लिङ्गपुराणम्

गतासुर् भगवान् आसीत् प्रीतिश् चैनम् अशिश्रियत् स्वां तनुं स ततो ब्रह्मा तामपोहत भास्वराम्

जेव्हा प्रभूचे प्राण गेले, तेव्हा त्याला प्रीतीने वेढले. मग ब्रह्मदेवाने आपली तेजस्वी देह सोडली.

द्विधा कृत्वा स्वकं देहम् अर्धेन पुरुषो ऽभवत् अर्धेन नारी सा तस्य शतरूपा व्यजायत

त्याने आपला देह दोन भागांत विभागला; एका भागातून तो पुरुष झाला, आणि दुसऱ्या भागातून ती स्त्री झाली—तीच शतरूपा जन्मली.

प्रकृतिं भूतधात्रीं तां कामाद्वै सृष्टवान्प्रभुः सा दिवं पृथिवीं चैव महिम्ना व्याप्यधिष्ठिता

प्रभूने इच्छेने तिला सृष्टीची जननी म्हणून निर्माण केले. तिच्या सामर्थ्याने तिने आकाश आणि पृथ्वी व्यापून आपले स्थान मिळवले.

ब्रह्मणः सा तनुः पूर्वा दिवमावृत्य तिष्ठति या त्वर्धात्सृजतो नारी शतरूपा व्यजायत

ब्रह्मदेवाचा तो पूर्वीचा देह आकाश व्यापून राहिला; आणि ज्याच्या अर्ध्या भागातून त्याने स्त्री निर्माण केली, त्यातून शतरूपा जन्मली.

सा देवी नियुतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम् भर्तारं दीप्तयशसं पुरुषं प्रत्यपद्यत

ती देवी असंख्य वर्षे कठोर तप करून, तेजस्वी कीर्ती असलेल्या पुरुषाला पती म्हणून मिळवली.

स वै स्वायंभुवः पूर्वं पुरुषो मनुरुच्यते तस्यैव सप्ततियुगं मन्वन्तरमिहोच्यते

तो पुरुष पूर्वी स्वयंभू मनू म्हणून ओळखला जातो. त्याचा सत्तर युगांचा काळ इथे मन्वंतर म्हणून ओळखला जातो.

लेभे स पुरुषः पत्नीं शतरूपाम् अयोनिजाम् तया सार्धं स रमते तस्मात्सा रतिरुच्यते

त्या पुरुषाने शतरूपा ही गर्भातून न जन्मलेली पत्नी मिळवली. तिच्यासोबत त्याने रमण केले, म्हणून तिला 'रती' असे नाव पडले.

प्रथमः संप्रयोगात्मा कल्पादौ समपद्यत विराजम् असृजद् ब्रह्मा सो ऽभवत् पुरुषो विराट्

त्यांचा पहिला संयोग कल्पाच्या आरंभी झाला. ब्रह्मदेवाने विराजला निर्माण केले, जो विराट पुरुष झाला.

सम्राट् च शतरूपा वै वैराजः स मनुः स्मृतः स वैराजः प्रजासर्गं ससर्ज पुरुषो मनुः

शतरूपा सम्राज्ञी झाली, आणि विराजपासून जन्मलेला पुरुष मनू म्हणून ओळखला गेला. त्या वैराज मनूने प्रजांची निर्मिती केली.

वैराजात्पुरुषाद् वीराच् छतरूपा व्यजायत प्रियव्रतोत्तानपादौ पुत्रौ द्वौ लोकसंमतौ

विराज या पुरुषापासून शतरूपा जन्मली. तिने प्रियव्रत आणि उत्तानपाद हे दोन सुप्रसिद्ध पुत्र जन्माला घातले.

कन्ये द्वे च महाभागे याभ्यां जाता इमाः प्रजाः देवी नाम तथाकूतिः प्रसूतिश्चैव ते उभे

आणि दोन तेजस्वी कन्या, ज्यांच्यापासून या सर्व प्रजा निर्माण झाल्या: एक देवहूती आणि दुसरी आकूती—ही दोघीच.

स्वायंभुवः प्रसूतिं तु दक्षाय प्रददौ प्रभुः प्राणो दक्ष इति ज्ञेयः संकल्पो मनुरुच्यते

स्वयंभू मनूंनी प्रसूती ही दक्षाला दिली. दक्षाला प्राण असे ओळखावे, आणि मनूंना संकल्प असे म्हणतात.

रुचेः प्रजापतेः सो ऽथ आकूतिं प्रत्यपादयत् आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम्

नंतर प्रजापती रुचिने आकूतीला स्वीकारले. आकूतीपासून रुचिला मनाने एक पुण्यवान जोडपे जन्मले.

यज्ञश् च दक्षिणा चैव यमलौ संबभूवतुः यज्ञस्य दक्षिणायां तु पुत्रा द्वादश जज्ञिरे

यज्ञ आणि दक्षिणा हे जुळी अपत्य जन्मले. यज्ञ आणि दक्षिणेपासून बारा पुत्र झाले.

यामा इति समाख्याता देवाः स्वायंभुवे ऽन्तरे एतस्य पुत्रा यज्ञस्य तस्माद्यामाश् च ते स्मृताः

त्यांना याम असे नाव आहे, हे स्वयंभू मनूच्या काळातील देव आहेत. हे यज्ञाचे पुत्र आहेत, म्हणून त्यांना याम म्हणतात.

