लिङ्गपुराणम्

व्रताधिपः परं ब्रह्म मुक्तानां परमा गतिः विमुक्तो मुक्तकेशश् च श्रीमाञ्छ्रीवर्धनो जगत्

व्रतांचा अधिपती, परब्रह्म, मुक्तांचे परम ध्येय, मुक्त, मोकळे केस असलेला, श्रीमंत, श्री वाढवणारा, जग.

यथाप्रधानं भगवान् इति भक्त्या स्तुतो मया भक्तिमेवं पुरस्कृत्य मया यज्ञपतिर्विभुः

ज्याप्रमाणे मुख्यत्वाने आहे, तसंच मी भगवंताची भक्तीने स्तुती केली; भक्तीला अग्रस्थानी ठेवून मी यज्ञपती, सर्वव्यापी यांची स्तुती केली.

ततो ह्यनुज्ञां प्राप्यैवं स्तुतो भक्तिमतां गतिः तस्माल्लब्ध्वा स्तवं शंभोर् नृपस्त्रैलोक्यविश्रुतः

मग, परवानगी मिळाल्यावर, अशा प्रकारे स्तुती केल्यावर, भक्तांचे अंतिम ध्येय मिळते; म्हणून शंभूंचा स्तोत्र मिळाल्यावर, तो राजा त्रैलोक्यात प्रसिद्ध झाला.

अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्य महायशाः गणाधिपत्यं सम्प्राप्तस् तण्डिनस्तेजसा प्रभोः

अश्वमेधाच्या हजार यज्ञांचे फळ मिळवून, त्या महायशस्वी राजाने तंडिन यांच्या तेजाने गणाधिपत्य प्राप्त केले.

यः पठेच्छृणुयाद् वापि श्रावयेद्ब्राह्मणानपि अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति वै द्विजाः

जो कोणी हे पठण करतो, ऐकतो किंवा ब्राह्मणांना ऐकवतो, तो निश्चितच अश्वमेधाच्या हजार यज्ञांचे फळ मिळवतो, हे द्विजांनो.

ब्रह्मघ्नश् च सुरापश् च स्तेयी च गुरुतल्पगः शरणागतघाती च मित्रविश्वासघातकः

जो ब्रह्महत्यारा आहे, मद्यपान करणारा, चोर, गुरुच्या पत्नीशी संबंध ठेवणारा, शरण आलेल्याचा वध करणारा आणि मित्राचा विश्वासघात करणारा.

मातृहा पितृहा चैव वीरहा भ्रूणहा तथा संवत्सरं क्रमाज्जप्त्वा त्रिसंध्यं शङ्कराश्रमे

आईचा, वडिलांचा, वीराचा किंवा गर्भाचा वध करणारा — जर तो शंकराच्या आश्रमात वर्षभर, त्रिसंध्येला जप करील,

देवम् इष्ट्वा त्रिसंध्यं च सर्वपापैः प्रमुच्यते

देवाची सकाळ, दुपार आणि संध्याकाळ अशा तिन्ही वेळी भक्तीने पूजा केल्यास सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.

त्रिधन्वा देवदेवस्य प्रसादात्तण्डिनस् तथा अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्य प्रयत्नतः

त्रिधन्वन या राजाने देवदेवांच्या कृपेने आणि स्वतःच्या प्रयत्नाने, हजार अश्वमेध यज्ञांचे फळ मिळवले.

गाणपत्यं दृढं प्राप्तः सर्वदेवनमस्कृतः आसीत्त्रिधन्वनश्चापि विद्वांस्त्रय्यारुणो नृपः

त्रिधन्वन हा त्रैय्यारुण घराण्यातील विद्वान राजा होता. त्याने गणपतीची निष्ठावान भक्ती मिळवली आणि सर्व देवांनी त्याचा सन्मान केला.

तस्य सत्यव्रतो नाम कुमारो ऽभून्महाबलः तेन भार्या विदर्भस्य हृता हत्वामितौजसम्

त्याला सत्यव्रत नावाचा, अत्यंत बलवान असा मुलगा झाला. त्याने विदर्भाच्या राजाची पत्नी, त्या अत्यंत पराक्रमी राजाला ठार मारून, मिळवली.

पाणिग्रहणमन्त्रेषु निष्ठाम् अप्रापितेष्विह तेनाधर्मेण संयुक्तं राजा त्रय्यारुणो ऽत्यजत्

लग्नाच्या मंत्रांनी विधिपूर्वक विवाह पूर्ण होण्याआधीच, सत्यव्रताने हा अन्याय केला म्हणून त्रैय्यारुण राजाने त्याला घरातून हाकलून दिले.

पितरं सो ऽब्रवीत् त्यक्तः क्व गच्छामीति वै द्विजाः पिता त्वेनमथोवाच श्वपाकैः सह वर्तय

त्यावेळी सत्यव्रताने वडिलांना विचारले, 'आता मी कुठे जाऊ?' तेव्हा वडिलांनी सांगितले, 'तू आता चांडाळांसोबत राहा.'

इत्युक्तः स विचक्राम नगराद्वचनात् पितुः स तु सत्यव्रतो धीमाञ् छ्वपाकावसथान्तिके

वडिलांच्या या शब्दावर सत्यव्रत शहर सोडून गेला आणि तो शहाणा सत्यव्रत चांडाळांच्या वस्तीजवळ राहू लागला.

