लिङ्गपुराणम्

यदा न निन्देन्न द्वेष्टि ब्रह्म सम्पद्यते तदा या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर् यानजीर्यति जीर्यतः

जेव्हा कुणी निंदा करत नाही, द्वेष करत नाही, तेव्हा ब्रह्म प्राप्त होतं; ज्याला मूर्ख लोक सोडू शकत नाहीत अशी ती इच्छा, शरीरासारखीच हळूहळू क्षीण होते.

यो ऽसौ प्राणान्तिको रोगस् तां तृष्णां त्यजतः सुखम् जीर्यन्ति जीर्यतः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतः

जी तृष्णा हा प्राणघातक रोग आहे, ती जो सोडतो त्याला खरा आनंद मिळतो; जसं वय वाढल्यावर केस आणि दात गळतात, तसं तृष्णाही कमी होते.

चक्षुःश्रोत्रे च जीर्येते तृष्णैका निरुपद्रवा जीर्यन्ति देहिनः सर्वे स्वभावादेव नान्यथा

डोळे आणि कान वयाने थकतात, पण तृष्णा मात्र काहीही त्रास न होता तशीच राहते; शरीराचे सर्व गुणधर्म नैसर्गिकरित्या कमी होतात, दुसरं काही होऊ शकत नाही.

जीविताशा धनाशा च जीर्यतो ऽपि न जीर्यते यच्च कामसुखं लोके यच्च दिव्यं महत्सुखम्

जरी शरीर वयाने थकत असलं तरी, जगण्याची आणि संपत्तीची आशा कधीच थकत नाही; या जगातली किंवा स्वर्गातली कितीही मोठी कामसुखं असली—

तृष्णाक्षयसुखस्यैतत् कलां नार्हति षोडशीम् एवमुक्त्वा स राजर्षिः सदारः प्राविशद्वनम्

—तरी तृष्णा संपल्यावर मिळणाऱ्या सुखाच्या सोळाव्या भागालाही ती सरत नाहीत. असं म्हणून तो राजर्षी आपल्या पत्नीसमवेत वनात गेला.

भृगुतुङ्गे तपस्तप्त्वा तत्रैव च महायशाः साधयित्वा त्वनशनं सदारः स्वर्गमाप्तवान्

भृगुच्या शिखरावर त्या महात्म्याने कठोर तप केलं, उपवासाचं व्रत पूर्ण केलं आणि आपल्या पत्नीबरोबर स्वर्ग प्राप्त केला.

तस्य वंशास्तु पञ्चैते पुण्या देवर्षिसत्कृताः यैर्व्याप्ता पृथिवी कृत्स्ना सूर्यस्येव मरीचिभिः

त्याच्या पाच वंशजांनी, जे पुण्यवान आणि देवऋषींच्या सन्मानास पात्र ठरले, आपल्या तेजाने जसा सूर्य किरणांनी पृथ्वी व्यापतो तशी ही सगळी पृथ्वी व्यापली.

धनी प्रजावान् आयुष्मान् कीर्तिमांश् च भवेन्नरः ययातिचरितं पुण्यं पठञ्छृण्वंश् च बुद्धिमान्

जो कोणी ययातिच्या पुण्यकथांचा वाचन किंवा श्रवण करतो, तो धनवान, संततीसमृद्ध, दीर्घायुषी, कीर्तीमान आणि बुद्धिमान होतो.

सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते

तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन शंकराच्या लोकात सन्मानित होतो.

यदोर्वंशं प्रवक्ष्यामि ज्येष्ठस्योत्तमतेजसः संक्षेपेणानुपूर्व्याच्च गदतो मे निबोधत

आता मी यदूचा वंश, ज्येष्ठ आणि तेजस्वी, थोडक्यात आणि योग्य क्रमाने सांगणार आहे, माझं ऐका.

यदोः पुत्रा बभूवुर् हि पञ्च देवसुतोपमाः सहस्रजित्सुतो ज्येष्ठः क्रोष्टुर् नीलो ऽजको लघुः

यदूचे पाच पुत्र झाले, जे देवपुत्रांसारखे होते—सर्वात मोठा सहस्रजित, मग क्रोष्टु, नील, अजक आणि लघु.

सहस्रजित्सुतस्तद्वच् छतजिन्नाम पार्थिवः सुताः शतजितः ख्यातास् त्रयः परमकीर्तयः

सहस्रजितापासून शतजित नावाचा राजा झाला; शतजिताचे तीन सुप्रसिद्ध पुत्र होते.

हैहयश् च हयश्चैव राजा वेणुहयश् च यः हैहयस्य तु दायादो धर्म इत्यभिविश्रुतः

हैहय, हय आणि राजा वेणुहय हे त्याचे पुत्र; त्यात हैहयाचा वारस धर्म म्हणून प्रसिद्ध झाला.

तस्य पुत्रो ऽभवद्विप्रा धर्मनेत्र इति श्रुतः धर्मनेत्रस्य कीर्तिस् तु संजयस् तस्य चात्मजः

ब्राह्मणहो, त्याचा पुत्र धर्मनेत्र म्हणून ओळखला गेला; धर्मनेत्राचा पुत्र कीर्ती, आणि त्याचा पुत्र संजय.

