लिङ्गपुराणम्

जयध्वजश् च राजासीद् आवन्तीनां विशां पतिः जयध्वजस्य पुत्रो ऽभूत् तालजङ्घो महाबलः

जयध्वज हा अवंती जनांचा राजा होता; जयध्वजाचा पुत्र महाबली तालजंघ.

शतं पुत्रास्तु तस्येह तालजङ्घाः प्रकीर्तिताः तेषां ज्येष्ठो महावीर्यो वीतिहोत्रो ऽभवन्नृपः

त्याला शंभर पुत्र होते, ज्यांना तालजंघ म्हणतात; त्यातला मोठा, अतिशय पराक्रमी, राजा वीतिहोत्र.

वृषप्रभृतयश्चान्ये तत्सुताः पुण्यकर्मणः वृषो वंशकरस्तेषां तस्य पुत्रो ऽभवन्मधुः

वीतिहोत्राचे इतर पुण्यशील पुत्र वृष वगैरे होते; त्यात वृष वंशाचा प्रमुख ठरला आणि त्याचा पुत्र मधु झाला.

मधोः पुत्रशतं चासीद् वृष्णिस्तस्य तु वंशभाक् वृष्णेस्तु वृष्णयः सर्वे मधोर्वै माधवाः स्मृताः यादवा यदुवंशेन निरुच्यन्ते तु हैहयाः

मधूला शंभर मुलं होती. त्यात वृष्णी हा त्याच्या वंशाचा वारस झाला. वृष्णीच्या संततींना वृष्णी म्हणतात, तर मधूच्या वंशजांना माधव असं ओळखतात. यदुवंशातून आलेल्यांना यदव, आणि त्यांनाच हैहय असंही म्हणतात.

तेषां पञ्च गणा ह्येते हैहयानां महात्मनाम्

या महान आत्म्यांच्या हैहयांमध्ये पाच कुळं आहेत.

वीतिहोत्राश् च हर्याता भोजाश्चावन्तयस् तथा शूरसेनास्तु विख्यातास् तालजङ्घास्तथैव च

ही पाच कुळं म्हणजे—वीतिहोत्र, हर्याता, भोज, अवंती आणि प्रसिद्ध शूरसेन, तसेच तालजंघ.

शूरश् च शूरसेनश् च वृषः कृष्णस्तथैव च जयध्वजः पञ्चमस्तु विख्याता हैहयोत्तमाः

शूर, शूरसेन, वृष, कृष्ण आणि जयध्वज—हे पाच हैहयांमध्ये सर्वश्रेष्ठ म्हणून ओळखले जातात.

शूरश् च शूरवीरश् च शूरसेनस्य चानघाः शूरसेना इति ख्याता देशास्तेषां महात्मनाम्

शूर आणि शूरवीर, तसेच शूरसेनाचे तेजस्वी पुत्र, यांना शूरसेन असं नाव पडलं. या महान आत्म्यांची ही भूमी आहे.

वीतिहोत्रसुतश्चापि विश्रुतो नर्त इत्युत दुर्जयः कृष्णपुत्रस्तु बभूवामित्रकर्शनः

वीतिहोत्राचा प्रसिद्ध मुलगा नर्ता होता, आणि कृष्णाचा मुलगा दुर्जय, अमित्रकर्षण म्हणून ओळखला गेला.

क्रोष्टुश् च शृणु राजर्षेर् वंशमुत्तमपौरुषम् यस्यान्वये तु सम्भूतो विष्णुर् वृष्णिकुलोद्वहः

राजर्षी क्रोष्टूच्या पराक्रमी वंशाबद्दल ऐक. त्याच्याच वंशात वृष्णीकुळाचा शिरोमणी विष्णू जन्मला.

क्रोष्टोरेको ऽभवत्पुत्रो वृजिनीवान्महायशाः तस्य पुत्रो ऽभवत् स्वाती कुशङ्कुस् तत्सुतो ऽभवत्

क्रोष्टूला एकच मुलगा झाला—तो म्हणजे कीर्तीमान व्रजिनीवान. त्याचा मुलगा स्वाती, आणि त्याचा मुलगा कुशंकु.

अथ प्रसूतिमिच्छन्वै कुशङ्कुः सुमहाबलः महाक्रतुभिर् ईजे ऽसौ विविधैराप्तदक्षिणैः

मग अत्यंत बलाढ्य कुशंकुने संततीच्या इच्छेने अनेक मोठ्या यज्ञ केले आणि भरपूर दान दिलं.

जज्ञे चित्ररथस्तस्य पुत्रः कर्मभिर् अन्वितः अथ चैत्ररथो वीरो यज्वा विपुलदक्षिणः

त्याला कर्मठ आणि पराक्रमी असा पुत्र चित्ररथ झाला. चित्ररथानेही मोठ्या यज्ञांसह उदार दान दिलं.

शशबिन्दुस् तु वै राजा अन्वयाद् व्रतम् उत्तमम् चक्रवर्ती महासत्त्वो महावीर्यो बहुप्रजाः

या वंशात उत्तम व्रतधारी, चक्रवर्ती, महान सामर्थ्याचा, पराक्रमी आणि अनेक संतती असलेला राजा शशबिंदू जन्मला.

शशबिन्दोस्तु पुत्राणां सहस्राणामभूच्छतम् शंसन्ति तस्य पुत्राणाम् अनन्तकम् अनुत्तमम्

शशबिंदूच्या मुलांची संख्या लाखभर होती. त्याच्या मुलांमध्ये अनंतक हा सर्वश्रेष्ठ आणि अतुलनीय मानला जातो.

