लिङ्गपुराणम्

सुराणां संस्थितिर्यस्यां पितॄणां च सदा स्थितिः इक्ष्वाकुज्येष्ठदायादो मध्यदेशम् अवाप्तवान्

त्या नगरीत देवांची सभा आणि पितरांचे नेहमीचे निवासस्थान आहे. इक्ष्वाकूचा ज्येष्ठ वारसदार मध्यदेश मिळवतो.

कन्याभावाच्च सुद्युम्नो नैव भागमवाप्तवान् वसिष्ठवचनात् त्वासीत् प्रतिष्ठाने महाद्युतिः

सुद्युम्नाला कन्या नसल्यामुळे त्याला भाग मिळाला नाही; पण वसिष्ठांच्या सांगण्यावरून, तो तेजस्वी सुद्युम्न प्रतिष्ठानात राहिला.

प्रतिष्ठा धर्मराजस्य सुद्युम्नस्य महात्मनः तत्पुरूरवसे प्रादाद् राज्यं प्राप्य महायशाः

प्रतिष्ठान हे धर्मराज सुद्युम्नाचे राज्य होते. मोठ्या कीर्तीने राज्य मिळवून, त्याने ते पुरूरवासाला दिले.

मानवेयो महाभागः स्त्रीपुंसोर्लक्षणान्वितः इक्ष्वाकोरभवद्वीरो विकुक्षिर्धर्मवित्तमः

इक्ष्वाकूला एक तेजस्वी पुत्र जन्मला, त्याचं नाव विकुक्षी होतं. तो स्त्री आणि पुरुष या दोन्हींच्या गुणांनी युक्त होता आणि अत्यंत धर्मज्ञ व पराक्रमी होता.

ज्येष्ठः पुत्रशतस्यासीद् दश पञ्च च तत्सुताः अभूज्ज्येष्ठः ककुत्स्थश् च ककुत्स्थात्तु सुयोधनः

तो शंभर पुत्रांमध्ये ज्येष्ठ होता. त्याचे स्वतःचे पंधरा आणि दहा, असे एकूण पंचवीस पुत्र होते. त्यातला ज्येष्ठ पुत्र ककुत्स्थ होता, आणि ककुत्स्थापासून सुयोधनाचा जन्म झाला.

ततः पृथुर्मुनिश्रेष्ठा विश्वकः पार्थिवस् तथा विश्वकस्यार्द्रको धीमान् युवनाश्वस्तु तत्सुतः

यानंतर श्रेष्ठ ऋषी पृथु आणि राजा विश्वक यांचा जन्म झाला. विश्वकाचा बुद्धिमान पुत्र आर्द्रक, आणि त्याचा पुत्र युवनाश्व झाला.

शाबस्तिश् च महातेजा वंशकस्तु ततो ऽभवत् निर्मिता येन शाबस्ती गौडदेशे द्विजोत्तमाः

महातेजस्वी शाबस्ति आणि मग वंशक यांचा जन्म झाला. वंशकाने गौड देशात शाबस्ति लोकांची स्थापना केली, हे द्विजश्रेष्ठ.

वंशाच्च बृहदश्वो ऽभूत् कुवलाश्वस्तु तत्सुतः धुन्धुमारत्वमापन्नो धुन्धुं हत्वा महाबलम्

वंशकापासून बृहदश्वाचा जन्म झाला आणि त्याचा पुत्र कुबलाश्व होता. कुबलाश्वाने बलाढ्य धुंधू राक्षसाचा वध केला आणि त्याला धुंधुमार हे नाव मिळाले.

धुन्धुमारस्य तनयास् त्रयस्त्रैलोक्यविश्रुताः दृढाश्वश्चैव चण्डाश्वः कपिलाश्वश् च ते स्मृताः

धुंधुमाराचे तीन पुत्र होते, जे तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहेत: दृढाश्व, चंडाश्व आणि कपिलाश्व. हे तिघेही स्मरणात आहेत.

