लिङ्गपुराणम्

स्वच्छन्दतः स्वच्छन्दांसि वयसा च वयांसि च पशून्सृष्ट्वा स देवेशो ऽसृजत्पक्षिगणानपि

स्वतःच्या इच्छेने आणि वयानुसार त्याने पक्ष्यांची निर्मिती केली; पशू निर्माण केल्यानंतर देवाधिदेवाने पुन्हा पक्ष्यांचे समूह निर्माण केले.

मुखतो ऽजाः ससर्जाथ वक्षसश् चावयो ऽसृजत् गाश्चैवाथोदराद्ब्रह्मा पार्श्वाभ्यां च विनिर्ममे

त्याने आपल्या तोंडातून मेंढ्या, छातीपासून कोंबड्या, पोटातून गायी, आणि दोन्ही बाजूंनी ब्रह्म्याने त्यांची निर्मिती केली.

पद्भ्यां चाश्वान् समातङ्गान् रासभान् आवयान् मृगान् उष्ट्रानश्वतरांश्चैव तथान्याश्चैव जातयः

पायांपासून घोडे, हत्ती, गाढवे, उंट, हरिण आणि खच्चर तसेच इतर अनेक जाती निर्माण केल्या.

ओषध्यः फलमूलिन्यो रोमभ्यस्तस्य जज्ञिरे एवं पश्वोषधीः सृष्ट्वा यूयुजत् सो ऽध्वरे प्रभुः

त्याच्या केसांपासून औषधी, फळझाडे आणि कंदमुळे निर्माण झाली. अशा प्रकारे पशू आणि वनस्पती निर्माण करून त्या प्रभूने त्यांना यज्ञात सामील केले.

गौरजः पूरुषो मेषो ह्य् अश्वो ऽश्वतरगर्दभौ एतान्ग्राम्यान्पशूनाहुर् आरण्यान्वै निबोधत

बैल, मनुष्य, मेंढा, घोडा, खच्चर आणि गाढव — हे सर्व पाळीव पशू मानले जातात; आता जंगली पशू ऐका.

श्वापदो द्विखुरो हस्ती वानराः पक्षिपञ्चमाः औदकाः पशवः षष्ठाः सप्तमास्तु सरीसृपाः

मांसाहारी, दोन खुरांचे प्राणी, हत्ती, माकडे, पक्षी हे पाचवे, जलचर सहावे आणि सरपटणारे प्राणी सातवे.

महिषा गवयाक्षाश् च प्लवंगाः शरभा वृकाः सिंहस्तु सप्तमस्तेषाम् आरण्याः पशवः स्मृताः

म्हशी, गवे, रानगवे, माकडे, शरभ, लांडगे आणि सिंह — हे सातवे गट; हे सर्व जंगली प्राणी म्हणून ओळखले जातात.

गायत्रं च ऋचं चैव त्रिवृत्सामरथंतरम् अग्निष्टोमं च यज्ञानां निर्ममे प्रथमान् मुखात्

त्याने आपल्या तोंडातून गायत्री, ऋच, त्रिवृत्, साम, रथंतर आणि अग्निष्टोम हे पहिले यज्ञ निर्माण केले.

यजूंषि त्रैष्टुभं छन्दस्तोमं पञ्चदशं तथा बृहत्साम तथोक्थ्यं च दक्षिणादसृजन्मुखात्

त्याने आपल्या तोंडातून यजुः, त्रैष्टुभ छंद, छंदस्तोम, पंधरावा, बृहद्साम, उक्त्य आणि दक्षिणा यांची निर्मिती केली.

सामानि जगतीछन्दस्तोमं सप्तदशं तथा वैरूपमतिरात्रं च पश्चिमादसृजन्मुखात्

त्याने आपल्या पश्चिम तोंडातून साम, जगती छंद, छंदस्तोम, सप्तदश, वैरूप आणि अतिरात्र यांची निर्मिती केली.

एकविंशमथर्वाणम् आप्तोर्यामाणम् एव च अनुष्टुभं सवैराजम् उत्तरादसृजन्मुखात्

त्याने आपल्या उत्तरेकडील तोंडातून अथर्वण, आप्तोर्याम, अनुष्टुभ आणि सवैराज यांची निर्मिती केली.

विद्युतो ऽशनिमेघांश् च रोहितेन्द्रधनूंषि च तेजांसि च ससर्जादौ कल्पस्य भगवान्प्रभुः

कल्पाच्या सुरुवातीला भगवंताने वीज, मेघ, इंद्रधनुष्य आणि इतर तेजस्वी गोष्टी निर्माण केल्या.

उच्चावचानि भूतानि गात्रेभ्यस्तस्य जज्ञिरे ब्रह्मणस्तु प्रजासर्गं सृजतो हि प्रजापतेः

ब्रह्मदेव जेव्हा सृष्टी करीत होता, तेव्हा त्याच्या अंगांतून उंच-नीच अशी विविध जीवसृष्टी उत्पन्न झाली.

सृष्ट्वा चतुष्टयं पूर्वं देवासुरनरान्पितॄन् ततो ऽसृजत् स भूतानि स्थावराणि चराणि च

सर्वप्रथम त्याने देव, असुर, मानव आणि पितर या चार जाती निर्माण केल्या; त्यानंतर स्थावर आणि जंगम अशी सर्व जीवसृष्टी घडवली.

यक्षान्पिशाचान् गन्धर्वांस् त्व् अथैवाप्सरसां गणान् नरकिन्नररक्षांसि वयःपशुमृगोरगान्

यानंतर त्याने यक्ष, पिशाच, गंधर्व, तसेच अप्सरांचा समूह, नाग, किन्नर, राक्षस, पक्षी, गायी, वन्य प्राणी आणि सर्प यांचीही निर्मिती केली.

