लिङ्गपुराणम्

सात्वतः सत्यसम्पन्नः प्रजज्ञे चतुरः सुतान् भजनं भ्राजमानं च दिव्यं देवावृधं नृपम्

सात्वत हा सत्यवान होता. त्याला चार मुलं झाली—भजन, तेजस्वी भ्राजमान, दिव्य आणि देवावृद्ध नावाचे राजा.

अन्धकं च महाभागं वृष्णिं च यदुनन्दनम् तेषां निसर्गांश्चतुरः शृणुध्वं विस्तरेण वै

अंधक हा फार भाग्यवान होता आणि वृष्णी हा यदुकुळाचा आनंद होता. या चौघांचे स्वभाव कसे होते, ते सविस्तर ऐका.

सृञ्जय्यां भजनाच्चैव भ्राजमानाद्विजज्ञिरे अयुतायुः शतायुश् च बलवान् हर्षकृत्स्मृतः

सृंजय आणि भजन, या तेजस्वी पुरुषांपासून अयुतायू, शतायू, बलवान आणि हर्षकृत हे सुप्रसिद्ध पुत्र जन्मले.

तेषां देवावृधो राजा चचार परमं तपः पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति स्मरन्

त्यांच्यात देवावृद्ध राजाने अत्युच्च तप केला. 'माझ्या मुलात सर्व गुण असावेत,' असं तो नेहमी आठवत असे.

तस्य बभ्रुरिति ख्यातः पुण्यश्लोको नृपोत्तमः अनुवंशपुराणज्ञा गायन्तीति परिश्रुतम्

त्याचा पुत्र बभ्रू म्हणून प्रसिद्ध झाला. तो पुण्यश्लोक आणि श्रेष्ठ राजा होता. वंशपरंपरेची माहिती असलेले लोक त्याची कीर्ती गातात.

गुणान्देवावृधस्याथ कीर्तयन्तो महात्मनः यथैव शृणुमो दूरात् संपश्यामस्तथान्तिकात्

आता आपण देवावृद्ध या महात्म्याचे गुण ऐकूया, जसे दूरवरून ऐकतो आणि जवळून पाहतो, तसेच सांगूया.

बभ्रुः श्रेष्ठो मनुष्याणां देवैर्देवावृधः समः पुरुषाः पञ्च षष्टिस्तु षट् सहस्राणि चाष्ट च

बभ्रू हा माणसांत श्रेष्ठ होता, आणि देवावृद्ध देवांसारखा होता. तिथे पाच, मग साठ, मग सहा हजार आणि आठ पुरुष होते.

ये ऽमृतत्वमनुप्राप्ता बभ्रोर्देवावृधादपि यज्वा दानमतिर्वीरो ब्रह्मण्यस्तु दृढव्रतः

जे अमरत्वाला पोहोचले, ते बभ्रू आणि देवावृद्ध यांच्याही पुढे गेले. ते यज्ञ करणारे, दानशूर, शूरवीर, ब्रह्मणिष्ठ आणि दृढव्रती होते.

कीर्तिमांश् च महातेजाः सात्वतानां महारथः तस्यान्ववाये सम्भूता भोजा वै दैवतोपमाः

तो कीर्तीमान, तेजस्वी आणि सात्वतांचा महान रथी होता. त्याच्या वंशात भोज नावाचे, देवांसारखे पुरुष जन्मले.

गान्धारी चैव माद्री च वृष्णिभार्ये बभूवतुः गान्धारी जनयामास सुमित्रं मित्रनन्दनम्

गांधारी आणि माध्री या वृष्णीच्या पत्नी झाल्या. गांधारीने मित्रांना आनंद देणारा सुमित्र नावाचा पुत्र जन्माला घातला.

माद्री लेभे च तं पुत्रं ततः सा देवमीढुषम् अनमित्रं शिनिं चैव तावुभौ पुरुषोत्तमौ

माध्रीलाही एक पुत्र झाला. तिच्या पोटी देवमीडुष, अनमित्र आणि शिनी हे दोघे उत्तम पुरुष जन्मले.

अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः प्रसेनश् च महाभागः सत्राजिच्च सुतावुभौ

अनमित्राचा मुलगा निघ्न झाला. निघ्नाचे दोन पुत्र—महाभाग प्रसैन आणि सत्राजित—हे दोघेही त्याचेच होते.

तस्य सत्राजितः सूर्यः सखा प्राणसमो ऽभवत् स्यमन्तको नाम मणिर् दत्तस्तस्मै विवस्वता

सत्राजिताचा मित्र सूर्य होता, तो त्याच्या प्राणासारखा प्रिय होता. स्यमंतक नावाचा मणी त्याला विवस्वताने दिला.

पृथिव्यां सर्वरत्नानाम् असौ राजाभवन्मणिः कदाचिन्मृगयां यातः प्रसेनेन सहैव सः

तो मणी पृथ्वीवरील सर्व रत्नांचा राजा झाला. एकदा तो प्रसैनासोबत शिकार करायला गेला.

