लिङ्गपुराणम्

तच्छरीरसमुत्पन्नैः कार्यैस्तैः कारणैः सह क्षेत्रज्ञाः समवर्तन्त गात्रेभ्यस्तस्य धीमतः

त्याच्या शरीरातून निर्माण झालेल्या कृतींमुळे आणि कारणांसह, त्या ज्ञानी पुरुषाच्या अंगांमधून क्षेत्रज्ञ म्हणजे जीव निर्माण झाले.

ततो देवासुरपितॄन् मानुषांश् च चतुष्टयम् सिसृक्षुर् अम्भांस्येतानि स्वम् आत्मानम् अयूयुजत्

नंतर, देव, असुर, पितर आणि माणसं या चार प्रकारांची सृष्टी करायची इच्छा ठेवून, त्याने स्वतःला या पाण्यात एकरूप केलं.

ततस्तु युञ्जतस्तस्य तमोमात्रसमुद्भवम् समभिध्यायतः सर्गं प्रयत्नेन प्रजापतेः

मग, सृष्टीच्या इच्छेनं आणि प्रयत्नानं एकरूप होत असताना, त्या अंधाराच्या मूळातून प्रजापतीकडून सृष्टी निर्माण झाली.

ततो ऽस्य जघनात्पूर्वम् असुरा जज्ञिरे सुताः असुः प्राणः स्मृतो विप्रास् तज्जन्मानस् ततो ऽसुराः

मग त्याच्या खालच्या भागातून प्रथम असुर पुत्र जन्मले; 'असु' म्हणजे प्राण असं ऋषींनी म्हटलं आहे, म्हणून त्यांना असुर असं नाव पडलं.

यया सृष्टासुराः सर्वे तां तनुं स व्यपोहत सापविद्धा तनुस् तेन सद्यो रात्रिर् अजायत

ज्या देहातून सर्व असुरांची सृष्टी झाली, तो देह त्याने टाकून दिला; तो देह टाकल्यावर लगेच रात्र निर्माण झाली.

सा तमोबहुला यस्मात् ततो रात्रिर्नियामिका आवृतास्तमसा रात्रौ प्रजास्तस्मात्स्वपन्त्युत

तो देह अंधाराने भरलेला असल्यामुळे, रात्र नियंत्रक झाली; रात्री अंधाराने झाकले गेले म्हणून सगळ्या प्रजाती झोपतात.

सृष्ट्वासुरांस्ततः सो वै तनुमन्यामगृह्णत अव्यक्तां सत्त्वबहुलां ततस्तां सो ऽभ्यपूजयत्

असुरांचा देह निर्माण केल्यावर, त्याने दुसरा, अप्रकट आणि सत्त्वगुणाने भरलेला देह घेतला; मग त्याने त्या देहाचा सन्मान केला.

ततस्तां युञ्जतस् तस्य प्रियम् आसीत् प्रजापतेः ततो मुखात्समुत्पन्ना दीव्यतस्तस्य देवताः

मग त्या देहाशी एकरूप होत असताना, प्रजापतीला आनंद मिळाला; त्याच्या मुखातून, तेजाने झळकत असताना, देवता जन्माला आल्या.

यतो ऽस्य दीव्यतो जातास् तेन देवाः प्रकीर्तिताः धातुर्दिविति यः प्रोक्तः क्रीडायां स विभाव्यते

तो तेजाने झळकत असताना देव जन्मले म्हणून त्यांना देव असं नाव पडलं; 'दिव' या धातूचा अर्थ प्रकाश असा आहे, आणि खेळातही तो तसाच ओळखला जातो.

यस्मात्तस्य तु दीव्यन्तो जज्ञिरे तेन देवताः देवान्सृष्ट्वाथ देवेशस् तनुमन्यामपद्यत

कारण त्याच्यापासून तेजाने झळकत असताना देव जन्मले, म्हणून त्यांना देवता म्हणतात; देवांची सृष्टी करून, देवांचा स्वामी पुन्हा दुसरा देह धारण करतो.

उत्सृष्टा सा तनुस्तेन सद्यो ऽहः समजायत तस्मादहो धर्मयुक्तं देवताः समुपासते

तो देह त्याने टाकून दिला आणि लगेच दिवस निर्माण झाला; म्हणून देवता धर्मयुक्त दिवसाची उपासना करतात.

सत्त्वमात्रात्मिकामेव ततो ऽन्यां सो ऽभ्यमन्यत पितृवन्मन्यमानस्य पुत्रांस्तान्ध्यायतः प्रभोः

मग त्याने सत्त्वगुणानेच बनलेला दुसरा देह विचारात घेतला; पितरांसारख्या पुत्रांची सृष्टी करावी असा विचार करत प्रभूने ध्यान केलं.

पितरो ह्युपपक्षाभ्यां रात्र्यह्णोर् अन्तरे ऽभवन् तस्मात्ते पितरो देवाः पितृत्वं तेन तेषु तत्

पितर दोन संध्यांच्या — म्हणजे रात्री आणि दिवसाच्या मध्ये — उत्पन्न झाले; म्हणून त्या पितरांना देव मानतात आणि त्यांच्यात पितृत्वाचं स्थान आहे.

यया सृष्टास्तु पितरस् तनुं तां स व्यपोहत सापविद्धा तनुस्तेन सद्यः संध्या व्यजायत

ज्या देहातून पितरांची सृष्टी झाली, तो देह त्याने टाकून दिला; तो देह टाकल्यावर लगेच संध्या निर्माण झाली.