संजयस्य तु दायादो महिष्मान्नाम धार्मिकः आसीन् महिष्मतः पुत्रो भद्रश्रेण्यः प्रतापवान्

संजयाचा धर्मनिष्ठ पुत्र महिष्मान होता; महिष्मानाचा पुत्र भद्रश्रेण्य, जो पराक्रमी होता.

भद्रश्रेण्यस्य दायादो दुर्दमो नाम पार्थिवः दुर्दमस्य सुतो धीमान् धनको नाम विश्रुतः

भद्रश्रेण्याचा वारस दुर्दम नावाचा राजा होता; दुर्दमाचा बुद्धिमान आणि प्रसिद्ध पुत्र धनक.

धनकस्य तु दायादाश् चत्वारो लोकसंमताः कृतवीर्यः कृताग्निश् च कृतवर्मा तथैव च

धनकाचे चार पुत्र होते, जे सर्वांना मान्य होते—कृतवीर्य, कृताग्नि, कृतवर्मा आणि कृतौजा.

कृतौजाश् च चतुर्थो ऽभूत् कार्तवीर्यस्ततो ऽर्जुनः जज्ञे बाहुसहस्रेण सप्तद्वीपेश्वरोत्तमः

त्यात चौथा कृतौजा; त्याच्यापासून हजार हातांचा, सातही द्वीपांचा श्रेष्ठ अधिपती कार्तवीर्य अर्जुन जन्मला.

तस्य रामस् तदा त्वासीन् मृत्युर्नारायणात्मकः तस्य पुत्रशतान्यासन् पञ्च तत्र महारथाः

त्याच्यासाठी राम, जो नारायणस्वरूप मृत्यू होता, आला; त्याला शंभर पुत्र होते, त्यात पाच महाशूर होते.

कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो मनस्विनः शूरश् च शूरसेनश् च धृष्टः कृष्णस्तथैव च

ते शस्त्रविद्या जाणणारे, बलवान, शूर, धर्मात्मा आणि बुद्धिमान होते—शूर, शूरसेन, धृष्ट आणि कृष्ण.

जयध्वजश् च राजासीद् आवन्तीनां विशां पतिः जयध्वजस्य पुत्रो ऽभूत् तालजङ्घो महाबलः

जयध्वज हा अवंती जनांचा राजा होता; जयध्वजाचा पुत्र महाबली तालजंघ.

शतं पुत्रास्तु तस्येह तालजङ्घाः प्रकीर्तिताः तेषां ज्येष्ठो महावीर्यो वीतिहोत्रो ऽभवन्नृपः

त्याला शंभर पुत्र होते, ज्यांना तालजंघ म्हणतात; त्यातला मोठा, अतिशय पराक्रमी, राजा वीतिहोत्र.

वृषप्रभृतयश्चान्ये तत्सुताः पुण्यकर्मणः वृषो वंशकरस्तेषां तस्य पुत्रो ऽभवन्मधुः

वीतिहोत्राचे इतर पुण्यशील पुत्र वृष वगैरे होते; त्यात वृष वंशाचा प्रमुख ठरला आणि त्याचा पुत्र मधु झाला.

मधोः पुत्रशतं चासीद् वृष्णिस्तस्य तु वंशभाक् वृष्णेस्तु वृष्णयः सर्वे मधोर्वै माधवाः स्मृताः यादवा यदुवंशेन निरुच्यन्ते तु हैहयाः

मधूला शंभर मुलं होती. त्यात वृष्णी हा त्याच्या वंशाचा वारस झाला. वृष्णीच्या संततींना वृष्णी म्हणतात, तर मधूच्या वंशजांना माधव असं ओळखतात. यदुवंशातून आलेल्यांना यदव, आणि त्यांनाच हैहय असंही म्हणतात.

तेषां पञ्च गणा ह्येते हैहयानां महात्मनाम्

या महान आत्म्यांच्या हैहयांमध्ये पाच कुळं आहेत.

वीतिहोत्राश् च हर्याता भोजाश्चावन्तयस् तथा शूरसेनास्तु विख्यातास् तालजङ्घास्तथैव च

ही पाच कुळं म्हणजे—वीतिहोत्र, हर्याता, भोज, अवंती आणि प्रसिद्ध शूरसेन, तसेच तालजंघ.

शूरश् च शूरसेनश् च वृषः कृष्णस्तथैव च जयध्वजः पञ्चमस्तु विख्याता हैहयोत्तमाः

शूर, शूरसेन, वृष, कृष्ण आणि जयध्वज—हे पाच हैहयांमध्ये सर्वश्रेष्ठ म्हणून ओळखले जातात.

शूरश् च शूरवीरश् च शूरसेनस्य चानघाः शूरसेना इति ख्याता देशास्तेषां महात्मनाम्

शूर आणि शूरवीर, तसेच शूरसेनाचे तेजस्वी पुत्र, यांना शूरसेन असं नाव पडलं. या महान आत्म्यांची ही भूमी आहे.

वीतिहोत्रसुतश्चापि विश्रुतो नर्त इत्युत दुर्जयः कृष्णपुत्रस्तु बभूवामित्रकर्शनः

वीतिहोत्राचा प्रसिद्ध मुलगा नर्ता होता, आणि कृष्णाचा मुलगा दुर्जय, अमित्रकर्षण म्हणून ओळखला गेला.