लिङ्गपुराणम्

कन्ये द्वे च महाभागे याभ्यां जाता इमाः प्रजाः देवी नाम तथाकूतिः प्रसूतिश्चैव ते उभे

आणि दोन तेजस्वी कन्या, ज्यांच्यापासून या सर्व प्रजा निर्माण झाल्या: एक देवहूती आणि दुसरी आकूती—ही दोघीच.

स्वायंभुवः प्रसूतिं तु दक्षाय प्रददौ प्रभुः प्राणो दक्ष इति ज्ञेयः संकल्पो मनुरुच्यते

स्वयंभू मनूंनी प्रसूती ही दक्षाला दिली. दक्षाला प्राण असे ओळखावे, आणि मनूंना संकल्प असे म्हणतात.

रुचेः प्रजापतेः सो ऽथ आकूतिं प्रत्यपादयत् आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम्

नंतर प्रजापती रुचिने आकूतीला स्वीकारले. आकूतीपासून रुचिला मनाने एक पुण्यवान जोडपे जन्मले.

यज्ञश् च दक्षिणा चैव यमलौ संबभूवतुः यज्ञस्य दक्षिणायां तु पुत्रा द्वादश जज्ञिरे

यज्ञ आणि दक्षिणा हे जुळी अपत्य जन्मले. यज्ञ आणि दक्षिणेपासून बारा पुत्र झाले.

यामा इति समाख्याता देवाः स्वायंभुवे ऽन्तरे एतस्य पुत्रा यज्ञस्य तस्माद्यामाश् च ते स्मृताः

त्यांना याम असे नाव आहे, हे स्वयंभू मनूच्या काळातील देव आहेत. हे यज्ञाचे पुत्र आहेत, म्हणून त्यांना याम म्हणतात.

अजितश्चैव शुक्रश् च गणौ द्वौ ब्रह्मणा कृतौ यामाः पूर्वं प्रजाता ये ते ऽभवंस्तु दिवौकसः

अजित आणि शुक्र हे दोन गण ब्रह्मदेवाने निर्माण केले. याम हे आधी जन्मलेले, स्वर्गवासी देव झाले.

स्वायंभुवसुतायां तु प्रसूत्यां लोकमातरः तस्यां कन्याश्चतुर्विंशद् दक्षस् त्वजनयत् प्रभुः

स्वयंभू मनूच्या कन्या प्रसूतीपासून लोकमाते जन्मल्या. त्यात प्रभू दक्षाने चोवीस कन्या जन्माला घातल्या.

सर्वास्ताश् च महाभागाः सर्वाः कमललोचनाः भोगवत्यश् च ताः सर्वाः सर्वास्ता योगमातरः

त्या सर्व स्त्रिया फारच भाग्यवान होत्या, सर्वांच्या डोळ्यांमध्ये कमळासारखी शोभा होती, सर्वजणी सुखसंपन्न होत्या आणि त्या सर्व योगाच्या माताही होत्या.

सर्वाश् च ब्रह्मवादिन्यः सर्वा विश्वस्य मातरः श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा क्रिया तथा

त्या सर्व ब्रह्मज्ञान बोलणाऱ्या, विश्वाच्या माताच होत्या. श्रद्धा, लक्ष्मी, धैर्य, समाधान, पोषण, बुध्दी आणि कृती या त्यांच्यामध्ये होत्या.

बुद्धिर्लज्जा वपुः शान्तिः सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदश पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः प्रभुः

बुध्दी, लाज, सौंदर्य, शांतता, सिद्धी आणि कीर्ती — या तेराही कन्या धर्माने पत्नी म्हणून स्वीकारल्या, त्या सर्व दक्षाच्या कन्या होत्या.

दाराण्येतानि वै तस्य विहितानि स्वयंभुवा ताभ्यः शिष्टायवीयस्य एकादश सुलोचनाः

या सर्व धर्माच्या पत्नी होत्या, स्वयंभूने त्यांची निवड केली होती. उरलेल्या लहान बहिणींपैकी अकरा सुंदर डोळ्यांच्या होत्या.

सती ख्यात्यथ संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा संनतिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा

सती, ख्याति, संभवती, स्मृती, प्रीती, क्षमा, सन्मती, अनसूया, ऊर्जा, स्वाहा आणि स्वधा.

तास् तथा प्रत्यपद्यन्त पुनरन्ये महर्षयः रुद्रो भृगुर् मरीचिश् च अङ्गिराः पुलहः क्रतुः

या सर्वांना पुन्हा काही महान ऋषींनी पत्नी म्हणून स्वीकारले: रुद्र, भृगु, मरीचि, अंगिरस, पुलह, क्रतु,

पुलस्त्यो ऽत्रिर् वसिष्ठश् च पितरो ऽग्निस्तथैव च सतीं भवाय प्रायच्छत् ख्यातिं च भृगवे ततः

पुलस्त्य, अत्री, वसिष्ठ, पितर आणि अग्नी यांनीही. सतीला भवाला दिले, ख्यातिला भृगुला दिले,

मरीचये च संभूतिं स्मृतिमङ्गिरसे ददौ प्रीतिं चैव पुलस्त्याय क्षमां वै पुलहाय च

संभूतीला मरीचिला, स्मृतीला अंगिरसाला, प्रीतीला पुलस्त्याला आणि क्षमेला पुलहाला दिले.

