लिङ्गपुराणम्

छायाशापात् पदं चैकं यमस्य क्लिन्नमुत्तमम् पूयशोणितसम्पूर्णं कृमीणां निचयान्वितम्

छायेच्या शापामुळे यमाचा एक पाय फारच खराब झाला—तो पू आणि रक्ताने भरला, आणि त्यात अनेक जंतू झाले.

सो ऽपि गोकर्णमाश्रित्य फलकेनानिलाशनः आराधयन्महादेवं यावद्वर्षायुतायुतम्

मग तो गोकर्ण येथे गेला, उपवास करत आणि वायूवर जगत, आणि हजारो वर्षे महादेवाची उपासना केली.

भवप्रसादाद् आगत्य लोकपालत्वमुत्तमम् पितॄणामाधिपत्यं तु शापमोक्षं तथैव च

भवाच्या कृपेने त्याला लोकपालपद, पितरांचे अधिपत्य आणि शापमुक्ती मिळाली.

लब्धवान्देवदेवस्य प्रभावाच्छूलपाणिनः असहन्ती पुरा भानोस् तेजोमयम् अनिन्दिता

त्याने हे सर्व शूलधारी देवदेवांच्या सामर्थ्यामुळे मिळवले. पूर्वी, भानूची निष्कलंक पत्नी त्याचा तेजस्वी प्रकाश सहन करू शकली नाही.

रूपं त्वाष्ट्री स्वदेहात्तु छायाख्यां सा त्वकल्पयत् वडवारूपमास्थाय तपस्तेपे तु सुव्रता

म्हणून त्वष्टृकन्येने आपल्या देहातून छाया नावाची एक स्त्री निर्माण केली. ती घोडीच्या रूपात तपश्चर्या करू लागली.

कालात्प्रयत्नतो ज्ञात्वा छायां छायापतिः प्रभुः वडवामगमत्संज्ञाम् अश्वरूपेण भास्करः

काळ आणि प्रयत्न यांचा आधार घेऊन, छायापती सूर्याने छाया हिला, जिला 'वडवा' असेही म्हणतात, घोड्याच्या रूपात जाऊन भेटले.

वडवा च तदा त्वाष्ट्री संज्ञा तस्माद्दिवाकरात् सुषुवे चाश्विनौ देवौ देवानां तु भिषग्वरौ

त्या वेळी वडवा, त्वष्टाचा कन्या, दिवाकर सूर्यापासून अश्विनी ही दोन देवता, देवांच्या श्रेष्ठ वैद्य, यांना जन्म दिला.

लिखितो भास्करः पश्चात् संज्ञापित्रा महात्मना विष्णोश्चक्रं तु यद्घोरं मण्डलाद्भास्करस्य तु

नंतर, संज्ञेच्या वडिलांनी, त्या महान आत्म्याने, सूर्याच्या मंडळातून उठलेले, विष्णूचे भयानक चक्र तयार केले.

निर्ममे भगवांस्त्वष्टा प्रधानं दिव्यमायुधम् रुद्रप्रसादाच्च शुभं सुदर्शनमिति स्मृतम्

भगवान त्वष्ट्याने, रुद्राच्या कृपेने, दिव्य आणि मुख्य असे सुंदर शस्त्र, ज्याला 'सुदर्शन' म्हणतात, तयार केले.

लब्धवान् भगवांश्चक्रं कृष्णः कालाग्निसन्निभम् मनोस्तु प्रथमस्यासन् नव पुत्रास्तु तत्समाः

भगवान कृष्णाने, काळाग्नीप्रमाणे तेजस्वी असलेले चक्र मिळवले. मनुच्या पहिल्या पत्नीचे नऊ पुत्र त्याच्यासारखेच होते.

इक्ष्वाकुर् नभगश् चैव धृष्णुः शर्यातिरेव च नरिष्यन्तश् च वै धीमान् नाभागो ऽरिष्ट एव च

इक्ष्वाकू, नभग, धृष्णु, शर्याति, बुद्धिमान नरिष्यंत, नभाग, अरिष्ट,

करूषश् च पृषध्रश् च नवैते मानवाः स्मृताः इला ज्येष्ठा वरिष्ठा च पुंस्त्वं प्राप च या पुरा

करूष आणि पृषध्र — हे नऊजण मनुचे पुत्र म्हणून ओळखले जातात. त्यांची मोठी आणि श्रेष्ठ मुलगी इला, पूर्वी पुरुषत्व प्राप्त करून होती.

सुद्युम्न इति विख्याता पुंस्त्वं प्राप्ता त्विला पुरा मित्रावरुणयोस्त्वत्र प्रसादान्मुनिपुङ्गवाः

ती इला, पुरुषत्व मिळवून, 'सुद्युम्न' म्हणून प्रसिद्ध झाली. हे ऋषिश्रेष्ठ, तिला मित्र आणि वरुण यांच्या कृपेने हे लाभले.

पुनः शरवणं प्राप्य स्त्रीत्वं प्राप्तो भवाज्ञया सुद्युम्नो मानवः श्रीमान् सोमवंशप्रवृद्धये

पुन्हा एकदा शरवणात गेल्यावर, सुद्युम्न, मनुचा तेजस्वी पुत्र, शिवाच्या आज्ञेने, सोमवंश वाढावा म्हणून स्त्री झाली.

इक्ष्वाकोरश्वमेधेन इला किंपुरुषो ऽभवत् इला किंपुरुषत्वे च सुद्युम्न इति चोच्यते

इक्ष्वाकूच्या अश्वमेधामुळे इला किम्पुरुष झाली; आणि त्या अवस्थेत तिला सुद्युम्न असेही म्हणतात.

