लिङ्गपुराणम्

न चैकं न पृथग्भावम् अधिकं न ततो विदुः एतदेवं च नैकं च नामभेदेन नाप्युभे

पण हे एकच आहे असे किंवा पूर्णपणे वेगळे आहे असे, किंवा त्याहून काही अधिक आहे असे कुणीही जाणत नाही; म्हणून ते केवळ एक नाही, केवळ नावाने वेगळेही नाही, किंवा दोन्हीही नाही.

कर्मस्था विषमं ब्रूयुः सत्त्वस्थाः समदर्शनाः नाम रूपं च भूतानां कृतानां च प्रपञ्चनम्

कर्माशी जोडलेले लोक भेद सांगतात; पण सत्त्वगुणी लोक सर्वत्र समत्वाने पाहतात; आणि सर्व जीवांचे नाव-रूप हे त्यांच्या कर्मांचे विस्तार आहे.

वेदशब्देभ्य एवादौ निर्ममे स महेश्वरः ऋषीणां नामधेयानि याश् च वेदेषु वृत्तयः

महेश्वराने सृष्टीच्या आरंभी वेदातील शब्दांपासून ऋषींची नावे आणि वेदांतील विधी निर्माण केले.

शर्वर्यन्ते प्रसूतानां तान्येवैभ्यो ददात्यजः एवंविधाः सृष्टयस्तु ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

रात्रीच्या शेवटी जन्मलेल्या जीवांना तो त्याच गोष्टी पुन्हा देतो; अशी ही अव्यक्त जन्म असलेल्या ब्रह्माची सृष्टी आहे.

शर्वर्यन्ते प्रदृश्यन्ते सिद्धिमाश्रित्य मानसीम् एवंभूतानि सृष्टानि स्थावराणि चराणि च

रात्रीच्या शेवटी, मनाने सिद्धी प्राप्त केलेली तीच जीवसृष्टी दिसते; अशी स्थावर आणि जंगम जीवांची निर्मिती होते.

यदास्य ताः प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त सत्तमाः तमोमात्रावृतो ब्रह्मा तदा शोकेन दुःखितः

त्या उत्तम जीवांची सृष्टी झाली, पण ते वाढले नाहीत, तेव्हा फक्त अंधकाराने व्यापलेला ब्रह्मा दुःखाने व्याकुळ झाला.

ततः स विदधे बुद्धिम् अर्थनिश्चयगामिनीम् अथात्मनि समद्राक्षीत् तमोमात्रां नियामिकाम्

मग त्याने निश्चित अर्थ जाणण्यासाठी बुद्धीला वळवले आणि स्वतःमध्ये फक्त अंधकारच कारण आहे हे पाहिले.

रजःसत्त्वं परित्यज्य वर्तमानां स्वधर्मतः ततः स तेन दुःखेन दुःखं चक्रे जगत्पतिः

त्याने रज आणि सत्त्व सोडून स्वतःच्या स्वभावात राहिला; त्या दुःखामुळे जगाचा स्वामी असलेल्या ब्रह्माने दुःखाची निर्मिती केली.

तमश् च व्यनुदत्पश्चाद् रजः सत्त्वं तमावृणोत् तत्तमः प्रतिनुन्नं वै मिथुनं समजायत

नंतर त्याने अंधकार दूर केला, आणि रज-सत्त्व त्यावर पसरले; जेव्हा ते अंधकार दडपले गेले, तेव्हा एक जोडी उत्पन्न झाली.

अधर्मस्तमसो जज्ञे हिंसा शोकादजायत ततस्तस्मिन्समुद्भूते मिथुने दारुणात्मिके

अधर्म हा अंधारातून जन्माला आला, आणि शोकातून हिंसा निर्माण झाली. या दोन्ही कठोर स्वभावाच्या गोष्टी एकत्र आल्यावर, त्यातून आणखी एक निर्माण झाली.

गतासुर् भगवान् आसीत् प्रीतिश् चैनम् अशिश्रियत् स्वां तनुं स ततो ब्रह्मा तामपोहत भास्वराम्

जेव्हा प्रभूचे प्राण गेले, तेव्हा त्याला प्रीतीने वेढले. मग ब्रह्मदेवाने आपली तेजस्वी देह सोडली.

द्विधा कृत्वा स्वकं देहम् अर्धेन पुरुषो ऽभवत् अर्धेन नारी सा तस्य शतरूपा व्यजायत

त्याने आपला देह दोन भागांत विभागला; एका भागातून तो पुरुष झाला, आणि दुसऱ्या भागातून ती स्त्री झाली—तीच शतरूपा जन्मली.

प्रकृतिं भूतधात्रीं तां कामाद्वै सृष्टवान्प्रभुः सा दिवं पृथिवीं चैव महिम्ना व्याप्यधिष्ठिता

प्रभूने इच्छेने तिला सृष्टीची जननी म्हणून निर्माण केले. तिच्या सामर्थ्याने तिने आकाश आणि पृथ्वी व्यापून आपले स्थान मिळवले.

ब्रह्मणः सा तनुः पूर्वा दिवमावृत्य तिष्ठति या त्वर्धात्सृजतो नारी शतरूपा व्यजायत

ब्रह्मदेवाचा तो पूर्वीचा देह आकाश व्यापून राहिला; आणि ज्याच्या अर्ध्या भागातून त्याने स्त्री निर्माण केली, त्यातून शतरूपा जन्मली.

