हि कर्माणि प्रजावगतमृत्यवः

'तू दुसरे जीव निर्माण कर, तुझे कल्याण होवो. हे जीव मृत्यूने बांधलेले आहेत आणि त्यांना आपली कर्तव्ये पार पाडता येणार नाहीत, कारण मृत्यू त्यांच्यातच आहे.'

एवमुक्तो ऽब्रवीदेनं नाहं मृत्युजरान्विताः प्रजाः स्रक्ष्यामि भद्रं ते स्थितो ऽहं त्वं सृज प्रजाः

त्यावर त्यांनी उत्तर दिले, 'मी मृत्यू आणि वार्धक्याने ग्रस्त जीव निर्माण करणार नाही. तुझे कल्याण होवो; मी स्थिर राहतो, तूच सृष्टी कर.'

एते ये वै मया सृष्टा विरूपा नीललोहिताः सहस्राणां सहस्रं तु आत्मनो निःसृताः प्रजाः

हे विचित्र, निळसर-तांबड्या रंगाचे, मी निर्माण केलेले हे हजारो-हजार जीव माझ्यातूनच उत्पन्न झाले आहेत.

एते देवा भविष्यन्ति रुद्रा नाम महाबलाः पृथिव्यामन्तरिक्षे च दिक्षु चैव परिश्रिताः

हेच देव 'रुद्र' नावाने ओळखले जातील, ते अत्यंत बलवान असून पृथ्वी, आकाश आणि सर्व दिशांना व्यापून राहतील.

शतरुद्राः समात्मानो भविष्यन्तीति याज्ञिकाः यज्ञभाजो भविष्यन्ति सर्वदेवगणैः सह

यज्ञ करणारे लोक, जे शंभर रुद्रांच्या स्वरूपाशी एकरूप झाले आहेत, ते सर्व देवतांसह यज्ञातील भाग घेतील.

मन्वन्तरेषु ये देवा भविष्यन्तीह भेदतः सार्धं तैर् ईज्यमानास् ते स्थास्यन्तीह आ युगक्षयात्

प्रत्येक मन्वंतरात वेगवेगळ्या देवता निर्माण होतील, त्या देवतांसह पूजा झाल्यावर त्या सर्व युगाच्या शेवटपर्यंत येथे राहतील.

एवमुक्तस्तदा ब्रह्मा महादेवेन धीमता प्रत्युवाच नमस्कृत्य हृष्यमाणः प्रजापतिः

त्या वेळी महादेवांनी असे सांगितल्यावर, प्रजापती ब्रह्मा आनंदाने वंदन करून उत्तर दिले.

एवं भवतु भद्रं ते यथा ते व्याहृतं विभो ब्रह्मणा समनुज्ञाते तथा सर्वमभूत्किल

तसेच होवो, तुझ्या वचनाप्रमाणे सर्व काही घडो, तुझ्यासाठी शुभ होवो. ब्रह्माने संमती दिल्यावर सर्व काही तसेच घडले.

ततः प्रभृति देवेशो न चासूयत वै प्रजाः ऊर्ध्वरेताः स्थितः स्थाणुर् यावदाभूतसंप्लवम्

त्या वेळेपासून देवांचा स्वामी नवीन सृष्टी निर्माण करत नाही, तो स्थिर राहिला आणि सर्व जगाचा प्रलय होईपर्यंत उर्ध्वरेता स्थितीत राहिला.

यस्मादुक्तः स्थितो ऽस्मीति तस्मात्स्थाणुरिति स्मृतः एष देवो महादेवः पुरुषो ऽर्कसमद्युतिः

मी स्थिर आहे असे त्याने सांगितले म्हणून त्याला 'स्थाणु' म्हणून ओळखले जाते. हा देव, महादेव, सूर्यासारखा तेजस्वी पुरुष आहे.