मासमेकं पुमान्वीरः स्त्रीत्वं मासमभूत्पुनः इला बुधस्य भवनं सोमपुत्रस्य चाश्रिता

एक महिना ती वीर पुरुष होती; दुसऱ्या महिन्यात पुन्हा स्त्री झाली. इला, सोमपुत्र बुधाच्या घरी राहू लागली.

बुधेनान्तरमासाद्य मैथुनाय प्रवर्तिता सोमपुत्राद्बुधाच्चापि ऐलो जज्ञे पुरूरवाः

बुधाच्या सान्निध्यात गेल्यावर, तिने त्याच्याशी संबंध ठेवला; आणि सोमपुत्र बुधापासून 'ऐल' म्हणून प्रसिद्ध पुरूरवा जन्माला आला.

सोमवंशाग्रजो धीमान् भवभक्तः प्रतापवान् इक्ष्वाकोर्वंशविस्तारं पश्चाद्वक्ष्ये तपोधनाः

पुरूरवा हा शहाणा, शिवभक्त आणि तेजस्वी, सोमवंशाचा प्रमुख होता. हे तपस्वींनो, पुढे मी इक्ष्वाकूच्या वंशाचा विस्तार सांगीन.

पुत्रत्रयमभूत्तस्य सुद्युम्नस्य द्विजोत्तमाः उत्कलश् च गयश्चैव विनताश्वस्तथैव च

त्या सुद्युम्नाचे, द्विजश्रेष्ठांनो, उत्कल, गया आणि विनताश्व — अशी तीन मुले होती.

उत्कलस्योत्कलं राष्ट्रं विनताश्वस्य पश्चिमम् गया गयस्य चाख्याता पुरी परमशोभना

उत्कलाचा प्रदेश उत्कल म्हणून ओळखला जातो; विनताश्वाचा पश्चिमेकडील प्रदेश होता; आणि गयाची नगरी, गया, अतिशय सुंदर होती.

सुराणां संस्थितिर्यस्यां पितॄणां च सदा स्थितिः इक्ष्वाकुज्येष्ठदायादो मध्यदेशम् अवाप्तवान्

त्या नगरीत देवांची सभा आणि पितरांचे नेहमीचे निवासस्थान आहे. इक्ष्वाकूचा ज्येष्ठ वारसदार मध्यदेश मिळवतो.

कन्याभावाच्च सुद्युम्नो नैव भागमवाप्तवान् वसिष्ठवचनात् त्वासीत् प्रतिष्ठाने महाद्युतिः

सुद्युम्नाला कन्या नसल्यामुळे त्याला भाग मिळाला नाही; पण वसिष्ठांच्या सांगण्यावरून, तो तेजस्वी सुद्युम्न प्रतिष्ठानात राहिला.

प्रतिष्ठा धर्मराजस्य सुद्युम्नस्य महात्मनः तत्पुरूरवसे प्रादाद् राज्यं प्राप्य महायशाः

प्रतिष्ठान हे धर्मराज सुद्युम्नाचे राज्य होते. मोठ्या कीर्तीने राज्य मिळवून, त्याने ते पुरूरवासाला दिले.

मानवेयो महाभागः स्त्रीपुंसोर्लक्षणान्वितः इक्ष्वाकोरभवद्वीरो विकुक्षिर्धर्मवित्तमः

इक्ष्वाकूला एक तेजस्वी पुत्र जन्मला, त्याचं नाव विकुक्षी होतं. तो स्त्री आणि पुरुष या दोन्हींच्या गुणांनी युक्त होता आणि अत्यंत धर्मज्ञ व पराक्रमी होता.

ज्येष्ठः पुत्रशतस्यासीद् दश पञ्च च तत्सुताः अभूज्ज्येष्ठः ककुत्स्थश् च ककुत्स्थात्तु सुयोधनः

तो शंभर पुत्रांमध्ये ज्येष्ठ होता. त्याचे स्वतःचे पंधरा आणि दहा, असे एकूण पंचवीस पुत्र होते. त्यातला ज्येष्ठ पुत्र ककुत्स्थ होता, आणि ककुत्स्थापासून सुयोधनाचा जन्म झाला.

ततः पृथुर्मुनिश्रेष्ठा विश्वकः पार्थिवस् तथा विश्वकस्यार्द्रको धीमान् युवनाश्वस्तु तत्सुतः

यानंतर श्रेष्ठ ऋषी पृथु आणि राजा विश्वक यांचा जन्म झाला. विश्वकाचा बुद्धिमान पुत्र आर्द्रक, आणि त्याचा पुत्र युवनाश्व झाला.

शाबस्तिश् च महातेजा वंशकस्तु ततो ऽभवत् निर्मिता येन शाबस्ती गौडदेशे द्विजोत्तमाः

महातेजस्वी शाबस्ति आणि मग वंशक यांचा जन्म झाला. वंशकाने गौड देशात शाबस्ति लोकांची स्थापना केली, हे द्विजश्रेष्ठ.

वंशाच्च बृहदश्वो ऽभूत् कुवलाश्वस्तु तत्सुतः धुन्धुमारत्वमापन्नो धुन्धुं हत्वा महाबलम्

वंशकापासून बृहदश्वाचा जन्म झाला आणि त्याचा पुत्र कुबलाश्व होता. कुबलाश्वाने बलाढ्य धुंधू राक्षसाचा वध केला आणि त्याला धुंधुमार हे नाव मिळाले.

धुन्धुमारस्य तनयास् त्रयस्त्रैलोक्यविश्रुताः दृढाश्वश्चैव चण्डाश्वः कपिलाश्वश् च ते स्मृताः

धुंधुमाराचे तीन पुत्र होते, जे तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहेत: दृढाश्व, चंडाश्व आणि कपिलाश्व. हे तिघेही स्मरणात आहेत.