लिङ्गपुराणम्

रक्षार्थमागतस्त्वद्य मम बालेन्दुभूषणः को ऽन्यः समो मया लोके देवो वा दानवो ऽपि वा

'ज्याच्या मस्तकावर चंद्रकोर आहे, तो आज माझ्या रक्षणासाठी आला. या जगात, देव असो वा दानव, माझ्यासारखा दुसरा कोण आहे?'

अथ तस्मिन्क्षणादेव ददर्श दिवि संस्थितम् पितरं भ्रातृभिः सार्धं शाक्तेयस्तु पराशरः

त्याच क्षणी, शक्तिपूजक पराशराने आकाशात आपल्या वडिलांना आणि भावांसह पाहिले.

सूर्यमण्डलसंकाशे विमाने विश्वतोमुखे भ्रातृभिः सहितं दृष्ट्वा ननाम च जहर्ष च

सूर्यप्रमाणे तेजस्वी, सर्व दिशांना तोंड असलेल्या विमानात, भावांसह वडिलांना पाहून त्याने वंदन केले आणि मनापासून आनंदित झाला.

तदा वृषध्वजो देवः सभार्यः सगणेश्वरः वसिष्ठपुत्रं प्राहेदं पुत्रदर्शनतत्परम्

तेव्हा वृषध्वज देव, आपल्या पत्नी आणि गणांसह, पुत्रदर्शनासाठी आतुर असलेल्या वसिष्ठपुत्राशी म्हणाले—

शक्ते पश्य सुतं बालम् आनन्दास्राविलेक्षणम् अदृश्यन्तीं च विप्रेन्द्र वसिष्ठं पितरं तव

'शक्ती, बघ तुझा मुलगा, ज्याच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू आहेत. आणि, श्रेष्ठ ब्राह्मण, तुझ्या वडिलांना वसिष्ठांना, जे अद्याप दिसत नाहीत.'

अरुन्धतीं महाभागां कल्याणीं देवतोपमाम् मातरं पितरं चोभौ नमस्कुरु महामते

'अत्यंत पुण्यवती, मंगलमयी, देवतासमान अरुंधती — तुझी आई — तिला पाहा. हे महाबुद्धी, आईवडिलांना वंदन कर.'

तदा हरं प्रणम्याशु देवदेवमुमां तथा वसिष्ठं च तदा श्रेष्ठं शक्तिर् वै शङ्कराज्ञया

मग शंकराच्या आज्ञेने शक्तीने हरा, देवांचा देव, उमा आणि श्रेष्ठ वसिष्ठ यांना त्वरित वंदन केले.

मातरं च महाभागां कल्याणीं पतिदेवताम् अरुन्धतीं जगन्नाथनियोगात्प्राह शक्तिमान्

आणि विश्वनाथाच्या आज्ञेने, शक्तिमानाने आपल्या आईला — पुण्यवती, मंगलमयी, पतीला देव मानणारी अरुंधती — संबोधले.

भो वत्स वत्स विप्रेन्द्र पराशर महाद्युते रक्षितो ऽहं त्वया तात गर्भस्थेन महात्मना

'बाळा, बाळा, श्रेष्ठ ब्राह्मण पराशरा, तेजस्वी, मी तुझ्यामुळे वाचलो, वडिलांनो, तू अजून गर्भात असतानाच, हे महात्मा.'

अणिमादिगुणैश्वर्यं मया वत्स पराशर लब्धमद्याननं दृष्टं तव बाल ममाज्ञया

परा‍शर, माझ्या आज्ञेने तुला अणिमा वगैरे सर्व सिद्धी मिळाल्या आहेत. आज, बाळा, मी तुझे मुख पाहिले.

अदृश्यन्तीं महाभागां रक्ष वत्स महामते अरुन्धतीं च पितरं वसिष्ठं मम सर्वदा

महामती, माझ्या कृपेसाठी तू नेहमी अदृश्य आणि पुण्यवती अरुंधती आणि तुझ्या वडिल वसिष्ठ यांचे रक्षण कर.

अन्वयः सकलो वत्स मम संतारितस्त्वया पुत्रेण लोकाञ्जयतीत्य् उक्तं सद्भिः सदैव हि

बाळा, माझा सारा वंश तुझ्यामुळे वाचला आहे. सज्जन नेहमी म्हणतात की, आपल्या मुलांमुळेच माणूस जग जिंकतो.

ईप्सितं वरयेशानं जगतां प्रभवं प्रभुम् गमिष्याम्यभिवन्द्येशं भ्रातृभिः सह शङ्करम्

मी माझ्या इच्छेप्रमाणे या जगाचा आधार आणि स्वामी असलेल्या ईश्वराला वर मागतो; आता मी माझ्या भावांसह त्या पूज्य शंकराकडे जाईन.

एवं पुत्रमुपामन्त्र्य प्रणम्य च महेश्वरम् निरीक्ष्य भार्यां सदसि जगाम पितरं वशी

असं म्हणून, पुत्राला सांगून आणि महेश्वराला वंदन करून, संयमी माणूस सभेत आपल्या पत्नीला पाहून वडिलांकडे गेला.

गतं दृष्ट्वाथ पितरं तदाभ्यर्च्यैव शङ्करम् तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिः शाक्तेयः शशिभूषणम्

वडील गेले हे पाहून त्याने शंकराची पूजा केली आणि प्रिय शब्दांनी, शक्तिपूजकांच्या आवडत्या, चंद्रकोरी धारण करणाऱ्या प्रभूचे स्तवन केले.