अनन्तकात् सुतो यज्ञो यज्ञस्य तनयो धृतिः उशनास्तस्य तनयः सम्प्राप्य तु महीमिमाम्

अनंतकाचा मुलगा यज्ञ, यज्ञाचा मुलगा धृति, आणि त्याचा मुलगा उशनस, ज्याने ही पृथ्वी मिळवली.

आजहाराश्वमेधानां शतमुत्तमधार्मिकः स्मृतश्चोशनसः पुत्रः सितेषुर् नाम पार्थिवः

तो धर्मात्मा उशनस शंभर अश्वमेध यज्ञ करीत प्रसिद्ध झाला. त्याचा मुलगा सतीषू, हा एक राजा म्हणून ओळखला जातो.

मरुतस्तस्य तनयो राजर्षिर्वंशवर्धनः वीरः कम्बलबर्हिस्तु मरुस्तस्यात्मजः स्मृतः

त्याचा मुलगा मरुत, हा वंश वाढवणारा राजर्षी होता. मरुतचा पराक्रमी पुत्र कंबलबर्‍हि म्हणून ओळखला जातो.

पुत्रस्तु रुक्मकवचो विद्वान् कम्बलबर्हिषः निहत्य रुक्मकवचो वीरान् कवचिनो रणे

कंबलबर्‍हिचा विद्वान पुत्र रुक्मकवच होता. रुक्मकवचाने युद्धात कवचधारी वीरांचा पराभव केला.

धन्विनो निशितैर् बाणैर् अवाप श्रियमुत्तमाम् अश्वमेधे तु धर्मात्मा ऋत्विग्भ्यः पृथिवीं ददौ

त्याने आपल्या धनुष्याच्या तीक्ष्ण बाणांनी मोठी कीर्ती मिळवली. अश्वमेध यज्ञात या धर्मात्म्याने ऋत्विजांना पृथ्वी दान दिली.

जज्ञे तु रुक्मकवचात् परावृत्परवीरहा जज्ञिरे पञ्च पुत्रास्तु महासत्त्वाः परावृतः

रुक्मकवचापासून परावृत हा पराक्रमी, शत्रूंचा संहार करणारा पुत्र जन्मला. परावृत या महान सामर्थ्यवानाला पाच पुत्र झाले.

रुक्मेषुः पृथुरुक्मश् च ज्यामघः परिघो हरिः परिघं च हरिं चैव विदेहेषु पिता न्यसत्

रुक्मेषु, पृथुरुक्म, ज्यामघ, परिघ आणि हरि — यांचे वडील परिघ आणि हरि या दोघांना विदेह देशात पाठवले.

रुक्मेषुरभवद्राजा पृथुरुक्मस्तदाश्रयात् तैस्तु प्रव्राजितो राजा ज्यामघो ऽवसदाश्रमे

रुक्मेषु राजा झाला आणि पृथुरुक्म त्याच्या पाठिंब्याने; पण ज्यामघ राजाला त्यांनी राज्यातून हाकलले आणि तो आश्रमात राहू लागला.

प्रशान्तः स वनस्थो ऽपि ब्राह्मणैरेव बोधितः जगाम धनुरादाय देशमन्यं ध्वजी रथी

तो शांतपणे वनात राहत असतानाही ब्राह्मणांनी त्याला उपदेश केला; मग त्याने धनुष्य घेतले, ध्वज आणि रथासह दुसऱ्या प्रदेशात गेला.

नर्मदातीरमेकाकी केवलं भार्यया युतः ऋक्षवन्तं गिरिं गत्वा त्यक्तमन्यैरुवास सः

तो फक्त आपल्या पत्नीबरोबर, एकटा, नर्मदेच्या काठी ऋक्षवंत पर्वतावर गेला आणि इतरांनी सोडून दिल्यावर तिथेच राहिला.

ज्यामघस्याभवद्भार्या शैब्या शीलवती सती सा चैव तपसोग्रेण शैब्या वै सम्प्रसूयत

ज्यामघाची पत्नी शैब्या ही अत्यंत सुस्वभावी आणि पतिव्रता होती; तिने कठोर तप करून एक पुत्र जन्माला घातला.

सुतं विदर्भं सुभगा वयःपरिणता सती राजा पुत्रसुतायां तु विद्वांसौ क्रथकैशिकौ

भाग्यवती, प्रौढ अशा शैब्येने विदर्भ नावाचा मुलगा जन्माला घातला; आणि राजाच्या कन्येला क्रथ आणि कैशिक हे विद्वान पुत्र झाले.

पुत्रौ विदर्भराजस्य शूरौ रणविशारदौ रोमपादस्तृतीयश् च बभ्रुस्तस्यात्मजः स्मृतः

विदर्भ राजाचे दोन पुत्र होते — रोमपाद आणि तिसरा बभ्रू, हे दोघेही युद्धात पराक्रमी आणि कुशल होते.

सुधृतिस्तनयस्तस्य विद्वान्परमधार्मिकः कौशिकस्तनयस्तस्मात् तस्माच्चैद्यान्वयः स्मृतः

त्याचा मुलगा सुधृति हा ज्ञानी आणि अत्यंत धर्मनिष्ठ होता; त्याच्यापासून कौशिक जन्मला आणि त्याच्यापासून चेदि वंशाची उत्पत्ती झाली असे सांगितले जाते.