दृढाश्वस्य प्रमोदस्तु हर्यश्वस्तस्य वै सुतः हर्यश्वस्य निकुम्भस्तु संहताश्वस्तु तत्सुतः

दृढाश्वाचा पुत्र प्रमोद, प्रमोदाचा पुत्र हर्यश्व, हर्यश्वाचा पुत्र निकुंभ, आणि निकुंभाचा पुत्र संहताश्व होता.

कृशाश्वो ऽथ रणाश्वश् च संहताश्वात्मजावुभौ युवनाश्वो रणाश्वस्य मान्धाता तस्य वै सुतः

संहताश्वाचे दोन पुत्र झाले: कृशाश्व आणि रणाश्व. रणाश्वाचा पुत्र युवनाश्व, आणि युवनाश्वाचा पुत्र मांधाता झाला.

मान्धातुः पुरुकुत्सो ऽभूद् अम्बरीषश् च वीर्यवान् मुचुकुन्दश् च पुण्यात्मा त्रयस्त्रैलोक्यविश्रुताः

मांधातृपासून पुरुकुत्स, बलवान अंबरिष आणि पुण्यात्मा मुचुकुंद हे तिघे पुत्र झाले. हे तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहेत.

अंबरीषस्य दायादो युवनाश्वो ऽपरः स्मृतः हरितो युवनाश्वस्य हरितास्तु यतः स्मृताः

अंबरिषाचा वारसदार दुसरा युवनाश्व म्हणून ओळखला जातो. युवनाश्वापासून हरिताचा जन्म झाला, आणि त्याच्यापासून हरित वंश प्रसिद्ध झाला.

एते ह्यङ्गिरसः पक्षे क्षत्रोपेता द्विजातयः पुरुकुत्सस्य दायादस् त्रसद्दस्युर् महायशाः

हे सर्व अंगिरसांच्या वंशातले असून क्षत्रियत्व प्राप्त करून द्विज झाले. पुरुकुत्साचा वारसदार त्रसद्दस्यु, जो मोठ्या कीर्तीचा होता.

नर्मदायां समुत्पन्नः सम्भूतिस्तस्य चात्मजः विष्णुवृद्धः सुतस्तस्य विष्णुवृद्धा यतः स्मृताः

नर्मदा नदीच्या काठी संभूतीचा जन्म झाला, आणि त्याचा पुत्र विष्णुवृद्ध. विष्णुवृद्धापासून विष्णुवृद्ध वंश प्रसिद्ध झाला.

एते ह्यङ्गिरसः पक्षे क्षत्रोपेताः समाश्रिताः सम्भूतिरपरं पुत्रम् अनरण्यमजीजनत्

हे सर्व अंगिरसांच्या वंशात असून क्षत्रियत्व स्वीकारले. संभूतीने आणखी एक पुत्र अनरण्य उत्पन्न केला.

रावणेन हतो यो ऽसौ त्रैलोक्यविजये द्विजाः बृहदश्वो ऽनरण्यस्य हर्यश्वस्तस्य चात्मजः

त्रैलोक्य विजयात रावणाने ज्याचा वध केला तो अनरण्य होता, हे द्विजश्रेष्ठ. अनरण्याचा पुत्र बृहदश्व, आणि त्याचा पुत्र हर्यश्व.

हर्यश्वात्तु दृषद्वत्यां जज्ञे वसुमना नृपः तस्य पुत्रो ऽभवद्राजा त्रिधन्वा भवभावितः

हर्यश्वापासून दृढद्वती नदीच्या काठी वसुमना राजा जन्मला. त्याचा पुत्र त्रिधन्वा, जो भगवंताच्या कृपेने प्रेरित होता.

प्रसादाद् ब्रह्मसूनोर् वै तण्डिनः प्राप्य शिष्यताम् अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्य तदाज्ञया

ब्रह्माचा पुत्र टंडिन यांच्या कृपेने, त्याचा शिष्य होऊन, त्याने टंडिन यांच्या आज्ञेने हजार अश्वमेध यज्ञांचे फळ प्राप्त केले.