अजितश्चैव शुक्रश् च गणौ द्वौ ब्रह्मणा कृतौ यामाः पूर्वं प्रजाता ये ते ऽभवंस्तु दिवौकसः

अजित आणि शुक्र हे दोन गण ब्रह्मदेवाने निर्माण केले. याम हे आधी जन्मलेले, स्वर्गवासी देव झाले.

स्वायंभुवसुतायां तु प्रसूत्यां लोकमातरः तस्यां कन्याश्चतुर्विंशद् दक्षस् त्वजनयत् प्रभुः

स्वयंभू मनूच्या कन्या प्रसूतीपासून लोकमाते जन्मल्या. त्यात प्रभू दक्षाने चोवीस कन्या जन्माला घातल्या.

सर्वास्ताश् च महाभागाः सर्वाः कमललोचनाः भोगवत्यश् च ताः सर्वाः सर्वास्ता योगमातरः

त्या सर्व स्त्रिया फारच भाग्यवान होत्या, सर्वांच्या डोळ्यांमध्ये कमळासारखी शोभा होती, सर्वजणी सुखसंपन्न होत्या आणि त्या सर्व योगाच्या माताही होत्या.

सर्वाश् च ब्रह्मवादिन्यः सर्वा विश्वस्य मातरः श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा क्रिया तथा

त्या सर्व ब्रह्मज्ञान बोलणाऱ्या, विश्वाच्या माताच होत्या. श्रद्धा, लक्ष्मी, धैर्य, समाधान, पोषण, बुध्दी आणि कृती या त्यांच्यामध्ये होत्या.

बुद्धिर्लज्जा वपुः शान्तिः सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदश पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः प्रभुः

बुध्दी, लाज, सौंदर्य, शांतता, सिद्धी आणि कीर्ती — या तेराही कन्या धर्माने पत्नी म्हणून स्वीकारल्या, त्या सर्व दक्षाच्या कन्या होत्या.

दाराण्येतानि वै तस्य विहितानि स्वयंभुवा ताभ्यः शिष्टायवीयस्य एकादश सुलोचनाः

या सर्व धर्माच्या पत्नी होत्या, स्वयंभूने त्यांची निवड केली होती. उरलेल्या लहान बहिणींपैकी अकरा सुंदर डोळ्यांच्या होत्या.

सती ख्यात्यथ संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा संनतिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा

सती, ख्याति, संभवती, स्मृती, प्रीती, क्षमा, सन्मती, अनसूया, ऊर्जा, स्वाहा आणि स्वधा.

तास् तथा प्रत्यपद्यन्त पुनरन्ये महर्षयः रुद्रो भृगुर् मरीचिश् च अङ्गिराः पुलहः क्रतुः

या सर्वांना पुन्हा काही महान ऋषींनी पत्नी म्हणून स्वीकारले: रुद्र, भृगु, मरीचि, अंगिरस, पुलह, क्रतु,

पुलस्त्यो ऽत्रिर् वसिष्ठश् च पितरो ऽग्निस्तथैव च सतीं भवाय प्रायच्छत् ख्यातिं च भृगवे ततः

पुलस्त्य, अत्री, वसिष्ठ, पितर आणि अग्नी यांनीही. सतीला भवाला दिले, ख्यातिला भृगुला दिले,

मरीचये च संभूतिं स्मृतिमङ्गिरसे ददौ प्रीतिं चैव पुलस्त्याय क्षमां वै पुलहाय च

संभूतीला मरीचिला, स्मृतीला अंगिरसाला, प्रीतीला पुलस्त्याला आणि क्षमेला पुलहाला दिले.

क्रतवे संनतिं नाम अनसूयां तथात्रये ऊर्जां ददौ वसिष्ठाय स्वाहामप्यग्नये ददौ

सन्मतीला क्रतुला, अनसूयेला अत्रीला, ऊर्जेला वसिष्ठाला आणि स्वाहाला अग्निला दिले.

स्वधां चैव पितृभ्यस्तु तास्वपत्या निबोधत एताः सर्वा महाभागाः प्रजास्वनुसृताः स्थिताः

स्वधेला पितरांना दिले. आता त्यांच्या संततीबद्दल ऐका: या सर्व महान भाग्यशाली स्त्रिया विविध प्रजांमध्ये स्थिर झाल्या आहेत.

मन्वन्तरेषु सर्वेषु यावदाभूतसंप्लवम् श्रद्धा कामं विजज्ञे वै दर्पो लक्ष्मीसुतः स्मृतः

सर्व मन्वंतरांमध्ये, सृष्टीच्या संहारापर्यंत, श्रद्धेपासून कामाचा जन्म झाला आणि लक्ष्मीचा पुत्र दर्प असे म्हटले जाते.

धृत्यास्तु नियमः पुत्रस् तुष्ट्याः संतोष एव च पुष्ट्या लोभः सुतश्चापि मेधापुत्रः श्रुतस् तथा

धैर्यापासून नियमाचा, समाधानापासून संतोषाचा, पोषणापासून लोभाचा आणि बुध्दीपासून श्रुताचा जन्म झाला.