पित्रा त्यक्तो ऽवसद्वीरः पिता चास्य वनं ययौ सर्वलोकेषु विख्यातस् त्रिशङ्कुरिति वीर्यवान्

वडिलांनी टाकल्यावर तो शूरवीर सत्यव्रत तिथेच राहिला आणि त्याचे वडील वनात गेले. सर्व लोकांमध्ये तो 'त्रिशंकु' या नावाने प्रसिद्ध झाला.

वसिष्ठकोपात्पुण्यात्मा राजा सत्यव्रतः पुरा विश्वामित्रो महातेजा वरं दत्त्वा त्रिशङ्कवे

पूर्वी वसिष्ठ ऋषींच्या रागामुळे पुण्यात्मा सत्यव्रत राजा आणि महातेजस्वी विश्वामित्र ऋषींनी त्रिशंकुला वर दिला.

राज्ये ऽभिषिच्य तं पित्र्ये याजयामास तं मुनिः मिषतां देवतानां च वसिष्ठस्य च कौशिकः

विश्वामित्र ऋषींनी, देवता आणि वसिष्ठ यांच्या उपस्थितीत, त्रिशंकुला त्याच्या वडिलांच्या राज्यात अभिषेक केला आणि यज्ञही घडवून आणला.

सशरीरं तदा तं वै दिवमारोपयद्विभुः तस्य सत्यव्रता नाम भार्या कैकयवंशजा

तेव्हा त्या तेजस्वी ऋषीने त्रिशंकुला देहासह स्वर्गात नेले. सत्यव्रताची पत्नी, कैकय वंशातील, सत्यव्रता नावाची होती.

कुमारं जनयामास हरिश्चन्द्रमकल्मषम् हरिश्चन्द्रस्य च सुतो रोहितो नाम वीर्यवान्

तिने निष्पाप हरिश्चंद्र नावाच्या पुत्राला जन्म दिला. हरिश्चंद्राचा पुत्र वीर रोहित झाला.

हरितो रोहितस्याथ धुन्धुर्हारित उच्यते विजयश् च सुतेजाश् च धुन्धुपुत्रौ बभूवतुः

रोहिताचा मुलगा हरित, आणि हरिताचा मुलगा धुंधु. धुंधुला दोन पुत्र झाले – विजय आणि सुतेजस.

जेता क्षत्रस्य सर्वत्र विजयस्तेन स स्मृतः रुचकस्तस्य तनयो राजा परमधार्मिकः

विजयाने सर्वत्र क्षत्रियांना जिंकले म्हणून तो विजय म्हणून ओळखला गेला. त्याचा मुलगा रुचक हा अत्यंत धर्मनिष्ठ राजा झाला.

रुचकस्य वृकः पुत्रस् तस्माद्बाहुश् च जज्ञिवान् सगरस्तस्य पुत्रो ऽभूद् राजा परमधार्मिकः

रुचकाचा मुलगा वृक, त्याचा मुलगा बाहू, आणि बाहूचा मुलगा सगर – हा सगर राजा अत्यंत धर्मात्मा होता.

द्वे भार्ये सगरस्यापि प्रभा भानुमती तथा ताभ्यामाराधितः पूर्वम् और्वो ऽग्निः पुत्रकाम्यया

सगराच्या दोन पत्नी होत्या – प्रभा आणि भानुमती. दोघींनीही मुलासाठी पूर्वी और्व ऋषींची भक्ती केली.

और्वस्तुष्टस्तयोः प्रादाद् यथेष्टं वरमुत्तमम् एका षष्टिसहस्राणि सुतमेकं परा तथा

और्व ऋषी त्यांच्या भक्तीने प्रसन्न होऊन, त्यांना हवे तसे वर दिला – एकीला साठ हजार मुले, तर दुसरीला एकच मुलगा मिळाला.

अगृह्णाद् वंशकर्तारं प्रभागृह्णात्सुतान्बहून् एकं भानुमतिः पुत्रम् अगृह्णाद् असमञ्जसम्

प्रभाने वंश वाढवणारी अनेक मुले स्वीकारली, तर भानुमतीने असमंजस नावाचा एकच मुलगा स्वीकारला.

ततः षष्टिसहस्राणि सुषुवे सा तु वै प्रभा खनन्तः पृथिवीं दग्धा विष्णुहुङ्कारमार्गणैः

त्या तेजातून साठ हजार पुत्र जन्मले, जे पृथ्वी खोदताना, विष्णूच्या हुंकाराने निर्माण झालेल्या अस्त्रांनी जळून गेले.

असमञ्जस्य तनयः सो ऽंशुमान्नाम विश्रुतः तस्य पुत्रो दिलीपस्तु दिलीपात्तु भगीरथः

असमान्जाचा सुप्रसिद्ध पुत्र अंशुमान, त्याचा पुत्र दिलीप आणि दिलीपाचा पुत्र भगीरथ झाला.

येन भागीरथी गङ्गा तपः कृत्वावतारिता भगीरथसुतश्चापि श्रुतो नाम बभूव ह

भगीरथाने कठोर तप करून गंगा पृथ्वीवर आणली; भगीरथाचा पुत्र श्रुत नावाने प्रसिद्ध झाला.

नाभागस्तस्य दायादो भवभक्तः प्रतापवान् अंबरीषः सुतस्तस्य सिन्धुद्वीपस् ततो ऽभवत्

त्याचा वारस नाभाग, जो परमेश्वरभक्त आणि पराक्रमी होता; त्याचा पुत्र अंबरिष, आणि अंबरिषाचा पुत्र सिंधुद्वीप झाला.