गणैश्वर्यमनुप्राप्तो भवभक्तः प्रतापवान् कथं चैवाश्वमेधं वै करोमीति विचिन्तयन्

तो अनेक गणांचा अधिपती झाला, भगवंताचा भक्त आणि पराक्रमी होता. तो कसा अश्वमेध यज्ञ करावा याचा विचार करू लागला.

धनहीनश् च धर्मात्मा दृष्टवान् ब्रह्मणः सुतम् तण्डिसंज्ञं द्विजं तस्माल् लब्धवान्द्विजसत्तमाः

धन नसतानाही तो धर्मात्मा होता. त्याने ब्रह्माचा पुत्र, टंडि नावाचा ब्राह्मण पाहिला. त्याच्याकडून, हे द्विजश्रेष्ठ, त्याला हवे ते मिळाले.

नाम्नां सहस्रं रुद्रस्य ब्रह्मणा कथितं पुरा तेन नाम्नां सहस्रेण स्तुत्वा तण्डिर्महेश्वरम्

पूर्वी ब्रह्मदेवांनी रुद्राच्या हजार नावांची महती सांगितली होती. त्या हजार नावांनी तांडिन यांनी महादेवाची स्तुती केली.

लब्धवान्गाणपत्यं च ब्रह्मयोनिर्द्विजोत्तमः ततस्तस्मान्नृपो लब्ध्वा तण्डिना कथितं पुरा

ब्रह्मदेवापासून उत्पन्न झालेल्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने गणाधिपत्य मिळवले; त्यानंतर त्या तांडिनकडून राजा पूर्वी सांगितलेली गोष्ट मिळवतो.

नाम्नां सहस्रं जप्त्वा वै गाणपत्यमवाप्तवान् नाम्नां सहस्रं रुद्रस्य ताण्डिना ब्रह्मयोनिना

हजार नावांचा जप करून त्याने गणाधिपत्य मिळवले; रुद्राची ही हजार नावे ब्रह्मदेवापासून जन्मलेल्या तांडिन यांनी सांगितली.

कथितं सर्ववेदार्थसंचयं सूत सुव्रत नाम्नां सहस्रं विप्राणां वक्तुम् अर्हसि शोभनम्

सुव्रत सूत, सर्व वेदांचा अर्थ सांगितला गेला आहे; आता तू ब्राह्मणांना ही शुभ हजार नावे सांग.

सर्वभूतात्मभूतस्य हरस्यामिततेजसः अष्टोत्तरसहस्रं तु नाम्नां शृणुत सुव्रताः

सर्व प्राण्यांचा आत्मा असलेल्या, अपार तेज असलेल्या हराच्या हजार आठ नावे ऐका, हे सुव्रतजन.

यज्जप्त्वा तु मुनिश्रेष्ठा गाणपत्यमवाप्तवान् ॐ स्थिरः स्थाणुः प्रभुर्भानुः प्रवरो वरदो वरः

हे श्रेष्ठ मुनींनो, ज्यांनी या नावांचा जप केला, त्यांनी गणाधिपत्य मिळवले: ॐ! स्थिर, अचल, प्रभू, तेजस्वी, श्रेष्ठ, वर देणारा, उत्तम.

सर्वात्मा सर्वविख्यातः सर्वः सर्वकरो भवः जटी दण्डी शिखण्डी च सर्वगः सर्वभावनः

सर्वांचा आत्मा, सर्वत्र प्रसिद्ध, सर्वव्यापी, सर्वकर्म करणारा, भव; जटाधारी, दंडधारी, शिखाधारी, सर्वत्र असणारा, सर्वांचा पालन करणारा.

हरिश् च हरिणाक्षश् च सर्वभूतहरः स्मृतः प्रवृत्तिश् च निवृत्तिश् च शान्तात्मा शाश्वतो ध्रुवः

हरि, हरिणासारखे डोळे असलेला, सर्व प्राण्यांचा संहार करणारा म्हणून स्मरणात; प्रवृत्ती आणि निवृत्ती, शांत आत्मा, शाश्वत, अचल.