सा देवी नियुतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम् भर्तारं दीप्तयशसं पुरुषं प्रत्यपद्यत

ती देवी असंख्य वर्षे कठोर तप करून, तेजस्वी कीर्ती असलेल्या पुरुषाला पती म्हणून मिळवली.

स वै स्वायंभुवः पूर्वं पुरुषो मनुरुच्यते तस्यैव सप्ततियुगं मन्वन्तरमिहोच्यते

तो पुरुष पूर्वी स्वयंभू मनू म्हणून ओळखला जातो. त्याचा सत्तर युगांचा काळ इथे मन्वंतर म्हणून ओळखला जातो.

लेभे स पुरुषः पत्नीं शतरूपाम् अयोनिजाम् तया सार्धं स रमते तस्मात्सा रतिरुच्यते

त्या पुरुषाने शतरूपा ही गर्भातून न जन्मलेली पत्नी मिळवली. तिच्यासोबत त्याने रमण केले, म्हणून तिला 'रती' असे नाव पडले.

प्रथमः संप्रयोगात्मा कल्पादौ समपद्यत विराजम् असृजद् ब्रह्मा सो ऽभवत् पुरुषो विराट्

त्यांचा पहिला संयोग कल्पाच्या आरंभी झाला. ब्रह्मदेवाने विराजला निर्माण केले, जो विराट पुरुष झाला.

सम्राट् च शतरूपा वै वैराजः स मनुः स्मृतः स वैराजः प्रजासर्गं ससर्ज पुरुषो मनुः

शतरूपा सम्राज्ञी झाली, आणि विराजपासून जन्मलेला पुरुष मनू म्हणून ओळखला गेला. त्या वैराज मनूने प्रजांची निर्मिती केली.

वैराजात्पुरुषाद् वीराच् छतरूपा व्यजायत प्रियव्रतोत्तानपादौ पुत्रौ द्वौ लोकसंमतौ

विराज या पुरुषापासून शतरूपा जन्मली. तिने प्रियव्रत आणि उत्तानपाद हे दोन सुप्रसिद्ध पुत्र जन्माला घातले.

कन्ये द्वे च महाभागे याभ्यां जाता इमाः प्रजाः देवी नाम तथाकूतिः प्रसूतिश्चैव ते उभे

आणि दोन तेजस्वी कन्या, ज्यांच्यापासून या सर्व प्रजा निर्माण झाल्या: एक देवहूती आणि दुसरी आकूती—ही दोघीच.

स्वायंभुवः प्रसूतिं तु दक्षाय प्रददौ प्रभुः प्राणो दक्ष इति ज्ञेयः संकल्पो मनुरुच्यते

स्वयंभू मनूंनी प्रसूती ही दक्षाला दिली. दक्षाला प्राण असे ओळखावे, आणि मनूंना संकल्प असे म्हणतात.

रुचेः प्रजापतेः सो ऽथ आकूतिं प्रत्यपादयत् आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम्

नंतर प्रजापती रुचिने आकूतीला स्वीकारले. आकूतीपासून रुचिला मनाने एक पुण्यवान जोडपे जन्मले.

यज्ञश् च दक्षिणा चैव यमलौ संबभूवतुः यज्ञस्य दक्षिणायां तु पुत्रा द्वादश जज्ञिरे

यज्ञ आणि दक्षिणा हे जुळी अपत्य जन्मले. यज्ञ आणि दक्षिणेपासून बारा पुत्र झाले.

यामा इति समाख्याता देवाः स्वायंभुवे ऽन्तरे एतस्य पुत्रा यज्ञस्य तस्माद्यामाश् च ते स्मृताः

त्यांना याम असे नाव आहे, हे स्वयंभू मनूच्या काळातील देव आहेत. हे यज्ञाचे पुत्र आहेत, म्हणून त्यांना याम म्हणतात.

अजितश्चैव शुक्रश् च गणौ द्वौ ब्रह्मणा कृतौ यामाः पूर्वं प्रजाता ये ते ऽभवंस्तु दिवौकसः

अजित आणि शुक्र हे दोन गण ब्रह्मदेवाने निर्माण केले. याम हे आधी जन्मलेले, स्वर्गवासी देव झाले.

स्वायंभुवसुतायां तु प्रसूत्यां लोकमातरः तस्यां कन्याश्चतुर्विंशद् दक्षस् त्वजनयत् प्रभुः

स्वयंभू मनूच्या कन्या प्रसूतीपासून लोकमाते जन्मल्या. त्यात प्रभू दक्षाने चोवीस कन्या जन्माला घातल्या.

सर्वास्ताश् च महाभागाः सर्वाः कमललोचनाः भोगवत्यश् च ताः सर्वाः सर्वास्ता योगमातरः

त्या सर्व स्त्रिया फारच भाग्यवान होत्या, सर्वांच्या डोळ्यांमध्ये कमळासारखी शोभा होती, सर्वजणी सुखसंपन्न होत्या आणि त्या सर्व योगाच्या माताही होत्या.

सर्वाश् च ब्रह्मवादिन्यः सर्वा विश्वस्य मातरः श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा क्रिया तथा

त्या सर्व ब्रह्मज्ञान बोलणाऱ्या, विश्वाच्या माताच होत्या. श्रद्धा, लक्ष्मी, धैर्य, समाधान, पोषण, बुध्दी आणि कृती या त्यांच्यामध्ये होत्या.