वधं प्राप्तो ऽसहायश् च सिंहादेव सुदारुणात् अथ पुत्रः शिनेर्जज्ञे कनिष्ठाद् वृष्णिनन्दनात्

तो एकटा असताना, अत्यंत भयंकर सिंहाने त्याचा वध केला. त्यानंतर, वृष्णीच्या वंशातील शिनीच्या धाकट्या पुत्रापासून—

सत्यवाक् सत्यसम्पन्नः सत्यकस्तस्य चात्मजः सात्यकिर्युयुधानस्तु शिनेर्नप्ता प्रतापवान्

सत्यवाक नावाचा सत्यशील पुत्र झाला. त्याचा मुलगा सत्यक. शिनीचा नातू सात्यकी, म्हणजेच पराक्रमी युयुधान.

असंगो युयुधानस्य कुणिस्तस्य सुतो ऽभवत् कुणेर् युगंधरः पुत्रः शैनेया इति कीर्तिताः

युयुधानाचा मुलगा असंग, असंगाचा मुलगा कुंणी, आणि कुंणीचा मुलगा युगंधर. हे सर्व शैनेय म्हणून ओळखले जातात.

माद्र्याः सुतस्य संजज्ञे सुतो वार्ष्णिर्युधाजितः श्वफल्क इति विख्यातस् त्रैलोक्यहितकारकः

माद्रीच्या मुलाच्या पोटी वृष्णी युधाजिताचा जन्म झाला, ज्याला श्वफल्क म्हणून ओळखतात. तो त्रैलोक्याच्या कल्याणासाठी प्रसिद्ध होता.

श्वफल्कश् च महाराजो धर्मात्मा यत्र वर्तते नास्ति व्याधिभयं तत्र नावृष्टिभयमप्युत

श्वफल्क हा धर्मात्मा आणि महान राजा जिथे राहतो, तिथे ना आजाराची भीती असते, ना दुष्काळाची चिंता.

श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्यामवाप सः गान्दिनीं नाम काश्यो हि ददौ तस्मै स्वकन्यकाम्

श्वफल्काने काशीच्या राजाची मुलगी गांदिनीस आपल्या पत्नी म्हणून स्वीकारली; कारण काशीच्या राजाने स्वतःची कन्या त्याला दिली.

सा मातुरुदरस्था वै बहून्वर्षगणान्किल वसन्ती न च संजज्ञे गर्भस्था तां पिताब्रवीत्

ती मुलगी आपल्या आईच्या पोटी अनेक वर्षे राहिली, पण जन्माला आली नाही; तेव्हा तिच्या वडिलांनी गर्भातील तिला बोलावले.

जायस्व शीघ्रं भद्रं ते किमर्थं चाभितिष्ठसि प्रोवाच चैनं गर्भस्था सा कन्या गान्दिनी तदा

'लवकर जन्म घे, तुझे भले होवो! तू इतका वेळ का थांबली आहेस?' असे वडिलांनी सांगितले, आणि गर्भात असलेल्या गांदिनीनं उत्तर दिलं.

वर्षत्रयं प्रतिदिनं गामेकां ब्राह्मणाय तु यदि दद्यास्ततः कुक्षेर् निर्गमिष्याम्यहं पितः

'तीन वर्षे, रोज एक गाय ब्राह्मणाला दिलीस, तर मी पोटातून बाहेर येईन, बाबा.'

तथेत्युवाच तस्या वै पिता काममपूरयत् दाता शूरश् च यज्वा च श्रुतवानतिथिप्रियः

तिच्या वडिलांनी 'तसेच होईल' असे मान्य केले आणि तिची इच्छा पूर्ण केली; ते दानशूर, शूर, यज्ञ करणारे, विद्वान आणि पाहुण्यांना प्रिय होते.

तस्याः पुत्रः स्मृतो ऽक्रूरः श्वफल्काद्भूरिदक्षिणः रत्ना कन्या च शैवस्य ह्य् अक्रूरस्तामवाप्तवान्

श्वफल्काच्या पोटी जन्मलेला तिचा मुलगा अक्रूर म्हणून प्रसिद्ध झाला, तो फार दानशूर होता; आणि शैवाची कन्या रत्ना, अक्रूराने तिला पत्नी म्हणून घेतले.

अस्यामुत्पादयामास तनयांस्तान्निबोधत उपमन्युस् तथा माङ्गुर् वृतस्तु जनमेजयः

तिच्या पोटी हे पुत्र जन्मले — ऐका: उपमन्यू, तसाच मांगर, वृत आणि जनमेजय.

गिरिरक्षस्तथोपेक्षः शत्रुघ्नो यो ऽरिमर्दनः धर्मभृद् वृष्टधर्मा च गोधनो ऽथ वरस् तथा

गिरिरक्षा, उपेक्षा, शत्रूघ्न जो शत्रूंचा नाश करणारा, धर्मभृत, वृष्टिधर्म, गोधन आणि वर असेही पुत्र होते.

आवाहप्रतिवाहौ च सुधारा च वराङ्गना अक्रूरस्योग्रसेन्यां तु पुत्रौ द्वौ कुलनन्दनौ

आवाह आणि प्रतिवाह, आणि सुंदर स्त्री सुधारा; अक्रूर आणि उग्रसेनी यांच्या दोन पुत्रांनी कुलाचा मान वाढवला.

देववानुपदेवश् च जज्ञाते देवसंमतौ सुमित्रस्य सुतो जज्ञे चित्रकश् च महायशाः

देववान आणि उपदेव, हे दोघेही देवांना प्रिय होते; सुमित्राचा पुत्र चित्रक मोठ्या कीर्तीचा होता.