ततस्तुष्टो महादेवो मन्मथान्धकमर्दनः अनुगृह्याथ शाक्तेयं तत्रैवान्तरधीयत

मग काम आणि अंधकाचा संहार करणारा महादेव प्रसन्न होऊन त्या शक्त्याच्या भक्तावर कृपा करून तिथेच अदृश्य झाला.

गते महेश्वरे सांबे प्रणम्य च महेश्वरम् ददाह राक्षसानां तु कुलं मन्त्रेण मन्त्रवित्

महेश्वर निघून गेल्यावर, शांबुने महेश्वराला वंदन करून, मंत्राच्या सामर्थ्याने, मंत्रविद्येत निपुण असल्यामुळे, राक्षसांच्या वंशाचा नाश केला.

तदाह पौत्रं धर्मज्ञो वसिष्ठो मुनिभिर् वृतः अलम् अत्यन्तकोपेन तात मन्युमिमं जहि

मग धर्म जाणणाऱ्या वसिष्ठांनी, ऋषींच्या उपस्थितीत, आपल्या नातवास सांगितले – 'बाळा, इतका प्रचंड राग पुरे, हा कोप आवर.'

राक्षसा नापराध्यन्ति पितुस् ते विहितं तथा मूढानामेव भवति क्रोधो बुद्धिमतां न हि

राक्षसांनी काहीही अपराध केलेला नाही; हे सर्व तुझ्या वडिलांनी ठरवले होते. राग फक्त मूर्खांमध्ये येतो, शहाण्यांमध्ये नाही.

हन्यते तात कः केन यतः स्वकृतभुक्पुमान् संचितस्यातिमहता वत्स क्लेशेन मानवैः

बाळा, कोण कुणाला मारतो? प्रत्येकजण स्वतःच्या कर्माचे फळ भोगतो. माणसांना आपल्या साठवलेल्या कर्मांमुळे फार दुःख भोगावे लागते.

यशसस्तपसश्चैव क्रोधो नाशकरः स्मृतः अलं हि राक्षसैर् दग्धैर् दीनैर् अनपराधिभिः

यश आणि तप दोन्ही रागामुळे नष्ट होतात असं म्हटलं आहे. निरपराध आणि दुःखी राक्षसांना जाळणं पुरे झालं.

सत्रं ते विरमत्वेतत् क्षमासारा हि साधवः एवं वसिष्ठवाक्येन शाक्तेयो मुनिपुङ्गवः

आपलं यज्ञ थांबव, कारण सज्जन माणसांमध्ये क्षमाच खरी मोठी असते. वसिष्ठांच्या या शब्दांमुळे त्या ऋषीश्रेष्ठ शक्त्यपुत्राने...

उपसंहृतवान् सत्रं सद्यस्तद्वाक्यगौरवात् ततः प्रीतश् च भगवान् वसिष्ठो मुनिसत्तमः

...त्या शब्दांचा मान ठेवून लगेचच यज्ञ थांबवला. मग वसिष्ठ ऋषी, ऋषींपैकी श्रेष्ठ, अत्यंत प्रसन्न झाले.

सम्प्राप्तश् च तदा सत्रं पुलस्त्यो ब्रह्मणः सुतः वसिष्ठेन तु दत्तार्घ्यः कृतासनपरिग्रहः

त्याच वेळी ब्रह्मदेवांचे पुत्र पुलस्त्य त्या यज्ञस्थळी आले. वसिष्ठांनी त्यांना पाद्य अर्पण केले आणि त्यांनी आसन स्वीकारले.

पराशरमुवाचेदं प्रणिपत्य स्थितं मुनिः वैरे महति यद्वाक्याद् गुरोर् अद्याश्रिता क्षमा

मग त्या ऋषीने, नम्रपणे उभ्या असलेल्या पराशराला सांगितले – 'गुरूंच्या शब्दामुळे, मोठ्या वैराच्या प्रसंगातही, आज तू क्षमेला शरण गेलास.'

त्वया तस्मात्समस्तानि भवाञ्छास्त्राणि वेत्स्यति संततेर्मम न छेदः क्रुद्धेनापि यतः कृतः

म्हणून, तू सर्व शास्त्रांचे ज्ञान मिळवशील आणि माझ्या वंशात कधीही खंड पडणार नाही, कारण रागानेही तो संपवता आला नाही.

त्वया तस्मान्महाभाग ददाम्यन्यं महावरम् पुराणसंहिताकर्ता भवान्वत्स भविष्यति

म्हणून, महाभागा, मी तुला आणखी एक मोठा वर देतो – बाळा, तू पुराणसंहितेचा कर्ता होशील.

देवतापरमार्थं च यथावद्वेत्स्यते भवान् प्रवृत्तौ वा निवृत्तौ वा कर्मणस् ते ऽमला मतिः

तुम्ही कर्मात गुंतले असता किंवा त्यातून निवृत्त असता, देवतांचा खरा अर्थ आणि परमसत्य समजून घ्याल, कारण तुमचे मन कर्माबद्दल निर्मळ आहे.

मत्प्रसादादसंदिग्धा तव वत्स भविष्यति ततश् च प्राह भगवान् वसिष्ठो वदतां वरः

माझ्या कृपेने, मुला, तुझे समजणे कुठलाही संशय न राहता स्पष्ट होईल. त्यानंतर वदनाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या वसिष्ठांनी बोलायला सुरुवात केली.