यस्मादहर्देवतानां रात्रिर्या सासुरी स्मृता तयोर्मध्ये तु पैत्री या तनुः सा तु गरीयसी

दिवस हा देवतांचा आहे आणि रात्र असुरी समजली जाते; या दोघांच्या मध्ये असलेला पितरांचा देह सर्वात श्रेष्ठ आहे.

तस्माद्देवा सुराः सर्वे ऋषयो मानवास् तथा उपासन्ते मुदायुक्ता रात्र्यह्णोर् मध्यमां तनुम्

म्हणून सर्व देव, सुर, ऋषी आणि माणसं आनंदानं रात्र-दिवसाच्या मधल्या त्या रूपाची भक्ती करतात.

ततो ह्यन्यां पुनर्ब्रह्मा तनुं वै समगृह्णत रजोमात्रात्मिकायां तु मनसा सो ऽसृजत्प्रभुः

नंतर ब्रह्मदेवांनी पुन्हा एक नवं रूप घेतलं, जे फक्त रजोगुणानं बनलेलं होतं, आणि आपल्या मनानं त्यांनी सृष्टी केली.

रजःप्रियांस्ततः सो ऽथ मानसानसृजत्सुतान् मनस्विनस्ततस्तस्य मानवा जज्ञिरे सुताः

मग त्यांनी मनानं रजोगुण प्रिय अशा मुलांना निर्माण केलं; त्या मुलांमधूनच मनस्वी मनू जन्मले.

सृष्ट्वा पुनः प्रजाश्चापि स्वां तनुं ताम् अपोहत सापविद्धा तनुस्तेन ज्योत्स्ना सद्यस्त्वजायत

पुन्हा एकदा सृष्टी निर्माण करून, त्यांनी आपलं ते रूप टाकून दिलं; ते रूप टाकल्यावर लगेचच ज्योत्स्ना जन्मली.

यस्माद्भवन्ति संहृष्टा ज्योत्स्नाया उद्भवे प्रजाः इत्येतास्तनवस्तेन ह्य् अपविद्धा महात्मना

ज्योत्स्ना प्रकट झाली की सगळ्या सृष्टीला आनंद होतो, म्हणून त्या महात्म्यानं ती रूपं सोडून दिली.

सद्यो रात्र्यहनी चैव संध्या ज्योत्स्ना च जज्ञिरे ज्योत्स्ना संध्या अहश्चैव सत्त्वमात्रात्मकं त्रयम्

त्या क्षणीच रात्र, दिवस, संध्या आणि ज्योत्स्ना जन्मल्या; ज्योत्स्ना, संध्या आणि दिवस हे तिघं शुद्ध सत्त्वगुणाचे आहेत.

तमोमात्रात्मिका रात्रिः सा वै तस्मान्निशात्मिका तस्माद्देवा दिवातन्वा तुष्ट्या सृष्टा मुखात्तु वै

रात्र पूर्णपणे तमोगुणाची आहे, म्हणून ती अंधाराचं स्वरूप आहे; दिवसाच्या रूपातून देवांची तृप्तीनं मुखातून उत्पत्ती झाली.

यस्मात्तेषां दिवा जन्म बलिनस्तेन वै दिवा तन्वा ययासुरान् रात्रौ जघनादसृजत्प्रभुः

त्यांचा जन्म दिवसा झाला म्हणून ते दिवसा बलवान आहेत; त्या रूपातून प्रभूंनी रात्री आपल्या पोटातून असुरांची निर्मिती केली.

प्राणेभ्यो निशिजन्मानो बलिनो निशि तेन ते एतान्येव भविष्याणां देवानामसुरैः सह

जे प्राणांपासून रात्री जन्मले, ते रात्री बलवान असतात; हेच भविष्यातील देव आणि असुरांसोबत राहतील.

पितॄणां मानवानां च अतीतानागतेषु वै मन्वन्तरेषु सर्वेषु निमित्तानि भवन्ति हि

पितर आणि माणसांसाठी, गेलेल्या आणि येणाऱ्या सर्व मन्वंतरांत, हीच कारणं ठरतात.

ज्योत्स्ना रात्र्यहनी संध्या चत्वार्यंभांसि तानि वै भान्ति यस्मात् ततो ऽंभांसि शब्दो ऽयं सुमनीषिभिः

ज्योत्स्ना, रात्र, दिवस आणि संध्या — ही चार 'अंभांसि' म्हणून ओळखली जातात; कारण ती चमकतात, म्हणून ज्ञानी लोक हा शब्द वापरतात.

भातिर्दीप्तौ निगदितः पुनश्चाथ प्रजापतिः सो ऽम्भांस्येतानि सृष्ट्वा तु देवमानुषदानवान्

'भाति' म्हणजे तेजस्वी होणं असं सांगितलं आहे; मग प्रजापतींनी ही अंभांसि निर्माण करून, देव, माणसं आणि दानवही निर्माण केले.

पितॄंश्चैव सृजत्तन्वा आत्मना विविधान्पुनः तामुत्सृज्य तनुं ज्योत्स्नां ततो ऽन्यां प्राप्य स प्रभुः

त्यांनी आपल्या रूपातून पितरांची आणि पुन्हा विविध जीवांची निर्मिती केली; ज्योत्स्ना हे रूप सोडून, प्रभूंनी दुसरं रूप घेतलं.

मूर्तिं तमोरजःप्रायां पुनरेवाभ्यपूजयत् अन्धकारे क्षुधाविष्टांस् ततो ऽन्यान् सो ऽसृजत् प्रभुः

मग त्यांनी पुन्हा तम आणि रजोगुण प्रधान, अंधारात भुकेनं भरलेलं एक रूप स्वीकारलं; आणि मग इतरांची निर्मिती केली.