अव्ययं च व्ययं चापि यदिदं स्थाणुजङ्गमम् तेषां वै यानि कर्माणि प्राक्सृष्ट्यां प्रतिपेदिरे

अक्षय आणि नाशवान, स्थिर आणि जंगम असे सर्व काही त्याने निर्माण केले; आणि मागील सृष्टीतील त्यांच्या कर्मांना त्यांनी पुन्हा स्वीकारले.

तान्येव प्रतिपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनः हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मे नृतानृते

सृष्टीत निर्माण होणारे जीव पुन्हा पुन्हा तीच कर्मे स्वीकारतात—ती हिंसक असोत वा अहिंसक, मृदू असोत वा क्रूर, धर्मयुक्त असोत वा अधर्मी, सत्य असोत वा असत्य.

तद्भाविताः प्रपद्यन्ते तस्मात्तत्तस्य रोचते महाभूतेषु सृष्टेषु इन्द्रियार्थेषु मूर्तिषु

त्या कर्मांच्या प्रभावामुळे जीवांना जशी प्रवृत्ती असते, तशीच स्थिती मिळते; म्हणून प्रत्येकजण पंचमहाभूत, इंद्रियांचे विषय आणि रूप यात आपल्या स्वभावानुसार आकर्षित होतो.

विनियोगं च भूतानां धातैव व्यदधात् स्वयम् केचित्पुरुषकारं तु प्राहुः कर्म सुमानवाः

सर्व जीवांचे कार्य भगवंतानेच ठरवले; तरी काही ज्ञानी लोक कर्मासाठी पुरुषार्थ कारण आहे असे सांगतात.

दैवमित्यपरे विप्राः स्वभावं भूतचिन्तकाः पौरुषं कर्म दैवं च फलवृत्तिस्वभावतः

काही विद्वान त्याला दैव म्हणतात; जे भूतांची विचार करतात, ते स्वभाव असे म्हणतात; आणि काहीजण पुरुषार्थ, कर्म व दैव यांच्या स्वभावानुसार फळ मिळते असे मानतात.

न चैकं न पृथग्भावम् अधिकं न ततो विदुः एतदेवं च नैकं च नामभेदेन नाप्युभे

पण हे एकच आहे असे किंवा पूर्णपणे वेगळे आहे असे, किंवा त्याहून काही अधिक आहे असे कुणीही जाणत नाही; म्हणून ते केवळ एक नाही, केवळ नावाने वेगळेही नाही, किंवा दोन्हीही नाही.

कर्मस्था विषमं ब्रूयुः सत्त्वस्थाः समदर्शनाः नाम रूपं च भूतानां कृतानां च प्रपञ्चनम्

कर्माशी जोडलेले लोक भेद सांगतात; पण सत्त्वगुणी लोक सर्वत्र समत्वाने पाहतात; आणि सर्व जीवांचे नाव-रूप हे त्यांच्या कर्मांचे विस्तार आहे.

वेदशब्देभ्य एवादौ निर्ममे स महेश्वरः ऋषीणां नामधेयानि याश् च वेदेषु वृत्तयः

महेश्वराने सृष्टीच्या आरंभी वेदातील शब्दांपासून ऋषींची नावे आणि वेदांतील विधी निर्माण केले.

शर्वर्यन्ते प्रसूतानां तान्येवैभ्यो ददात्यजः एवंविधाः सृष्टयस्तु ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

रात्रीच्या शेवटी जन्मलेल्या जीवांना तो त्याच गोष्टी पुन्हा देतो; अशी ही अव्यक्त जन्म असलेल्या ब्रह्माची सृष्टी आहे.

शर्वर्यन्ते प्रदृश्यन्ते सिद्धिमाश्रित्य मानसीम् एवंभूतानि सृष्टानि स्थावराणि चराणि च

रात्रीच्या शेवटी, मनाने सिद्धी प्राप्त केलेली तीच जीवसृष्टी दिसते; अशी स्थावर आणि जंगम जीवांची निर्मिती होते.

यदास्य ताः प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त सत्तमाः तमोमात्रावृतो ब्रह्मा तदा शोकेन दुःखितः

त्या उत्तम जीवांची सृष्टी झाली, पण ते वाढले नाहीत, तेव्हा फक्त अंधकाराने व्यापलेला ब्रह्मा दुःखाने व्याकुळ झाला.

ततः स विदधे बुद्धिम् अर्थनिश्चयगामिनीम् अथात्मनि समद्राक्षीत् तमोमात्रां नियामिकाम्

मग त्याने निश्चित अर्थ जाणण्यासाठी बुद्धीला वळवले आणि स्वतःमध्ये फक्त अंधकारच कारण आहे हे पाहिले.

रजःसत्त्वं परित्यज्य वर्तमानां स्वधर्मतः ततः स तेन दुःखेन दुःखं चक्रे जगत्पतिः

त्याने रज आणि सत्त्व सोडून स्वतःच्या स्वभावात राहिला; त्या दुःखामुळे जगाचा स्वामी असलेल्या ब्रह्माने दुःखाची निर्मिती केली.

तमश् च व्यनुदत्पश्चाद् रजः सत्त्वं तमावृणोत् तत्तमः प्रतिनुन्नं वै मिथुनं समजायत

नंतर त्याने अंधकार दूर केला, आणि रज-सत्त्व त्यावर पसरले; जेव्हा ते अंधकार दडपले गेले, तेव्हा एक जोडी उत्पन्न झाली.