क्रतवे संनतिं नाम अनसूयां तथात्रये ऊर्जां ददौ वसिष्ठाय स्वाहामप्यग्नये ददौ

सन्मतीला क्रतुला, अनसूयेला अत्रीला, ऊर्जेला वसिष्ठाला आणि स्वाहाला अग्निला दिले.

स्वधां चैव पितृभ्यस्तु तास्वपत्या निबोधत एताः सर्वा महाभागाः प्रजास्वनुसृताः स्थिताः

स्वधेला पितरांना दिले. आता त्यांच्या संततीबद्दल ऐका: या सर्व महान भाग्यशाली स्त्रिया विविध प्रजांमध्ये स्थिर झाल्या आहेत.

मन्वन्तरेषु सर्वेषु यावदाभूतसंप्लवम् श्रद्धा कामं विजज्ञे वै दर्पो लक्ष्मीसुतः स्मृतः

सर्व मन्वंतरांमध्ये, सृष्टीच्या संहारापर्यंत, श्रद्धेपासून कामाचा जन्म झाला आणि लक्ष्मीचा पुत्र दर्प असे म्हटले जाते.

धृत्यास्तु नियमः पुत्रस् तुष्ट्याः संतोष एव च पुष्ट्या लोभः सुतश्चापि मेधापुत्रः श्रुतस् तथा

धैर्यापासून नियमाचा, समाधानापासून संतोषाचा, पोषणापासून लोभाचा आणि बुध्दीपासून श्रुताचा जन्म झाला.

क्रियायामभवत्पुत्रो दण्डः समय एव च बुद्ध्यां बोधः सुतस् तद्वत् प्रमादो ऽप्युपजायत

कृतीपासून दंड आणि समयाचा जन्म झाला; बुध्दीपासून बोध आणि त्याचप्रमाणे प्रमाद यांचा जन्म झाला.

लज्जायां विनयः पुत्रो व्यवसायो वसोः सुतः क्षेमः शान्तिसुतश्चापि सुखं सिद्धेर्व्यजायत

लाजेपासून विनयाचा, सौंदर्यापासून उद्योगाचा, शांततेपासून क्षेमाचा आणि सिद्धीपासून सुखाचा जन्म झाला.

यशः कीर्तिसुतश्चापि इत्येते धर्मसूनवः कामस्य हर्षः पुत्रो वै देव्यां प्रीत्यां व्यजायत

कीर्तीपासून यशाचा जन्म झाला — हे सर्व धर्माचे पुत्र आहेत. प्रीती देवीपासून कामाला हर्ष नावाचा पुत्र झाला.

इत्येष वै सुतोदर्कः सर्गो धर्मस्य कीर्तितः जज्ञे हिंसा त्वधर्माद्वै निकृतिं चानृतं सुतम्

अशा प्रकारे धर्माच्या संततीचे हे सृष्टीवर्णन सांगितले. अधर्मापासून हिंसेचा जन्म झाला आणि तिच्यापासून निकृती व अनृत हे पुत्र झाले.

निकृत्यां तु द्वयं जज्ञे भयं नरक एव च माया च वेदना चापि मिथुनद्वयमेतयोः

निकृतीपासून दोन संतती झाल्या — भय आणि नरक. त्यांच्यापासून माया आणि वेदना हे दोन जोड जन्मले.

भूयो जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम् वेदनायाः सुतश्चापि दुःखं जज्ञे च रौरवः

मायापासून पुन्हा मृत्यू, जो सर्व प्राण्यांना घेऊन जातो, त्याचा जन्म झाला. वेदनेपासून दुःख आणि रौरव यांचा जन्म झाला.

मृत्योर् व्याधिजराशोकक्रोधासूयाश् च जज्ञिरे दुःखोत्तराः सुता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः

मृत्यूपासून रोग, वार्धक्य, दुःख, राग आणि मत्सर हे सर्व संतती निर्माण झाले. हे सर्व संतती दुःखाने भरलेले असून, अधर्माचेच लक्षण आहेत.

नैषां भार्यास्तु पुत्राश् च सर्वे ह्येते परिग्रहाः इत्येष तामसः सर्गो जज्ञे धर्मनियामकः

त्यांच्या स्त्रिया आणि मुलं ही सर्व त्यांची संपत्ती मानली जाते. अशा प्रकारे हा तामस सृष्टीधर्म निर्माण झाला, जो धर्माच्या नियमाने बांधलेला आहे.

प्रजाः सृजेति व्यादिष्टो ब्रह्मणा नीललोहितः सो ऽभिध्याय सतीं भार्यां निर्ममे ह्यात्मसंभवान्

ब्रह्मदेवांनी सृष्टी निर्माण करण्याची आज्ञा दिल्यावर नीललोहिताने आपल्या पत्नी सतीचा विचार करून, स्वतःतून संतती निर्माण केली.

नाधिकान्न च हीनांस्तान् मानसानात्मनः समान् सहस्रं हि सहस्राणां सो ऽसृजत् कृत्तिवाससः

कृत्तिवासाने आपल्यापेक्षा ना मोठे ना लहान, तर मनाने स्वतःसारखेच हजारो हजार संतती निर्माण केले.