लिङ्गपुराणम्

एकविंशमथर्वाणम् आप्तोर्यामाणम् एव च अनुष्टुभं सवैराजम् उत्तरादसृजन्मुखात्

त्याने आपल्या उत्तरेकडील तोंडातून अथर्वण, आप्तोर्याम, अनुष्टुभ आणि सवैराज यांची निर्मिती केली.

विद्युतो ऽशनिमेघांश् च रोहितेन्द्रधनूंषि च तेजांसि च ससर्जादौ कल्पस्य भगवान्प्रभुः

कल्पाच्या सुरुवातीला भगवंताने वीज, मेघ, इंद्रधनुष्य आणि इतर तेजस्वी गोष्टी निर्माण केल्या.

उच्चावचानि भूतानि गात्रेभ्यस्तस्य जज्ञिरे ब्रह्मणस्तु प्रजासर्गं सृजतो हि प्रजापतेः

ब्रह्मदेव जेव्हा सृष्टी करीत होता, तेव्हा त्याच्या अंगांतून उंच-नीच अशी विविध जीवसृष्टी उत्पन्न झाली.

सृष्ट्वा चतुष्टयं पूर्वं देवासुरनरान्पितॄन् ततो ऽसृजत् स भूतानि स्थावराणि चराणि च

सर्वप्रथम त्याने देव, असुर, मानव आणि पितर या चार जाती निर्माण केल्या; त्यानंतर स्थावर आणि जंगम अशी सर्व जीवसृष्टी घडवली.

यक्षान्पिशाचान् गन्धर्वांस् त्व् अथैवाप्सरसां गणान् नरकिन्नररक्षांसि वयःपशुमृगोरगान्

यानंतर त्याने यक्ष, पिशाच, गंधर्व, तसेच अप्सरांचा समूह, नाग, किन्नर, राक्षस, पक्षी, गायी, वन्य प्राणी आणि सर्प यांचीही निर्मिती केली.

अव्ययं च व्ययं चापि यदिदं स्थाणुजङ्गमम् तेषां वै यानि कर्माणि प्राक्सृष्ट्यां प्रतिपेदिरे

अक्षय आणि नाशवान, स्थिर आणि जंगम असे सर्व काही त्याने निर्माण केले; आणि मागील सृष्टीतील त्यांच्या कर्मांना त्यांनी पुन्हा स्वीकारले.

तान्येव प्रतिपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनः हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मे नृतानृते

सृष्टीत निर्माण होणारे जीव पुन्हा पुन्हा तीच कर्मे स्वीकारतात—ती हिंसक असोत वा अहिंसक, मृदू असोत वा क्रूर, धर्मयुक्त असोत वा अधर्मी, सत्य असोत वा असत्य.

तद्भाविताः प्रपद्यन्ते तस्मात्तत्तस्य रोचते महाभूतेषु सृष्टेषु इन्द्रियार्थेषु मूर्तिषु

त्या कर्मांच्या प्रभावामुळे जीवांना जशी प्रवृत्ती असते, तशीच स्थिती मिळते; म्हणून प्रत्येकजण पंचमहाभूत, इंद्रियांचे विषय आणि रूप यात आपल्या स्वभावानुसार आकर्षित होतो.

विनियोगं च भूतानां धातैव व्यदधात् स्वयम् केचित्पुरुषकारं तु प्राहुः कर्म सुमानवाः

सर्व जीवांचे कार्य भगवंतानेच ठरवले; तरी काही ज्ञानी लोक कर्मासाठी पुरुषार्थ कारण आहे असे सांगतात.

दैवमित्यपरे विप्राः स्वभावं भूतचिन्तकाः पौरुषं कर्म दैवं च फलवृत्तिस्वभावतः

काही विद्वान त्याला दैव म्हणतात; जे भूतांची विचार करतात, ते स्वभाव असे म्हणतात; आणि काहीजण पुरुषार्थ, कर्म व दैव यांच्या स्वभावानुसार फळ मिळते असे मानतात.

न चैकं न पृथग्भावम् अधिकं न ततो विदुः एतदेवं च नैकं च नामभेदेन नाप्युभे

पण हे एकच आहे असे किंवा पूर्णपणे वेगळे आहे असे, किंवा त्याहून काही अधिक आहे असे कुणीही जाणत नाही; म्हणून ते केवळ एक नाही, केवळ नावाने वेगळेही नाही, किंवा दोन्हीही नाही.

कर्मस्था विषमं ब्रूयुः सत्त्वस्थाः समदर्शनाः नाम रूपं च भूतानां कृतानां च प्रपञ्चनम्

कर्माशी जोडलेले लोक भेद सांगतात; पण सत्त्वगुणी लोक सर्वत्र समत्वाने पाहतात; आणि सर्व जीवांचे नाव-रूप हे त्यांच्या कर्मांचे विस्तार आहे.

वेदशब्देभ्य एवादौ निर्ममे स महेश्वरः ऋषीणां नामधेयानि याश् च वेदेषु वृत्तयः

महेश्वराने सृष्टीच्या आरंभी वेदातील शब्दांपासून ऋषींची नावे आणि वेदांतील विधी निर्माण केले.

शर्वर्यन्ते प्रसूतानां तान्येवैभ्यो ददात्यजः एवंविधाः सृष्टयस्तु ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

रात्रीच्या शेवटी जन्मलेल्या जीवांना तो त्याच गोष्टी पुन्हा देतो; अशी ही अव्यक्त जन्म असलेल्या ब्रह्माची सृष्टी आहे.

शर्वर्यन्ते प्रदृश्यन्ते सिद्धिमाश्रित्य मानसीम् एवंभूतानि सृष्टानि स्थावराणि चराणि च

रात्रीच्या शेवटी, मनाने सिद्धी प्राप्त केलेली तीच जीवसृष्टी दिसते; अशी स्थावर आणि जंगम जीवांची निर्मिती होते.

यदास्य ताः प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त सत्तमाः तमोमात्रावृतो ब्रह्मा तदा शोकेन दुःखितः

त्या उत्तम जीवांची सृष्टी झाली, पण ते वाढले नाहीत, तेव्हा फक्त अंधकाराने व्यापलेला ब्रह्मा दुःखाने व्याकुळ झाला.

ततः स विदधे बुद्धिम् अर्थनिश्चयगामिनीम् अथात्मनि समद्राक्षीत् तमोमात्रां नियामिकाम्

मग त्याने निश्चित अर्थ जाणण्यासाठी बुद्धीला वळवले आणि स्वतःमध्ये फक्त अंधकारच कारण आहे हे पाहिले.

रजःसत्त्वं परित्यज्य वर्तमानां स्वधर्मतः ततः स तेन दुःखेन दुःखं चक्रे जगत्पतिः

त्याने रज आणि सत्त्व सोडून स्वतःच्या स्वभावात राहिला; त्या दुःखामुळे जगाचा स्वामी असलेल्या ब्रह्माने दुःखाची निर्मिती केली.

तमश् च व्यनुदत्पश्चाद् रजः सत्त्वं तमावृणोत् तत्तमः प्रतिनुन्नं वै मिथुनं समजायत

नंतर त्याने अंधकार दूर केला, आणि रज-सत्त्व त्यावर पसरले; जेव्हा ते अंधकार दडपले गेले, तेव्हा एक जोडी उत्पन्न झाली.

अधर्मस्तमसो जज्ञे हिंसा शोकादजायत ततस्तस्मिन्समुद्भूते मिथुने दारुणात्मिके

अधर्म हा अंधारातून जन्माला आला, आणि शोकातून हिंसा निर्माण झाली. या दोन्ही कठोर स्वभावाच्या गोष्टी एकत्र आल्यावर, त्यातून आणखी एक निर्माण झाली.

गतासुर् भगवान् आसीत् प्रीतिश् चैनम् अशिश्रियत् स्वां तनुं स ततो ब्रह्मा तामपोहत भास्वराम्

जेव्हा प्रभूचे प्राण गेले, तेव्हा त्याला प्रीतीने वेढले. मग ब्रह्मदेवाने आपली तेजस्वी देह सोडली.

द्विधा कृत्वा स्वकं देहम् अर्धेन पुरुषो ऽभवत् अर्धेन नारी सा तस्य शतरूपा व्यजायत

त्याने आपला देह दोन भागांत विभागला; एका भागातून तो पुरुष झाला, आणि दुसऱ्या भागातून ती स्त्री झाली—तीच शतरूपा जन्मली.

प्रकृतिं भूतधात्रीं तां कामाद्वै सृष्टवान्प्रभुः सा दिवं पृथिवीं चैव महिम्ना व्याप्यधिष्ठिता

प्रभूने इच्छेने तिला सृष्टीची जननी म्हणून निर्माण केले. तिच्या सामर्थ्याने तिने आकाश आणि पृथ्वी व्यापून आपले स्थान मिळवले.

ब्रह्मणः सा तनुः पूर्वा दिवमावृत्य तिष्ठति या त्वर्धात्सृजतो नारी शतरूपा व्यजायत

ब्रह्मदेवाचा तो पूर्वीचा देह आकाश व्यापून राहिला; आणि ज्याच्या अर्ध्या भागातून त्याने स्त्री निर्माण केली, त्यातून शतरूपा जन्मली.

सा देवी नियुतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम् भर्तारं दीप्तयशसं पुरुषं प्रत्यपद्यत

ती देवी असंख्य वर्षे कठोर तप करून, तेजस्वी कीर्ती असलेल्या पुरुषाला पती म्हणून मिळवली.

स वै स्वायंभुवः पूर्वं पुरुषो मनुरुच्यते तस्यैव सप्ततियुगं मन्वन्तरमिहोच्यते

तो पुरुष पूर्वी स्वयंभू मनू म्हणून ओळखला जातो. त्याचा सत्तर युगांचा काळ इथे मन्वंतर म्हणून ओळखला जातो.

लेभे स पुरुषः पत्नीं शतरूपाम् अयोनिजाम् तया सार्धं स रमते तस्मात्सा रतिरुच्यते

त्या पुरुषाने शतरूपा ही गर्भातून न जन्मलेली पत्नी मिळवली. तिच्यासोबत त्याने रमण केले, म्हणून तिला 'रती' असे नाव पडले.

प्रथमः संप्रयोगात्मा कल्पादौ समपद्यत विराजम् असृजद् ब्रह्मा सो ऽभवत् पुरुषो विराट्

त्यांचा पहिला संयोग कल्पाच्या आरंभी झाला. ब्रह्मदेवाने विराजला निर्माण केले, जो विराट पुरुष झाला.

सम्राट् च शतरूपा वै वैराजः स मनुः स्मृतः स वैराजः प्रजासर्गं ससर्ज पुरुषो मनुः

शतरूपा सम्राज्ञी झाली, आणि विराजपासून जन्मलेला पुरुष मनू म्हणून ओळखला गेला. त्या वैराज मनूने प्रजांची निर्मिती केली.